06:37
21:28
11:11
01:50
Ilbehera Mai. 18 Eka. 1
Ilberri Mai. 16 Mai. 31
0:00 - 2:00 Lorea
2:00 - 24:00 Hostoa
Tomate, piper, alberjinia eta fruitu emaileak landatu
Maiatzaren 18ko 21:25 arte ILGORA, hortik atzera ILBEHERA
Aste osoa ILBERRI
Tomate, piper, alberjinia eta fruitu emaileak landatu. Ilbehera hau aproposa da fruitua ematen duten barazkiak landatzeko, bereziki aste burua: ostiral eguerditik igandera.
Baratzerako ereintza: berdetarako baratxuria, aza, aza gorria, Bruselako aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, txikoria, kukulua, zerba, erremolatxa, borraja, azenarioa, mihilua, apioa, arbi-apioa, babarrun luzea, potxa, leka motza, leka luzea, kuiatxoa, luzokerra, kuia, txitxirioa, patata, tomatea, alberjinia eta piperra. Berotegirako ereintza: tipula gorria, kukulua, borraja, apioa, zerba, ziazerba, erremolatxa, apioa, potxa, leka luzea, leka motza, kuiatxoa, luzokerra, patata eta tomatea.
Baratzean landatzea: aza, zainzuria, uraza, orburua, zerba, borraja, arbi-apioa, kuiatxoa, luzokerra, kuiatomatea, alberjinia, piperra eta marrubia. Berotegian landatzea: tipula gorria, azalorea, brokolia, uraza, erremolatxa, ziazerba, borraja, apioa, luzokerra, piperra, alberjinia eta tomatea.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Tomate, piper eta alberjinia landatu. Palmondoak landatu. Patata berria erein. Lehen babarrunak eta lekak erein. Hostoa galtzen ez duten landareak landatzea, ilbeherako azken egunetan.
Ongarri berdea moztu eta lurrari eman, edo aziendari, edo luar pilari erantsi edota lurrustela sortzeko bazter batean utzi.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Feijoa, garrazkiak edo zitrikoak, ahuakateondoa eta hostoa galtzen ez dutenak landatu.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Soropil berriak sortu edo lehengoak osatzeko belar hazia erein.
Udan loratzeko erreboilak landatu: dalia, gladioloa, kana, begonia eta abar
Udan loratzeko lore landareak landatu.
Palmondoak landatzeko sasoia da.
Hostorik galtzen ez duten landareak landatzeko azken aukera.
Udaberriaren hasieran loratu diren zuhaixkak loraldiaren ondoren inausi.
Sagar eta udare alea harjoak jotzen ditu. Harjoa esaten zaio fruituaren bihotza jaten duen harrari. Lehen erasoa maiatzaren amaiera aldera hasi eta ekainean luzatzen da. Udaren erdia aldera etorriko da bigarrena.
Bactur edota Madex produktu naturalekin tratatu astero 3 aldiz.
Tipula lurretik heze eta samur dator: kontuz usteldurekin. Jaso baino lehenago lehortu behar da, zabal-zabal eginda jarri haizeberritzen den toki ireki baina itzalean.
Kanpoko azalak ondo lehortzean, lur hondarrak eta azal harro zakarrak garbitu, baina azala utzi babesteko.
Gero toki lehor, ilun eta hotzean jaso, inola ere ez ontzi itxian, ezta sagar edota pataten aldamenean ere. Onena txirikordatzea.
Erlazionatutako landarea: Tipula
Artoari ez diogu sekula mereziko lukeen adina gorazarre egingo. Zer ez digu eman artoak: alea jateko, zurikina lotarako, gara eta orria azienda gizentzeko, zuztarra azpitarako eta ongarri, lokotxa edo koskola sutarako...
Ehunka urtetan egin ditugun arto asko eta asko, gehienak desagertu egin dira. Saiatu beharko ginateke bertoko barietateei eusten, hemengo baldintzetara ohitu direlako eta honarako bereizi izan direlako.
Erein artoa maiatzean.
Loreontzia zintzilik jarri eta goitik behera kolore deigarriko lore jauzia. Hona bost lore ezberdin: Begonia dragon gorria, Calibrachoa laranja, Osteospermum horia, Euphorbia Diamond Frost zuria eta Scaevola arrosa.
Ureztaketa zaindu eta bi astero ongarria erantsi urari.
Sagarraren bihotza jaten duen harraren aurkako borroka maiatzean abiatu behar da. Onena tranpak erabiltzea da. Tranpa tximeletaren hormona sexualaren usaina duen kartoi berezi bat da, eta tximeletak hurbiltzean bertan itsatsita geratzen dira.
Loraldia amaitzean jartzen dira eta erasoa maiatza amaiera aldera hasi ohi da. Astebetean 3-4 baino gehiago erori badira eta giro epelak badira, astebetera tratatu behar da, arrautzetatik harrak orduan jaiotzen ariko baitira. Tratamentua hamar bat egunetara errepikatu egin behar da.
Tratatzeko Bacillus thuringiensis erabiltzen da, eraginkortasuna areagotzeko xaboi potasiko pittin bat erantsita.
Erlazionatutako landarea: Sagarrondoa
Honezkero loratu da patata. Begi bistara, ederki antzemateko moduan azaldu du seinalea: loreak esan nahi du lurpean patata aleak jateko moduan daudela. Jakinaren gainean jartzen gaitu.
Urte garai honetako gutizietako bat da. Neurria hartu, behar duzun adina bakarrik bildu, jan ahala atera edo atera ahala jan. Ez gehiegi bildu, gero jaterako azala zakartu egingo zaio-eta.
Onena, benetako gutizia lurretik atera berritan guri guria dagoenean jatea da, azal eta guzti. Probatu, ez zara damutuko.
Erlazionatutako landarea: Patata
Onddoek sortutako gaitzak tratatzeko baratxuria eraginkorra da.
Euri-ur litro batean koilarakada buztin ondo nahastu, erantsi 20 tanta baratxuri olio esentzial eta xaboi beltz edo potasiko apur bat.
Nahastu eta gaixotutako landarea ihinztatu.
Baratxuri minda ere erabili daiteke.
Aza, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, arbi zuria, artoa, babarruna, errefaua, errukula, uraza, kukulua, ardi-mihia, endibia, zerba, erremolatxa, azenarioa, apioa, apio-arbia, mihilua, leka motza eta altua, kardua, kuia, kuiatxoa, mihilua, martorria, mendaroa, porrua, txikoria, luzokerra, patata, borraja, eskarola, meloia, angurria, kertxuna edo berroa, perrexila, perraitza edo apoperrexila, sabia, terebuza, getozka, Zeelanda Berriko ziazerba, sendapokia eta pastinaka.
Berotegirako: zerba, erremolatxa, azenarioa, apioa, leka motza eta altua, luzokerra, tomatea, albahaka.
Tipula gorria, tipulatxa, aza, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, uraza, kukulua, orburua, kardua, zerba, borraja, ziazerba, kuia, kuiatxoa, luzokerra, tomatea, alberjinia, piperrak, albahaka, meloia eta angurria. Berotegian: apioa, luzokerra, tomatea, alberjinia eta piperrak.
Arbatu eta makila edo sarea jartzea eskatzen duten landareak zaindu, erori edo makurtu ondoren berriz zuzentzen energia asko galtzen dute-eta.
Tomatea aurrez jarria badugu kimatu. Tartean urazak edo eskarolak jarri, tomatea datorren bitartean ederki haziko dira hauek. Piper landareen artean ere gauza bera egin daiteke.
Baba landarea zaindu. Goiko puntta berrian zorri beltzak azaltzea ohikoa da. Loreak amaitzen direnetik gora 2-3 hosto utziz punta moztu eta hantxe bertan erre, inora mugitu gabe. Lekak amaitzen direnean landarea tiratuz ez atera, ipurditik moztu sustrai aberatsak bertan geratzeko. Zarba bera ere oso ona da, txikitu eta luar pilari eman.
Beranduko loraldi bakanak izango dira: sagarrondoak, intxaurrondoak...
Hostajea galtzen ez duten arbolak landatu: zitrikoak, mizpira japoniarra, gurbitza, olibondoa, ahuakateondoa...
Beharrezkoa bada, tratamenduak egin: mahatsondoaren zurina, sagarrondoaren harjoa... Azken hau zaindu. Tranpak jarri, hormona dutenak eta harra harrapatzen hasi orduko tratatu; bi produktu natural erabiltzen dira: karpoborusina da onena, eta bestela Bacillus thuringiensis. 10 eguneko tartearekin 3-4 tratamendu egin.
Fruituak bakandu; batez ere fruitua urtero beharrean biz behin emateko joera duten arboletan: beranduko sagarrak eta udareak, eta abar.
Enborrean agertzen diren altsumak kendu, batez ere txertoaren azpiko aldeko mentuoinekoak. Sustraietatik zuzenean zurkaitzen bat aterako balitz, hura ere kendu.
Hostorik galtzen ez duten zuhaitzak landatzeko azken aukera.
Maiatzeko ilgoran botatzen da haltza.
Palmondoak landatzeko urte sasoi onena.
Udaberriarekin loratzen direnak loratu ondoren inausi: forsithia, kerria, judasen arbola, amañililia, irasagarrondo japoniarra, sasi azaharra... Bateren bat ugaritu nahi bada, moztutako adarrak aldaxka gisa landatu.
Udan loratzeko erraboilak landatu: dalia, gladiolo, lilium, kana, begonia... Udako sasoiko loreak emango dituztenak erein, zehar aldatu eta landatu.
Hostoa galtzen duten landareen hesien lehen inausketa. Hesi berriei lehen kimaketa egin, behetik zabaldu daitezen, koniferoei ezik.
Soropila mozteko garaia. Erein berria den belardia ebakitzeko makinaren xafla ondo zorroztu, bestela moztu adina atera egingo du. Ura behar badu ere eman. Ongarri xehea ere eman daiteke.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
