Asteroko buletina
Buruilak uda ez hiltzen, baina neguaz oroitzen.

Sasoiko lanak: garaian, garaikoa, garaiz

Gaur, 2024ko otsailaren 21a
Eguzkia 07:55 18:44
Ilargia 15:37 06:46
Ilargia
ilbehera

Ilbehera Ots. 19 Mar. 5

ilberri

Ilberri Ots. 9 Ots. 24

Biodinamikoa
Fruitua

0:00 - 11:00 Fruitua

Hostoa

11:00 - 24:00 Hostoa

Iturria: Euskalmet, AEMET, Meteo France eta Ilargiaren Egutegia

ASTEKO LANAK: 2024ko 8. astea, otsailaren 19tik 25era

Landaketeratako azken aurreko ilbehera

Otsailaren 19 09:40 arte ILGORA, ordutik atzera ILBEHERA.

Otsailaren 24 13:30ean ILARGI BETEA, ordura arte ILBERRI, ordutik atzera ILZAHAR.

Landaketeratako azken aurreko ilbehera. Hostoa galtzen duten zuhaitzak eta zuhaixkak landatzeko aste oso onak dira hau eta hurrengoa.

Baratzean ereiteko: porrua, baratxuri freskoa, uraza, kukulua, zerba, ziazerba, erremolatxa, mihilua, apioa, baba beltz txikia, baba handia, ilarra, patata, alberjinia  eta piperra. Berotegiaren babespean erein: porrua, tipulina, tipula gorria, Daikon arbi zuria, errefautxoa, uraza, zerba, erremolatxa, borraja, azenarioa, baba handia, ilarra, patata, tomatea, alberjinia eta piperra.

Baratzean landatzeko: porrua, tipulina, tipula gorria, udaberriko aza, uraza eta ziazerba. Berotegian landatzeko: porrua, tipula gorria, uraza, kukulua eta ziazerba.

Aste honetan egiteko lan bitxiak: Patata berria erein. Berdetarako baratxuria erein. Udaberrirako urazak edo letxugak erein. Zainzuri zarpak landatu. Karea zabaldu.

Neguko loreak emango dituzten erraboilak landatzeko azken aukera: idi-bihotza, hiazintoa, nartzisoa, irisa…

Jasotako haziak ereiteko garaia da.

Landatu behar dugun txirpi edo landare jendea mintegitik edo hazitegitik atera eta zeharraldatu, gerorako lana aurreratzeko.

Ongarriketa sasoiaren amaiera da: baratzean, lorategian, belazean, frutarboladian...

Irailean hasi zen garoak inaurkinetarako moztu eta biltzen hasteko garaia. Oraindik ere inaurkina eta orbela bildu eta jaso daiteke.

Hostoa galtzen duten era guztietako landareak landatzeko sasoia etorri da. Otsailaren amaiera arteko tartea da egokiena. Hotzak jarraitzen badu, baita martxoan ere.

Frutarboletan erori gabe eta lurrean geratu diren fruitu ustelak bildu eta erre, bestela gaitzei eusten diete hurrengo udaberria artean.

Goiz mugitzen diren fruitu arbolen inausketa egin: muxika, gereziondo, goizeko udareondo, …

Fruitu zuhaixken aldaxkak moztu eta landatu.

Goiz mugitzen diren fruta arbolak txertatu: gerezia, muxika, okarana eta abar.

Hotzarekin sufritzen duten arbolak eta landareak babestu: garrazkiak edo zitrikoak, ahuakateondoa eta antzekoak oihal gozoz enborra lotuz estali, simaur berri-berria jarri inguruan eta ahula bada txapela jarri estali eta izotzak kentzeko.

Frutarbolen enborra eta adar nagusiak karesnez edo kisu-gesalaz margotu. Izerdia mugitzen sumatuz gero ez kareztatu.

Materialetarako eta su egurretarako zuhaitzak bota, Ilbeheran.

Kanabera eta banbua moztu.

 

Lan bereziak

  • Baratzea loreontzietan
    Baratzea loreontzietan

    Ontzietan egin nahi baduzu baratzea hona barazkiek behar duten lurraren tamaina:
    •    5 litroko ontzietan: perrexila, errukula, albahaka, marrubia, tipula, letxuga, tipulina eta porru-tipula.
    •    10 litrokoan: zerba, ziazerba, erremolatxa, errefautxoa, arbia, apioa azenarioa eta kalea.
    •    15 litrokoan: azak, piperra, baratxuria, tomateak, brokulia, ilarra eta azalorea.
    •    20 litrokoan: luzokerra, kuiatxoa, alberjinia eta porrua.
    •    40 litrokoan: patata, meloia, artoa, kuia eta angurria.

  • Goiz-patata erein
    Goiz-patata erein

    Urte guztirako, jasotzeko edo gordetzeko patata geroago egiten da, apirila aldera. Orain goiztiarra egiteko sasoia da. Udaberrian jango dugun gutizia. Garai horretan izango ditugun baba, ilarra, tipula, baratxuri berri eta abarrekin batera mahaiko luxua.

    Eguraldiari adi egon, lurrari azaroa edo giroa etortzen zaionean di-da erein patata; otsailean bezala martxoan ere erein daiteke. Aurrez ongarri organiko ondua (simaurra, luarra...) erruz eman, baita errautsa ere. Hotz handiak etortzen ez badira azkar etorriko da. Jorratu bat nahikoa izango du, belar askorik ez da izango urte sasoi honetan baina lurreztatzeak on egingo dio landareari.

    Gero, eguraldiaren eta patata aldaeraren arabera, apirilaren amaieratik atzera loratuko da. Lore zuriak zabaltzen dituenean jakinarazten ari zaigu: orduan da patata berria ateratzen eta jaten hasteko unea.

    Erlazionatutako landarea: Patata

  • Etxe barruko landareen adar-aldaxkak
    Etxe barruko landareen adar-aldaxkak

    Hau da etxe barruko landareak ugaltzeko erarik zabaldu eta errazena. Zurtoin biguna duten landareen aldaxkak errazago errotzen dira (begoniak, etxeko pozak, huntza, geranioak, eta abar).

    Lorerik ez duen adar mardul bat aukeratu, 15cm inguruko muturra ebaki, behealdeko hostoen erdiak kendu eta lur harro hezean sartu eta estutu.

    Adarraren oina gogorra bada, egurkara, lurpean sartuko dugun parean azala harramaskatzeak mesede egingo dio. Punta-begia kima daiteke, eta hosto handiak dituen aldaxka bada, hauek erditik ebaki.

    Adar-aldaxkak lurrera sartu ondoren, hezetasunari eusteko ugari ureztatu eta plastiko garden batez estaliko ditugu, negutegitxo baten antzera, maiz aireztatuz. Batzuek laster errotuko dituzte sustrai berriak. Beste batzuek, aldiz, denbora asko behar dute.

    Adar-aldaxka batzuk oso erraz errotzen dira zuzenean uretan, lurrera sartu gabe (potosa, etxeko poza, eta abar). Sustraiek zentimetro batzuk dituztenean, loreontzi berrian landatu.

     

  • Ongarriketa lorategian
    Ongarriketa lorategian

    Ongarriketaz ari garenean maiz lorategiaz ahazten gara. Baratzea, belazeak edo sagastiak adina ongarri behar dute lorategiko landareek. Bai lurrean landatuta daudenek, bai ontzietan bizi direnek ere.

    Loreak, zuhaixka multzoak, arrosondoak, hortentsiak eta abarrek jaten dutenaren araberako hazkundea eta loraldia izango dute sasoi berrian.

    Hesiak ere ahaztu egiten ditugu. Hesiko landareek ere mardul hazi eta hesia trinkotzeko ongarria behar dute, eta ez gutxi.

    Simaurra, luarra, zizare-lurra edo eskuera dugun edozein ongarri organiko erruz dantzatu lorategian, eta igarriko diozu! Eta ez utzi gerorako, zenbat eta lehenago egin hobe.

  • Etxe barruko landareen hosto-aldaxkak
    Etxe barruko landareen hosto-aldaxkak

    Zurtoinik ez duten landareak, hosto zatiak landatuz ugaltzen dira.

    Landare zukutsuetan (kaktusak eta tankerakoak), hosto-aldaxkak egun pare batez zauria lehortzen eduki, eta landatu ondoren, harea larri edo legarrez estali lurra.

    Bioleta afrikarra, sagu-isatsa, gloxinia eta hosto txikia duten begonien aldaxketan, hostoak osorik izango dira. Hauetan hosto-txortena lurrera sartu eta estutu egin behar da.

    Hosto handia duten landareetako aldaxkak (begoniak, sansebiera, eta abar), hostoak 5 cm-ko puskatan zatituz egin eta laurden bat edo erdia lurrean sartu.

    Modu batera edo bestera hosto-aldaxkak egin ondoren: plastikoz estali, ureztatu, aireztatu eta landare berriak ateratzean landatu.

     

  • Tipula urte osorako
    Tipula urte osorako

    Otsailean landatzen da tipula, ahal bada. Txarrenera esaerak ederki dio “San Jose (martxoak 19) baino lehenago landatu behar da tipula”. Orain lurrari ederki itsatsiko zaio eta udan sartu arte hazi eta hazi egingo du.  Buruaren tamaina nola bizi denaren araberakoa izango da.

    Gogoan izan inoiz ez ongarritu simaur berriarekin; zaharretan zaharrena tipularentzako jaso. Era berean karezalea da, karea edo errautsa, nahi duzuna, baina eman, ahaztu gabe. Lur harroa gustatzen zaio, baina ez harrotu berria. Onena: neguan ongarria eman, hilabetera karea, eta lurrari asentatzen utzi. Orain, landatzeko sasoian tinkatu samartua badago hobe.

    Tipula belarrik gabe mantendu, eguzkiak beheraino berotu dezan. Belarrak eskuz kendu, aitzurrak sustraiak zaurituko ditu eta.

    Tipulak jaki eskasa izatearen fama du, “tipul jan, tipul lan” esaten da, indarrik ematen ez duela-eta. Orain badakigu baina jaki osasuntsuenetako bat dela. Jarri tipula, jan erruz eta bizi sano!

  • Izozteen buelta
    Izozteen buelta

    Izotzak toki bakoitzean juxtu antzera bizi den edozein landare erre dezake. Gehien sufritzen dutenak neguan ere hostoari eusten diotenak dira. Hostoak erreko ditu lehenik, gero adartxoak eta gero eta beherago. Bere horretan utzi, udaberrian nondik berritzen den ikusi eta hantxe inausi eta kitto.

Otsaileko lanak

Erein

Udaberriko laboreak: olo, gari, zekale, garagar... Baita baba handia, baba beltz txikia, ilarra, apioa, alberjinia, baratxuria berdetarako, goizeko patata, udaberriko aza eta azalorea, erremolatxa edo beterraba, kertxuna edo berroa, getozka, kukulua, mihilua, pastinaka, perrexila, piper berdea eta gorria, perraitza edo apoperrexila, sendapokia, txikoria, udako brokolia, udaberriko uraza, ziazerba eta zerba.

Berotegirako arbi zuria, ardi-mihia, azenarioa, borraja, errefaua, errukula, ziazerba, neguko uraza, kukulua, eskarola, tomatea, piper berdea eta gorria eta alberjinia.

Landatu

Marrubia, tipulina, tipulatxa, tipula zuria eta gorria, borraja, zainzuria, udaberriko aza eta porrua. Babesean: erremolatxa edo betarraba, ziazerba, zerba, orburua, kukulua, tipulina, tipula gorria, udaberriko porrua eta udaberriko uraza.

Ongarritu

Sail libreetan errautsa eta karea edo kisua eman daiteke. Simaurra eta karea batera ez eman, ilargialdi bateko tartea utzi. Udazkenean ereindako ongarri berdea (oloa, zalkea...) ebaki eta lurrari bueltan eman dakioke hemendik aurrera.

Zitrikoen emana. Babestuta edukiko ditugu, txapela tankerako babes harro batekin, baita enborra eta adar nagusiak oihal batekin bilduta eta lotuta ere. Hotzaldi handiak espero badira bere azpian lurra simaur berriz estali, irakiten duen artean ingurua epelduko du.

Hostajea galtzen duten fruitu arbolak eta zuhaixkak landatu. Izotz egunetan ez landatu. Landatutakoan lurra ondo zanpatu, zirrikiturik ez utzi, hotza sustraietara iritsi ez dadin.

Ongarritu: simaur edo luar eta kare edo kisu. Simaurra eta karea batera ez eman, ilargialdi bat utzi tartean. Enbor eta adar nagusiak karesnez edo kisu-gesalaz zuritu. Kareari esnea, buztin hautsa eta behi kaka nahastu dakizkioke.

Inausketa egiten hasi, batez ere goiz mugituko diren muxika, abrikotondo, aranondo, gereziondo, udareondo... Baita fruitu zuhaixkak ere. Moztutakoak txikitu eta luartokira. Iaz gaitzen bat izan badute sutara.

Goiz mugituko diren fruitu arbolak txertatu, sasoi honetan txotxeko txertoa egiten da. Fruitu zuhaixken aldaxkak landatu.

Ilbeheran materialetarako, zuretarako zuhaitzak bota: haritza, gaztainondoa, lizarra, koniferoak... Baita su-egurretarako egur gogorrak ere. Kanaberak eta banbuak mozteko sasoia da.

Zuhaitzak landatu. Izotz egunetan ez landatu. Landatutakoan lurra ondo zanpatu, zirrikiturik utzi gabe, hotza sustraietara iritsi ez dadin.

Ontzietan ditugun landare ahulak babestu.

Hostoa galdu eta soiltzen diren zuhaitz, zuhaixka, igokari eta hesiak landatu. Toki epeletan neguan ere hostajeari eusten diotenak landatzen hasi daiteke.

Ongarriketa nagusia egiteko azken aukera, bai simaurtzeko bai aurrez simaurketa egindako tokietan karea emateko ere.

Otsaileko uzta

Bertakoa eta sasoikoa.
Hilabete honetako kalitatezko barazkiak.
Asteroko buletina

EMAN HARTURAKO:

Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545

OlatuKoop

Ekonomia sozial eraldatzailearen sareko kide da ARGIA (Bizi Baratzea). Informazio burujabetza helburu, egunerokoan gauzak egiteko beste modu batean sinesten dugu.

BIZI BARATZEAko edukiak kopiatu, moldatu, zabaldu eta argitaratzeko libre zara, beti ere, gure egiletza direla aitortzen baduzu eta baldintza beretan egiten baduzu.

gora