Kaixo, Jakoba. Gasteiztik hurbil hainbat frutarbola ditut. Gereziondo eta aranondoak altuegiak egiten ari dira eta puntak kimatu nahiko nizkieke, baina entzun dut ez dela hezurdun fruituen arbolak kimatzea komeni... Zer gomendatuko zenidake? Eta kimatzekotan noiz litzateke garairik onena? Bestalde sagarrondoak, madariondoak etab. kimatzeko zeintzuk dira egunik aproposenak? Mila esker!

Hezurdunak ez kimatzea da onena. Gaitzak erraz harrapatzen dituzte eta hori ekiditeko egokiena horrela da. Nahi baduzu ilgoran hartu adarrak era okertu, makurtuarazi. Horrela indarra galtzen dute eta fruitua ematera joko dute. Sagarrondo eta madariondoak izerdi berria etortzen denean, martxoko ilbeheran, eta ahal baduzu sustrai egunetan (aurten 4, 5 goiza, 6 eta 7) eta berdin gorako adarrak ez kendu, adar zurgatzaile edo txupoi gehiago ateratzea eta fruitu gutxiago ematea nahi ea baduzu…

Kaixo Jakoba, Zer moduz? Lehengo urtean bezala galdera bat egin nahiko nizuke. Sagardoa embotellatzeko zein da egun aproposa? Mila esker

Aurten martxoaren 4, 5, 6 eta 7 izango dira.

Kaixo. Badakit pistatxo landareak urtero kimatzen dituztela. Nere galdera da ea mahats landarak bezala beharra dutelako den edo produkzioa eta ustiaketari begira egindako ekintza den. Nafarroan dauzkat dozena bat landara eta ez dakit nola jokatu. Mila esker eta aioooo¡¡¡¡

Fruitu arbola guztietan bezala ohiko kimateka lanak arbolak ekoizpen handiagoa emateko helburua dute, nagusiki; bide horretan baita ere forma, eusteko gaitasuna eta abar nahi dira lortu. Ez baduzu bide horretan eta bere lanetan sartu, hasieran forma irekia eman, enborreko altsumak kendu eta kitto. Aurrerantzean elkar jotzen duten adarrak, ihartutakoak eta abar kendu beharko dituzu.

Egun on. Urtero negua bukatzean pikondoak kimatzen ditut azken urteko adarrak. Aurten puntetan erne muinak bota dituzte, konturatu orduko. Ahal ditut kimatu hala ere, ala hurren urte arte itxaron.

Kimatu lasai. Hobe da izerdia mugituta dagoenean kimatzea, izerdi horrek zauriak azkarrago itxiko ditu. Inausketa udazkenean edo neguan egiten denean sortzen da arazoa, zauria udaberrira arte irekita egongo da, eta batez ere pikondoa bezalakoetan, adarra barrutik hutsa dutenetan. Nahi baduzu adarrak ugaltzeko erabili, lurrean zulo luze bat egin aitzurrarekin eta muturra bistan utziz adarra bere luzera osoan sartu. Zanpatu eta lehen udan ureztatu. Oso erraz itsasten da.

Kaixo atsaldeon!!! Mugurdi saila kimatzeko garaiz al nailek??? Ta ze komeni dek, azpi azpitik ebaitzea eo erdiparetio??? Adar luze eta arku estilokoak dituzte fruta eman zuteneko pisuak eragindakoak. Aio ta aldez aurretik eskerrikasko!!!

Ez habil ez berandu. Hurrengo ilbehera aprobetxatu eta sustrai egunak badituk hobe. Martxoaren 4, 5, 6 eta 7 alegia. Mugurdi ezagunen eta hedatuenen inausketa sinple samarra dek: iaz fruitua eman ziteken adar luzeak okertuta egongo dituk. Horiek behe-behetik moztu eta adar berri gazteak osorik utzi. Behetik moztutakoek adar indartsuak emango dizkitek, muturrean loratu eta fruituekin jantziko ditukenak.

"Sagar loreak heldu dio" esapidea zuzena da loretik fruiturako urratsa eman duela esateko? (Oiartzunen erabiltzen dugu baina...Kazkabar erasoarekin lorea ez dela galdu adierazteko, adibidez)

Bai, bai. Nire iritziz ondo esana dago. Eta ederki adierazten du gertatzen dena.

Aupa egunon Jakoba!! Zikatrizatzeko pasta erosita naukan datorren hillean mahatsak eta mizpirak kimatu ondoren emateko. Zuk etzenieke pastaik emango?? Eta zertarako da egokia pasta hori? Eskerrikasko

Inausketan eragindako zauriak orbainarazteko pasta ez erabiltzea da onena. Pasta horrek, itxuraz, zauria babestu egingo du, baina benetan gertatzen dena hauxe da: pasta horrek ez dio landareari bere kabuz, bere izerdiarekin orbaina egin eta zauria ixten. Era berean, irekita jarraitzen duen zauriaren gainean pasta gogortu eta zakartu egingo da, eta pasta eta zauriaren artean hezetasuna sartu eta berarekin gaitzak sartzea ahalbideratu eta sustatuko du. Pasta orbaintzailea ez genuke inoiz erabili behar. Gakoa ebakia noiz eta nola egin da. Noiz egin: beti landarea izerdia mugitzen ari denean, sekula ez udazkenean edo neguaren hasieran, izerdirik gabe zauria irekita eta bistan. Ebakiaren formaren arabera zauria laster batean itxiko da edo sekula ez eta egurrean barrena luzatuko den zuloa bihurtuko da, gaitzak eta izurriteak sustraietaraino sartzeko atea irekiaz eta erraztasun guztiak antolatuaz.

Egun on Jakoba! Etxebarri BHI eskolan fruta arbolak jarri ditugu eta izenak jarri nahi dizkiegu euskeraz, gazteleraz eta latinez. Kontua da, euskeratzerakoan, zalantzak ditugula. Laguntzerik bai? Batez ere fruta bakoitzaren mota edo klase desberdinak espezifikatzerakoan ditugu arazoak (adib: cereza pikota=Gereziondo...). Hona hemen fruta arbolen zerrenda bat pdf-an. Milesker zure eskuzabaltasunarengatik!

Erabaki batzuk hartu behar dituzue:

1.- Izenak artikuluarekin edo gabe, baina denak berdin: intxaurrondo edo intxaurrondoa.

2.- Aldaerak edo barietateak beti kakotxa artean jarriko nituzke Gereziondoa “Burlat”

3.- Ordena erabaki “Konferentzia” madaria edo Madaria “Konferentzia.

Bestetik:

4.- Aldaera denei jarri, albertxikondoak ez du, Albertxikokondoa “Canina”, edo abrikotondoa. Biak ondo.

5.- Mandarinondo clementina ez, Klementinondoa, Clementina, Citrus x clementina.

6.- Irasagarrondoa “Portugalgo erraldoia”

7.- Sagarrondoa “Errege sagarren erregina”, Manzano “Reina de reinetas”

8.- Sagarrondoa “Errege sagar grisa”

9.- Pikondoa “Uztapikoa”

10.- Almendrondoa edop arbendolondoa bitan ageri da, barietate bera.

11.- Nogal común ez, nogal.

12.- Hirugarren zutabean latinez jartzen dezute, ez da latinez, “izen zientifikoa” baizik.

13.- Izen zientifikoak idazteko arauak oso zorrotzak dira:

* Lehen izena generoa da eta beti letra larriz hasten da.

* Bigarren izena espeziea da eta letra arruntaz hasten da, ez larriz.

* Beti letra etzanez idazten dira Prunus avium, adibidez.

Mahatsa daukat terrazan, itzala egitea da helburua. Noiz podatu beharra daukat?

Mahatsondoa martxoan inausten da. Onena ilbeheran eta sustrai egunean. Aurten martxoaren 4, 5 goiza, 6 eta 7.

Aupa egunon Jakoba!! Mizpira bat daukat, aspaldi kasoik in gabe eta itsusi samarra, arbola fuertea dago eta aurten kimaketa on bat egin nahi nioke txukuntze aldea. Noiz izango litzateke egun aproposena? Eta adar haundi xamarrak moztu behar dizkiot eta heridan pastan bat edo ematea komeni da?? Mizpira hau Adunan dago hegomendebalderantz orientatuta. Esangoiazu. Ondoizan eta eskerrikasko.

Inausketa egiteko sasoi onena izerdi berriaren mugimendua da, martxoa. Ilbehera eta sustrai egunak egokienak. Aurten martxoko ilbeherak 1etik 11ra eta 25etik atzera izango dira. Sustrai egunak 4, 5 goiza, 6 eta 7 izango dira. Zauriak ondo egigtea da gakoa, eta sekula ez eman pasta orbaintzailerik, kalte besterik ez dute egiten: orbaina ondo egitea galarazi eta gaitzak zauritik sartzeko aukerak handitu.

Kaixo Jakoba, Tolosako landare azokan ahabia eta mugurdi horia erosi ditut. Orain aldatu daitezke? Edo oraindik izotz arriskua egon daiteke eta itxoitea hobe? Ilbeheran komeni da ez? Ahabiari buruz irakurri dut, baina mugurdi horiari buruz ezer gutxi dakit. Zer eduki beharko nuke kontutan? Fruituak noizko izango ditugu?

Orain landatzea komeni da. Hostoa galtzen dute eta otsailean egin, beranduenera martxoa erdirako. Ilbeheran egitea da egokiena, bai. Ahabia eta mugurdia berdin zaindu. Eguzkia tamainan, mugurdiak gehixeago jasan dezake. Ongarria urtero eman. Karerik ez eman, lur azidoa atsegin dute eta. Ahabia azkar hasten da ematen agian baita lehen urtean ere. Mugurdiak 2-3 urte beharko ditu.

Kaixo Jakoba, horietako bi ditut asko handitzen ari dira eta inoiz ez dakit noiz kimatu behar diren. Fruitua udan hasieran ematen dute, ekain--uztailean; horren ondoren, agian? Mila esker

Bai, egokiena fruitua eman ondoren. Izerditan dagoela onena. Hala ere ez da asko kimatu beharreko fruitu arbola. Kimatzen duzun eran fruitua emateari utziko diote. Beraz kontuz, asko ez moztu…

Aupa, Jakoba: Txori gerezi handi baten zain batetik jaiotako gerezia daukat txertatuta (duela 2 urte), arbola handitik 5-6 metrotara. Aldatu egin nahi nuen lekuz, baina ikusi dut ez duela batere zainik, beste arbolaren zain handiaz aparte. Ze etorkizun izango du aldatzen ez badut? Nahiko leku badu handitzeko, baina ez dakit fundamentuzko arbola egingo den ala ahul geratuko den, haizeagatik-eta. Aldatzea ezinezkoa ikusten baitut. Eskerrik asko!!!

Txertatu duzun aldakaitz horrek ez baditu bere sustraiak eman, behar ez dituelako da. Amarenetik tiraka ederki bizi dela esan nahi du. Nahikoa toki izango badu, bere horretan utzi. Gainontzean, kendu eta landatu egin nahi baduzu, otsailean lurraren azpiko eta 20 bat zentimetro gaineko azala urratu eta lurrarekin menditxo bat egin eta uda osoan ondo ureztatuta eduki, Urratu horietan sustraiak emateko joera piztea da helburua. Hurrengo neguaren amaieran sustraiak egin baditu, amarengandik ateratzen den tokitik moztu eta landatu.

Kaixo Jakoba, ortuen bi kerixa arbola dittugu. Bat duela bi urte lehortuta( azaroan loratu zan ) eta bestea be uste dot lehortuta dauela. Zein izan leike honen arrazoia? gurien 15 urte egon die kerixa ederrak emunez. Merezi ote dau, toki berdinien berrixek sartzie?

Gereziondoak Euskal Herri hezean asko sufritzen du. Hezetasuna medio gaitzak sartzen zaizkio eta urte gutxi bizi ohi da. Pentsatuko duzun bezala 15 urte oso gutxi da gereziondo batentzako, seguruenera hezetasunaren ondorioz hil dira: lurra buztintsua da, lurrak ura hartzen du nonbaitetik, inausi eta zauriak egin zaizkie arbolei… Horiek denek ekartzen dute horrelako panorama. Zeuk ikusi, baina berriak jarriz gero antzeko etorkizuna izango dute. Hala erabakiz gero hezetasuna kendu: lurreak azakiak ireki arbolen inguru handi batean eta itzalak kendu.

Kaixo! Jakin nahiko nuke ahabia noiz inausi behar den. Ilargia goruntz edo beruntz doan kontutan izan behar da? Sustrai eguna.... Erantzunaren zai geratzen naiz.

Inausketak, orokorrean, ilbeheran egitea komeni da, batez ere negukoak eta eraketa edo oinarrizko inausketak. Eta bai, ilbeheran eta sustrai egunean. Horrela nahi duzun zatia kendu, nahi duzun begia utzi kimu berria sortzeko, baina ahalik eta energia gutxien kenduta landareari.

Iepa! Limoiondoa hostoak galtzen ari da, aurten landatua da zer egin genezake? Milesker

Ez dakit non bizi den limoiondo hori, baina esango nuke hotzak akabatzen dagoela. Euskal Herriko toki epelenean (Itsasaldean) landatuta ere, lehen urteetan negu partean babestu egin behar da. Toki bero batetik etorriko da, eta egokitu egin behar da bere bizitoki berriko girora, eta batez ere negura. Hiru gauza egin behar dira. Enborra eta adar nagusiak oihal gozo batekin bendatu. Txapela jarri, inguruan hiru edo lau makil sartu eta gainean txapela jarri, ez dago buelta osoa estali beharrik, gaina nahikoa da izotzak kentzeko. Eta, lurrean inguruan simaur berri-berria jarri, asko, hartzitu edo fermentatzen duen bitartean lurra, sustraiak eta hostoen inguruko airea ere berotu ditzan.

Egunon Jakoba, Koro naiz, Legasakoa, nafarroan. Baratzen badugu limoiondoa koxkor bat. Aitak egiten zion kimaketa lanak baino zendu da eta GURE esku gelditu dira baratze lanak. Galdera bat dut, noiz eta nola egin dakioket kimaketa? Esker mila, Ongi izan, Koro.

Limoiondoa nik ez nuke kimatuko. Ez da arbola handia egiten eta ez du bilketarako arazorik ematen, fruitu biguinagoak ematen dituztenen aldean. Adarren batek enbarazu egiten badu, hura kendu eta listo! Lan hori egiteko sasoi onena apirila-maiatzeko ilbehera da. Gainontzean inausi gabe badago, urte gutxitan igarriko diozue askoz ere ale gehiago emango dituela. Gauza bat egin behar duzue, urteoro ongarritu.

Kaixo intxaur zuhaitzak noiz eta zein produktukin fumigatu behar dirá?

Batean eta bestean saiakuntza ugari egiten ari da euli horren kontrolerako. Gipuzkoa mailan Biolur elkartea egiten ari da tratamendu ekologikoekin. Oraingoz tranpak erabiliaz harrapaketa masiboak egiten saiatzea izan da proposamena, baina ez du esperotako emaitzarik eman, oraingoz. Beste aukera zuk diozun tratamenduak egitea da. Ekologikoan onartutako intsektiziden artean Spinosad da erabiliena. Ekologikoa ez denetan, Deltametrina duen intsektizida darabiltze, nire iritziz erabat baztergarria den aukera. Tratamenduak uztailean hasi eta uzta jaso arte egiten dira. Beste lan interesgarria orain, negu partean, intxaurrondopean lurra harrotzea da. Negua igarotzen hor daude euliaren pupak, hurrengo udan ateratzeko prest eta harrotutakoan horietako asko hotzak harrapatuko ditu eta akabatu.

Gabon, ni bizi naiz Belagoan(Izaba) 1000 metrotara gutxi gora behera, nere galdera da, ze sagarrondo mota landatu laike tokiak honetan eta noiz?. Reineta ez dira ondo urtetzen. Eskerrik asko.

Errege sagarren multzoko sagarrondoek ziklo luzea dute, loratu eta sagarra heldu artekoa. Aldiz, Belaguan, sagarraren zikloa motza izango da: hotzak joandakoan loratu eta sagarra heltzerako berriro hotza. Nik ziklo motzeko barietateak jartzea gomendatuko nizuke, adibidez: Sanjoan, Amabirjina eta Pelestrina.

Urte berri on, Jakoba. Irakurri dizut hostoa galtzen duten zuhaitzak urtarril edo otsaileko hilbeheran landatu behar direla; fruitu arbolak ere bai? zehazki, hurritz landareak ere bai?

Bai hostoa galtzen duen landare jende guztia neguan landatu behar da. Kontutan izan: izotz beldurra dagoen sasoiena ez landatu. Gainontzean ilbeheran eta ahal izanez gero sustrai egunetan. Aurten urtarrileko ilbehera 2tik 15era izango da eta hurrengoa urtarrilaren 30etik otsailaren 12 aguerdira. Sustrai egunak urtarrilaren 8 arratsaldea 9, 10 eta 11 izango dira eta otsailaren 5, 6, 7 eta 8, azken hau 16:00 arte.

Aupa Jakoba. Etxe inguruan intxaurrondoak dauzkat eta orain hosto pilla daude lurrean. Onak al dira ortura botatzeko edo konposta egiteko? Sustantzia toxiko bat botatzen dutela dakit eta jakin nahiko nuke onuragarriak diren edo kalte egingo duten. Mila esker

Juglona izena du intxaurrondoak jariatzen duen gai toxiko horrek. Hostoek ere badute eta beraz zuzenean ez da erabili behar baratzean edo lorategian landareen inguruko lurra estaltzeko edo ongarritzeko. Luar edo konpost pilari nahastu behar zaio, beti nitrogenoduten gaiekin (berdeak diren beste gaiak). Luartzerakoan gertatzen den hartziduran mikroorganismoek eta temperatura gorakadak (55-65º) juglona hori desegingo dute. Gero lasai erabili luar hori nahi duzun tokian.

Sagarrondoak ezberdinak eta gerezi bi ditut, urtarrileko hilberan poda egitea ondo da ? Aitarekin beti abenduan egiten nuen baina oraingoan ezin izan dut eta egin barik ditit. ESKERRIK ASKO URTE BERRI ON !!

Udazkenean inausketa egitea akats larria da. Izerdi berria mugitzen denean inausi behar da. Gereziondoa otsailean eta sagarrondoa martxoan. Biak ala biak ilbeheran.

Oraindkk kiwiak jaso gabe dauzkat zuhaitzetik,noiz jasotzea gomendatzen didazu? Eskerrikasko

Segituan jaten hasi behar duzun kopurua orain Bildu, ilgoran. Iraunteko jaso behar dituzunak ilbeheran. Ilgora izango da urteberri egunera arte, bera barne. Ilbehera urtarrilaren 2tik 15era; irauteko horiek biltzeko egun onenak sustrai egunak izango dira: 8 arratsaldea, 9, 10 eta 11.

Kaixo Jakoba, galdera pare bat ditut zuretzat. Batetik, ze liburu gomendatuko zenidake mintegigintzan ekiteko? eta honekin lotuta, nola ongarrituko zenuke mintegia? Bestetik, jakitea nahiko nuke aldaxkako txertoa egiteko txertagaia aurrez moztea komeni den(eta horrela bada ze garaitan) edo txertoa egiterakoan obeto litzatekeen? Eta azkenik, aldaxkako txertoa egiterakoan nola estaliko zenukeen? Ondo izan!

Ez naiz mintegigintzaren artean inola ere jantzia. Agian Euskal Herriko Hazien Sarea elkartean lagunduko dizute horretan. Lan izugarria egiten dute bertoko espezieak jagon eta zabaltzen, landare asko sortuz.

Ongarriketan beste baratze edo soloren tankeran egingo nuke: udazkenean oinarrizko ongarriketa ongarri organikoarekin, eta neguaren erdian, eta behar izanez gero, ongarriketa karearekin osatu.

Aldaxka edo zotzeko txertoa egiteko unean bertan moztu behar da mentu-oina. Txertoa estaltzea esaten duzunean zauria estaltzeaz ari zarela pentsatzen dut. Horretarako prestatuta badaude pastak. Beste aukera zeuk egitea da. Formula ugari dago. Gure etxeko sagastia sortzerakoan hau erabili zen: 1 kg erretxin + 800 gr argizari + 250 gr seborekin egindako nahasketa. Estali bai zartatzen den mentu-oina eta baita zotzen gainean bistan geratzen den zauria ere

Egun on Jakoba!Urritzei buruz galdetzeko idazten dizut. Baserri baten bizi gea,gure aurrekoek sartutako eta berez etorritako urritz pila deu,haiek ale hobeak eman ditzaten(beste batzuk ematen has daitezan) zer egitea komeni da?bakanketa(zein dira itzi beharreko enbor printzipalak?)...

Alea hobeak diozunean pentsatzen dut alke handiagoak ezan nahi duzula… Berez hazitik etorritako hurritzek gehienetan hur ale ttikiak ematen dituzte. Inausketarekin edo adar bakanketarekin ez duzu lortuko aleak handitzea; suerte pixka batekin ale zertxobait handixeagoak izan ditzakezu, baina ez handi-handiak. Horretarako landare berriak jarri beste aukerarik ez duzu. Landare horiek eskuratzerakoan eskatu ale handia ematen duten klasea behar duzula. Horiek aldaxkatik edo txertatuta sortutakoak izango dira. Gero horien ipurdiko altsumak aldaxka bezala erabiliz zuk zeuk sortu ditzakezu ale handia emango duten landare berriak.