07:25
20:50
20:34
06:27
Ilgora Abu. 22 Ira. 5
Ilberri Abu. 12 Abu. 28
0:00 - 15:00 Sustraia
15:00 - 18:00 Lorea
18:00 - 24:00 Ordu desegokiak
Egurretarako eta zuretarako pagoa botatzeko sasoia da
Aste osoa ILGORA
Abuztuaren 28 06:18 ILARGI BETEA bitartean ILBERRI, ondoren ILZAHAR
Egurretarako eta zuretarako pagoa botatzeko sasoia da. Abuztuko ilgora omen da pagoa botatzeko onena. Irailekoa ere ez da txarra izango, eta zenbaiten arabera ezta urrikoa ere.
Baratzerako ereintza: tipulina, tipula gorria eta zuria, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, erremolatxa, ziazerba, azenarioa, babarrun motza, leka motza, leka luzea, patata, tomatea, alberjinia eta piperra. Berotegirako ereintza: porrua, tipulina, tipula gorria, Daikon arbi zuria, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, borraja, apioa, ziazerba, borraja, azenarioa, leka luzea.
Baratzean landatzea: porrua, aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, orburua, kardua, zerba, erremolatxa, mihilua, borraja, apioa, arbi-apioa, kuiatxoa eta marrubia. Berotegian landatzea: azalorea, brokolia, uraza, eskarola, txikoria, zerba, erremolatxa, ziazerba, borraja, mihilua, apioa eta arbi-apioa.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Azenarioa eta ziazerba erein. Arbia erein.
Tomatea, luzokerra, kuia eta abar inausi.
Kuia aleei lurra kendu, azpian zer bait jarrita.
Landare usaindunak banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Udazken-negurako aza jendea eta porrua landatzeko sailak ongarritu.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Fruitu arbolen berdetako inausketa egin.
Udako begiko txertaketa garaia da. Sasoia lehorra badoa, txertoa egin aurretik sakon ureztatu mentu oina.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Haziak jaso nahi ez ditugun lorategiko landareetan lore iharrak kendu, indarra lore berriak ematera bidera dezaten.
Sustrai lodiak eta errizomak dituzten kala eta tankerakoak orain atera lurretik eta ugaltzeko banatu eta birlandatu.
Hortentsia, arrosa eta tankerakoan aldaxkak egin ugaltzeko.
Udaberriaren hasieran loratu diren zuhaixkak loraldiaren ondoren inausi.
Lizar adarrak moztu bazkatarako. Orain zuzenean aziendari emateko edo negurako zatukatan bilduta jasotzeko.
Lur azalean luza eta luza hazten den sustrai lodikote bat izaten du ezpata-belarrak (Iris spp.). Abuztua da landare hori ugaltzeko sasoia. Atera landare osoa, sustraiak moztu zati bakoitzari kimu bat utziz. 30 cm inguruko tartearekin birlandatu.
[argazkia: Dan and Raymond]
Maiz ikusiko dituzu tximeleta orkideak sustraiak loreontzitik gainera, kanpora luzatuta. Lasai, ez dute ontzi handiago bat behar. Horrelakoak dira, airea eta argia behar dute, hostoek egiten duten lan bera egiten baitute.
Sustrai asko eta luzeak baditu, sasoi betean dago. Ez moztu edo ontzian sartu. Usteltzen badira ez da seinale ona. Indartzeko ontziaren azpian ontzi zabalago bat jarri beti ura duena, ingurua hezetzeko.
Erlazionatutako landarea: Tximeleta orkidea
Etxe barruko landare honi erdi itzalean egotea komeni zaio. Zuzeneko eguzkia ordu gutxi batzuz jasan dezake.
Epeleko landarea da. Gustukoena 18 °C eta 26 °C artean biziko da. Gutxienez 15 °C behar ditu. Beroak hostoen hazkundea sustatzen du. Aire-korronteetatik urrutiratu.
Lurrari lehortu gabe eusteko moduan ureztatu, baina ito gabe. Euri ur epela erabili. Lurra ez dadila urez ase, bestela hostoek bere oinarrian duten erraboila tankerakoak usteldu egingo dira. Aire hezea maite du, beraz, ugari lainoztatu.
Hostoa kolorez galtzen eta horitzen hasten bada ur geihegia izango da, urriago ureztatu eta drainatze zuloa miatu.
Hostoak tarteka oihal heze batez igurtziz garbitu.
Ugaltzeko: Bi urtetik behin loreontziko lurra aldatu, eta behar badu loreontzi handiagoa eman. Orduan landarea ebaki eta zatitu. Hosto aldaxkak ere erabili daitezke baina zailagoa da; udazkenean hosto osoa ebaki eta lurra eta hondarra nahasketa batean sartu erdiraino, ondo busti eta plastiko batekin estali negutegi bat balitz bezala. Luze joko du itsasteak eta landaretxo berria sortzeak.
Dani Blanco / ARGIA CC BY NC SA
Neguaren amaieratik hasi eta uda artean ostargi-belarrak loretan topatuko dituzu. Batzuk goiz loratzen dira beste batzuk berandu eta badira urtean bitan ere loratu daitezkeenak.
Uda amaiera da lirioak landatzeko sasoi onena. Hartu errizomak edo sustrai lodikoteak eta lur azalean, estali-ez estali jarri. Erraz itsasten dira eta hurrengo urtean erakutsiko dizkizun loreekin ez zara damutuko.
Erlazionatutako landarea: Lirioa
Afrika ekialdetik dator, Kenya, Tanzania eta Mozambiketik, landare hau.
Argi asko behar du, baina zuzeneko eguzkitik urrun. Eguzki beroari gorroto dio. Neguan loretan badago, eguzki epeletan egon daiteke. Itzalean baina inguru argian ederki biziko da.
Neguan hotzak eta aire-korronteek hostaila galtzea eragiten diote. Neguan toki beroegian badago, luze-luze eta ahul-ahul bihurtuko da.
Udan ur asko behar du. Behar izanez gero egunero ureztatu (hostoak zapuzten hasi orduko). Neguan lurrari heze eustea nahikoa da. Aire hezea behar du; azpian harritxoz eta urez betetako ontzi bat jarri.
Ongarritzeaz ez ahaztu.
Loreontzi handiegian ez landatu. Ontzia sustraiz betea dagoenean emango du loraldi oparoa.
Ugalketa: Aldaxka edo eskejeak urte osoan erraz sustraitzen dira. Udaberrian haziak erein.
Lorategian edo fruitu baratzean ditugun zuhaixkak ugaltzeko aldaxkak egiteko sasoia da. Erramua, ezpela, basaerramu japoniarra edo euonimusa, gerezi-erramua, heriotzorria edo adelfa, berberisa, budleia edo tximeleta zuhaitza, hibiskoak (Txinako arrosa eta Siriako arrosa), weigela eta abar.
Indar handieneko adarrak utzi eta bigarren mailako adartxoak hautatu. Aldaxka hartzerakoan oineko adarraren azala ere hartu, zatitxo bat, orpoa balu bezala. Hostoen zati handiena moztu eta kendu, orpoa hormonetan igurtzi edo busti eta landatu. Giro hezean mantendu: maiz busti eta estali, plastikozko botila itxi batekin, adibidez.
Etxe barruko landare hau Tasmaniatik dator.
Argitasun handia behar du. Zuzeneko eguzkiarekin kontuz: erraz jasan dezake, baina ez ordurik beroenetan. Ia ilunpetan ere, geldoago, baina iraungo du, baldin eta gainerako baldintzak egoki zaintzen badira.
Hazkunde sasoian tenperatura egokiena 15-25 °C bitartekoa da. Neguan 10-15 °C bitartean eduki. Kontuz aire-korronteekin.
Udan lurrazala lehortu ahala ureztatu. Hostaila maiz lainoztatu. Negua zenbat eta hotzago, orduan eta urriago ureztatu. Drainatzea garrantzitsua da: ura zurtoinetan geratzen bada, laster hilko da.
Hazkunde sasoian, udaberri-udan, hilean behin urari ongarri likidoa gehitu.
Azalpen guztiak: Etxeko landareak liburuan
Azalorea, erromaneskua, brokolia, arbi zuria, uraza, kukulua, eskarola, txikoria, errukula, erremolatxa, errefaua, borraja, azenarioa, ziazerba, leka altua, tipula zuria, tipulina, terebuza, sendapokia, perraitza edo apoperrexila, kertxuna edo berroa, ardi-mihia, perrexila, mihilua eta getozka.
Berotegirako: porrua, tipulina, arbi zuria, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, ziazerba, borraja, mihilua, azenarioa, apio-arbia eta leka altua
Aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, uraza, kukulua, eskarola, txikoria, orburua, kardua, zerba, erremolatxa, borraja, apioa, apio-arbia, mihilua, ziazerba, porrua eta toki hotzetan marrubia. Arabarba atera, sustraiak ebaki eta banatuta berriro landatu.
Berotegian: uraza, eskarola, txikoria, zerba, erremolatxa, borraja, mihilua, apioa eta apio-arbia.
Kuiak tamaina hartzen ariko direnez, altxa eta lurra kentzeko azpian zerbait jarri.
Arbia ereiteko garaia; arto-babarrunen artean egin daiteke. Hilaren erditik atzera hobe. Goizegi egin eta eguraldiaren arabera zanbroak jo dezake.
Usaindunen aldaxkak egiteko sasoia: erromeroa, salbia, ezkaia, azitraia, izpilikua...
Beharrezkoa bada, tratamenduak egin: mahatsondoaren gorrina, sagarrondoaren harjoa...
Udako edo begiko txertoak egin.
Muintegiko txertaka, makatza edo mentu-oinen alboko adarrak kimatu, luzeago hazteko. Muintegian ere ur premia zaindu.
Enborrean agertzen diren altsumak kendu, batez ere txertoaren azpikoak.
Abuztuko ilgoran botatzen da pagoa.
Hilaren amaieran lizar adarrak moztu eta zatukak deitzen diren sortatan jaso, hosto iharra neguan aziendari emateko.
Sustraiak lodiak edo errizomak dituzten landareak (kala, iris, nartziso, aster, doronicum, zitori arrunta...) atera, banatu eta landatu.
Lehortuta jaso nahi diren loreak (hortentsiak...) moztu eta buruz behera jarri.
Belardia eta soropila moztu eta behar bada ureztatu.
Neguan eta udaberrian loratzeko nahi ditugun sasoiko landareak erein: bitxiloreak, bioletak, biolak, Sanjose loreak, dragoi-muturrak...
Udaberrian loratu ziren erraboilak (lilipa edo nartzisoa, hiazintoa, idi-bihotza, azpelarra...) lurretik atera, erraboilatxo berriak sortu badira banatu eta lehortuta jaso edo zuzenean landatu.
Aldaxkak egin: hortentsia, arrosa...
Hesiak kimatu.
Loraldi iraunkorra duten arrosaondoetan, petaloak galdu orduko loreak kendu.
Bestela fruitu pinportak hazten hasiko dira eta lore gutxiago emango dute.
Luar pila jiratu. Toki bero eta lehorrean badago, tarteka busti on bat eman.
Txartzat ditugun landareei aurre egiteko sasoia. Ilgoran moztu sasi, lahar, garo, menda, asun, mingarratz edo lapaitz... Urtetik urtera ederki ahulduko da.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
