IEUP! Galdera bi dekotez, bata: - nik ez dot kimikorik botaten, erabilten dotezenak dire: azeri buztana, asune, jaboi potasio+neem olioa eta bacillus thuringesis. Galderei hurrengoa da, bacillusa bakarrik bota bida Edo jaboiegaz nahastuta. Bakarrik bota bida zenbat egun pasa bidire? Eta asune eta azeri buztana ze da hobeagoa batera bota Edo banan banan?]} - bigarrena, martien egun egokienak tomatie ereiteko? Mila esker ta pozik bizi!!!

Tratamenduetan Bacillusa eta beste edozein intsektizida beti xaboi potasikoarekin nahasita botatzea komeni da. Eta ondo esanda, edozein tratamendu (fungizida, edo beste) ere beti xaboiarekin eman beharko litzateke. Xaboia bera intsektizida da, intsektuen azaleko koipe babeslea erauzten du eta hiltze bidean jarri. Bestetik tratatzen dugunean likidoa landaretik tantaka erortzea eragozten du eta landarearen azalean barrena irristatu eta txoko guztietara iristea errazten du. Bacillusaren tratamendua errepikatzeko ez dago arazorik, baina tentuz egin behar da, intsektu “kaltegarriak” bezala onak ere hilko baititu. Asuna eta azeribuztana biak batera bota ditzakezu, lasai asko.

Tomatea ereiteko egun egokienak ilgora eta fruitu egunak dira. Martxoan ilgora 12tik 24ra izango da, eta fruitu egunak 12, 13, 14 (eguerdira arte) eta 21 (19:00 arte)

Uda amaieran eta udazken hasiera tartean oloa erein nuen ongarri berde moduan. Metro erdiko altuera du orain. Zer egin da nire galdera. Moztu eta bertan usteldu? Zapaldu eta gero gainean landatu? Rotabatorea pasa? Mila.esker

Loratzera jotzen duenean erabaki behar duzu zer egin. Batetik moztu eta animalientzako janaria izan daiteke, gero simaurretan bueltan etorriko da lurrera. Bestetik moztu eta bertan utzi daiteke eta rotabatorearekin lurrari azalean nahasi, usteltzea azkartzeko kare pixka bat nahasi lurrari eta landatu. Beste aukera moztutakoan kanpora atera eta pilan usteltzen utzi, luarra edo simaurra bezala.

Kaixo, Jakoba: Meloia landatu nahi dugu aurten, eta jakin nahi genuke zein barietate moldatzen den ondo Oñatiko klimara. Negutegian jartzea komeni da, ala baratzean bertan? Eta noiz landatu beharko genuke? Eskerrik asko, Maite

Meloiak nahitaez hiru gauza behar ditu: tenperatura altuak loreak eman eta ernaltzeko, argi asko eta lurrean hezetasu¡n gutxi baina sekula lehortu gabe. Nik negutegian bertan egingo nuke eta hala ere ziklo motzeko barietateren bat “Melon de oro de Ontinyent”, “Saramir” eta “Khorum”, adibidez. Garrantzitsua da lurra ondo ongarritua izatea, simaur edo luar asko eskatzen du eta bai ala bai ondo ondua. pH neutroa ere eskatzen du eta beraz, behar bada, karea eman. Bizi Baratzea liburuan meloiaren fitxan honela jarri nuen: “Meloiak hazitik zabaltzen dira. Hazia ernatzeko lurrak 15ºC-tik gora egon behar du. Udaberrian apirilean egokiena (negutegirako martxoan ere egin dezakezu). Nahi izatera lurrean bertan erein, edo ontzi batean eta ondoren baratzean aldatu. Egun batez uretan beratu haziak, hurrengo egunean 2-3 cm lurpean sartu. Ontzitik baratzera aldatzean kontuz sustraiei kalterik egin gabe. Landare ahula da eta bere lur puskarekin mugitu”. Bestelako informazio guztia, trikimailuak eta abar ere bertan dituzu.

Kaixo, hirian kokatuta dagoen baratzeko bankaletan (baxuak dira, enborrez inguratuta) urazak jartzen ditudan aldiro norbaitek jan egiten ditu: arratoiak? untxiak? Zer egin hauek uxatzeko edota laboreak babesteko? Bestalde, beste bankal batzuetan landareen sustraiak jaten dituzte ere, sagarrondo gazte batzuena eta beste. Lurrean tunel gisakoak ikusten dira bankal hauetan. Zer izan daiteke, satitsua agian? Eta zer egin hauek uxatzeko? Mila esker!

Uraza oso jaki preziatua da. Edozein animaliak jaten dituzte. Nire iritziz, hala ere, gauez egin ezazu buelta bat argitxo batekin eta hor topatuko dituzu jale gose horiek: bareak eta barraskiloak. Horrelako baratzeetan ugari biltzen dira. Inguruko egur edo enborretan ezkutatzen dira eta gauez atera. Sustraiak moztu eta ihartzen badira, lur azalean bizi den har grisa da. Ihartzean inguruko lurra pixka bat mugitu eta laster ikusiko duzu.

Sustraiak jaten dituen hori sataina izango da, lur azalean galeriak egiten dituzte eta sustrai, erraboila, hazi, tuberkulu eta abar jaten dute, sarraski handiak eraginez. Fruitu arbolak ere eraitsi ditzakete sustraiak janez… . Ez da erraza uxatzea. Zenbaitek zuloetan gasoilez bustitako papera edo traputxoak jartzen dituzte. Garrantzitsuena inguruko belarrari motz-motz eustea da, gaueko harrapariek mugitzen ari den lur hori ondo ikusi dezaten. Harrapari horiek erakartzeko geldi lekuak, hesola altuak adibidez, jartzea komeni da.

Arratsalde on! Kuiatxoaren haziak ditut gordeta aurten ereintzeko asmoz. Noiz izango litzake datarik egokiena?

Kuiatxoa apirilean eta maiatzean ereiten da. Komeni da ilgoran eta fruitu egunean ereitea. Aurten apilirean ilgora 8tik 21 eguerdira izango da, eta fruitu egunak 8 arratsaldea, 9, 17 18:00etatik atzera eta 18 izango dira. Maiatzean ilgora 5 eguerditik 18ra izango da eta fruitu egunak 6, 7, 15 eta 16.

Kaixo, Zer moduz? Karea botata eta plastikoarekin tapatuta daukat patata erein nahi dudan lur zatia. Ongarritzeko ximaurra botako diot edo beste zerbait ere bai? Eta noiz dira goizeko patata ereiteko egunik onenak? Bestalde, inbernadero barruko lurra lehor xamarra daukat. Espinakak jarri ditut eta ez zaizkit hazi. Lurrak zer beharko duela uste dezu? Nola ongarrituko det? Eskerrik asko!

Patata ereiteko edo landatzeko ongarriz ondo hornituta egon behar du lurrak. Karea emana badu lehen, ahalik eta azkarren zabaldu ongarria: simaurra, luarra… 3-4 kilo/m². Patata ilbeheran eta sustrai egunetan egiten da. Goizekoa egiteko dagoenerako garaiak etorriak dira. Otsailean 5, 6, 7 et 8 izango dira. Martxoan 4, 5 goiza, 6 eta 7.

Ziazerbak ongarri asko behar du, patatak adina, baina alde nabarmen bat badu: beti ongarri ondo egina edo heldua behar du. Orain bere inguruan zabaldu eta lur azala piska bat mugitu eta hasieran pixka bat ureztatu ongarria sustraietara iristeko.

Lurra udaberrirako prestatzeko, lehenengoz karea botatzea gomendatu dostie,. Geroago ongarrie (zizare eta zaldiena adibidez) Hau zuzena da?

Ongarria beharrezkoa da ia beti. Karea lurra nolakoa denaren arabera. Biak eman behar izanez gero gutxienez ilargi baten tartearekin egitea gomendatzen da. Zein lehen eta zein bigarren zeuk ikusi, berdintsu dio.

Tomate hazia ekarri didate japoniatik. Noiz eta nola ereitea gomendatzen didazu? Legazpitik idazten dizut.

Japonia Euskal Herriaren moduan Ipar hemisferioan dago eta hemengo urtero berak dituzte sasoi berean. Beraz, nik hemengo tomatea ereiten den garai berean ereingo nuke. Oso goizeko landaketak egiten dituen jendeak otsailean ereiten du. Kanpoan baratzean landatzeko martxoan ereiten da, eta maiatzean landatu. Ereiteko egun egokiak ilgorakoak dira eta onenak fruitu egunak. Datorren martxoaren ilgora 12 eta 24 artean izango da eta fruitu egunak 12, 13 eta 14 goiza izango dira.

Kaixo! Suko hautsa baratzako zein lekutan bota beharko genuke? Udaberri/udako landareetako zeineri doakio ondo? Ala orokorrean zabalduta ondo? Eskerrik asko!

Orokorrean buztina, lurralde hezean eta ongarria erabiltzen den lurretan errautsak lan ona egiten du. Karearen tankera beretsuan. Lurra harrotuko du, pH-a igoko du, landarearentzako elikagaiak mugituko ditu eta elikagai batzuk erantsiko dizkio lurrari. Toki bakar batean botatzea baino hobea da zabaltzea. Sekula ez ongarri organikoarekin, simaurrarekin edo luarrarekin batera; batetik bestera hilabete bateko tartea utzi.

Kaixo, Donosti aldean baba handia noiz Erein jakin nahiko genuke (baratza txikia da eta oraindik ez dago prest). Zenbat denbora behar du hazteko?

Baba handia urritik hasi eta otsailaren amaiera arte erein daiteke. Baba ale ttikia gustatzen zaiona apirilean biltzen hasten da. Ondo egina nahi baduzu maiatzean eta ekainean jango dituzu. Barietatearen arabera batzuen zikloa 60-80 egunekoa da, beste batzuk, ordea, 90-120 eguneko zikloa osatzen dute.

Kaixo Jakoba! Aurrekoan lagun batekin hizketan esan zidan tomateak jaten dabilela ze inbernaderoan dauka mota bat irailean transplantatu zuena. Donostialdean du lagunak bizilekua. Lagunak ez zekien zein tomate mota den. Badakizu zein tomate mota izan daitekeen aproposa irailean inbernaderoan transplantatzeko donostialdean? Eskerrik asko! jon

Entzuna dut nik ere negutegian zenbaitek tomatea izaten dutela neguaren hasiera arte. Ez dut nik ikusi eta gutxiago barietatea zein den jakin, Nik gomendio bat egingo nizuke: egin saioa “Raf” barietatearekin. Berandukoa da eta nik uste baldintza horietara jartzeko egokienetakoa.

Egun on Jakoba, gaurko proposamenean hesi natural bat egiteaz hitz egin duzu. Nik hesi natural bat jarri nahi dut ortuan eta ez dakit horretarako zein landare gomendatzen dozun. Nire asmoa zipresak jartzea da. Helburua baratzea ezkutatzea da. jende asko ibiltzen da inguruan eta. Eskerrik asko!!

Zipres edo altzifreetan nire ustez onena Lawson altzifrea da (Chamaecyparis lawsoniana). Indartsua da eta haizeari aurre egingo dio. Handia egiten da eta kontuz, behar duzun garaiera hartzen duenean moztu egin beharko duzu, gainontzean handiegia izango da eta inguru guztiko lurrak jango ditu. Jartzeko modukoa da baita Portugal erramua, Prunus lusitanica. Honek ere hostaia iraunkorra du eta gogorra da. Ez da altzifrea bezain indartsua eta gehiago kostatzen zaio haztea, baina baita ere inausi egin behar da.

Kaixo Jakoba! Baratzean ongarriketa eta kareztatzerakoan asmoa diat hasteko lurra irauli eta kareztatu, eta ilargialdi batera zimaur ondua eman. Zalantzak zauzkat lurra iraultzea kareztatzeko egokia izan daiteken. Eta bestetik aurreko urtean landatutako sagarrondoei lurrean kare pixkat zabaltzeko nola ikusten dek?

Hasteko, nik orain ez nikek lurrik irauliko. Irauli ahalik eta gutxien, edo batere ez duk egin behar. Egitez gero, udaberrian zerbait erein edo landatu behar dukenean. Nahi deken hurrenkeran: lehenik karea eta ondoren simaurra edo alderantziz. Beti ere ilargi bateko tartearekin. Eta lurra dagoen bezala utziz; belar handia baldin baziok hura desbrozatu dezakek, edo belar luzeenak moztu. Ondoren ongarriak gainera. Sagarrondoentzako ere karea oso ona duk, baldin eta lurrak behar badik. Lur buztintsua baduk oso egokia. Sagastian denean zabaldu, ez landareen inguruan soilik. Horrela sustraiak zabaltzeko grina piztuko diek. Dosia zaindu. Baratzean aspaldi karesztatu gabea bada hasi 200 gr/m², hurrengo urtean 150, hurrengoan 100 eta hortik atzera 75. Sagastian bi urtetik behin 150 gr/m².

Kaixo Jakoba, Ulertuta daukat azenarioa ereiteko urte sasoi hoberena apiriletik abuztua bitartean dela, eta ahal izanez gero, ilbeheran eta sustrai egunean. Aldiz 2026ko agendan, apirilak 8an ageri da azenarioa ereiteko gomendioa, baino egun hortan ia ilgoran sartzen gera. Lagunduko kezka hori argitzen? Bestalde, sustrai, fruitu,... egunak zeintzuk diren jakin nahiko nuke. Hori 2026ko agendan agiri da? Ez dut aurkitu. Eskerrikasko hainbeste laguntzeagatik. Ondo segi.

Arrazoi guztia duzu, ilbeheran eta sustrai egunean ereingo nuke nik. Egutegi Biodinamikoan, baina, ereintza guztiak ilgoran egitea gomendatzen da, eta azenarioa denez sustrai egunean. Bestetik, agendan jartzen ditugun lan horiek ez dira juxtu egun horretarako lanak, baizik eta garaitsu horretakoak.

Nik proposatuko nizuke bi ereinaldi egitea ilbeheran eta ilgoran eta aldeak ikusi, hau da bietako uztak pisatu beharko zenituzke. 2026ko apirilean honela izango dira egun horiek: ilbehera eta sustrai egunak, 1, 28, 29 eta 30; ilgora eta sustrai egunak: 12, 20 eta 21 eguerdira arte.

Egun bereziak ez ditugu agendan sartzen. Informazio hori Espainiako Biodinamika Elkartetik eskuratzen dugu eta ez dugu hor erabiltzeko baimenik. Soilik ILARGIAREN EGUTEGIAN jarri dezakegu (https://azoka.argia.eus/produktua/2026-ilargiaren-egutegia/ ).  

Kaixo, Neguan erabiliko ez dudan lursaila daukat belarrarekin estalita (kalabaza, piperrak, babarrunak izan dittut bertan). Karea bota nahi dut udaberrirako lurra prestatzeko. Belarra kentzea komeni da lehenago edo gainetik bota dezaket karea? Mila esker

Belarra ez badago asko luzatuta gainean bota lasai. Luzatuta badago moztualdi bat eman, moztutakoa bertan utziz eta gainetik zabaldu.

Aurten nahiko ilar erein det eta haziak sobratu zaizkit. Datorren urterako balio dute? Eta hala bada nola gorde ditzazket. Eskerrik asko!

Hazi berriak badira inolako arazorik gabe hurrengo urtean ere landarea emateko gai izan beharko lukete. Jasotzeko era onena ontzi batean sartu eta izozten eduki egun pare batez. Gero, ontzia ireki gabe hozkailuan eduki hurrengo urtean erein arte.

Aste honetako garaiko lanetan baratxuriari sufrea, fosforoa eta potasioa asko gustatzen zaiola aipatzen duzu, kareaz aparte. Nahiko berrria naiz mundu honetan, eta gustatuko litzaidake jakitea nola eskeini elementu horiek baratxuriari. Mila esker egiten duzun lan dibulgatzailearngatik.

Zalantzarik gabe egurraren errautsa da horretarako ongarririk onena. Onena landatu-erein aurretik lurraren azalean nahastea litzateke onena. Baita gero baratxurien artean ilaran ematea ere.

Kaixo, Iaz babarrun dezente jaso nuen baina aurten oso gutxi eta jasotakoa ttikia. Ba al dakizu zergatik izan daitekeen? Mila esker!

Galdetuko nizuke lurraz edo lanak nola egin dituzun hori gertatzeko, baina ez. Denean gauza bera entzuten ari naiz. Babarrun gutxi. Iazko erdia. Nik uste dut eguraldiaren eragin garbia izan dela aurtengoa.

Kaixo! Ilbehera hau egokia alda azenarioa ereiteko? Ze egunetan?

Baratzean kanpoan azenarioa ereiteko oso berandu da. Apiriletik irailaren erdira aldera arte erein ohi da. Negutegiaren babesean egiteko goizegi da, urtarriletik apirilaren hasierara egiten da.

Arratsaldeon: Brokolian eta aza-lorean har berdea sartu zait. Zer egin behar dut hurrengoan ez sartzeko? Sarea jarrita, ondo? Eta orain, zer egin beharko dut har horiekin? Nora bota edo... Baratzean ez geratzeko, diot. Argazkia atxikitu dut. Esango didazu. Eskerrik asko eta ondo izan. Amaia Iparragirre Mendia

Tximeleta txiki zurizta bat da, hegal bakoitzean puntu borobil beltza duena, Pieris brassicae. Hostoen azpiko aldean arrautza hori-laranjak multzoka jartzen dituena. Sistema onena arrautzak edo harrak jaiotzen direnean behatz artean zanpatuz lehertzea da. Aza sail handia baduzu beste nolabait moldatu behar. Bada bere aurka egiten duten liztor (Apanteles glomeratus), erle, armiarma eta abar, beraz hauek erakarriko dituzten beste landareak dauden tokien inguruan landatu azak: tipula, erromeroa, salbia... Harrak sortu orduko xaboi potasikoa eta “Bacilus thuringiensis” produktuarekin tratatu, ahal dela harrak berak bustiaz, 3-4 egunetik behin, garbitu arte; naturala da, harraren beraren gaitza zabaltzen duzu.

Izurrite honi aurrea hartzeko beste trikimailu bat ere bada, BIZI BARATZEA liburuaren 89. orrialdean azaltzen dudana: azaren gainean eta lurrean bere artean garoa (Pteridium aquilinum) jarri. Tximeleta arrautzak jartzera hurbiltzen denean garoaren usainak uxatu egiten du.

Gabon. Tomateak egon diren tokian ilarrak jarri nahi ditut baina, aurretik, lurrarrekin errautsak nahastea pentsatu dut. Ondo ala ez? Mila esker

Ilarrari errautsa eta karea gustatzen zaizkio; biek lan beretsua egiten dute. Aurrez, tomateari errautsa edo karea eman baldin badiozu orain gutxiago eman. Bestela lasai nahasi lur azalean.

Nola esaten zaio euskeraz letxuga edo uraza klase honi?

Gazteleraz “lechuga hoja de roble” da, frantsesez “laitue 'Feuille de chêne'”. Nik euskaraz “Haritz hosto” uraza esango nioke.

Kaixo, Jakin nahiko nuke da non lortzen al dugun olo edo ongarri berderako haziak. Gasteizen dugu baratza. Mila esker

Bi aukera. Aramaion baserritarren kooperatiban badaukazu, ARBEL Kooperatiban. Eta bestetik hazi etxeetan, adibidez Euskal Herrira egokitutako haziak eskuratzeko ALEKA elkartea hor duzu, www.aleka.eus.

Kaixo Jakoba! Sagarra jo eta geroko patsekin zer egin izaten da etxekoon arteko eztabaida. Batzuek uste dugu denbora bat igaro eta gero baratzerako ona dela, beste batzuk ordea ezezkoan gaude. Ez dakigu aurten zer egin eta zuri galdetzea erabaki dugu! Mila esker!

Sagar patsa hondakin organikoa da eta beraz lurrerako ona. Ardi satsak baino nitrogeno eta fosforo gehiago du, potasioa berdin. Egokiena litzateke luarrarekin edo satsarekin nahastea. Bien nahasketa gero sats arrunta bezala erabili eta kitto. Bakarrik ere luartu edo usteldu daiteke eta erabili. Satsa bezala lehen bi ilbeheretan pila irauli behar da, fase honetan zerbait bustitzea komeni zaio, eta gero bakean utzi, hemen bai ahal bada estalita baina erabat lehortu gabe. 6-8 hilabetera erabiltzeko moduan izango da.

Kaixo, Negutegian azken urteetan sartu ditudan landareek (ziazerba, tomatea...) ez dute uzta oparorik eman. Lurra lehorra dago, motela. Ez daukat ganaduaren simaurrik eskura. Zer botatzea gomendatuko zenidake? Mila esker!

Lurra lehorra eta motela hobetzeko era bakar-bakarra materia organikoa ematea da. Simaurrik ez baduzu antzeko beste zerbait eskuratu beharko duzu. Simaurra deshidratatua saltzen da zakutan. Bestela zeuk egin beharko duzu hondakinak pilatuz eta luartuz. Luarra ere saltzen dute mankomunitateek…

Negura begira ongarri berdea ere erein dezakezu, eta udaberrian eman duena txikitu eta lurrari berari nahastu. Onena lekadunen bat: pagotxa, txirta, alpapa….