Kaixo Jagoba: Egun hauetan, landaketa berriak egin ahala, lurrak txingurriz josia daukagula onartu gara. Zein izan daiteke konponbidea?landareei bacylus botatzea? Azeri buztana? Osina?

Begira aurtengo “Ilargia eta Landareak 2026” agendan argitara eman genuen trikimailua:

Txortaloa txingurriak uxatzeko

Txortaloak (Mentha pulegium) txingurriak uxatzen ditu, mendafinak bezala. Bien usaina ez zaie gustatzen. Beraz, txingurriek kalte egiten duten tokian edo zorriak ez izateko fruitu arbolen inguruan txortaloa landatu. Lur hezeetan txortaloa mendafina baino hobe da. Honek, gainera, erleak erakartzen ditu.

Beste hau txingurriak non dabiltzan eta zein landareetara igotzen diren ikusi eta haietan tratamendua egiteko:

Landareetako inurriak ezabatzeko irtenbide natural bat da ondorengo hau.

Nahastu 10 ml ozpin zuri litro 1 uretan eta ontzi-garbigailu xaboia tanta batzuekin.

Ihinztatu intsektuetan, ukitu ahala berehala hilko dira. Errepikatu prozesua inurriak ezabatu arte.

Kaixo, Kalabazin eder bat jaso dut baina gehiago ateatzea edo jaio direnak handitzea asko kostatzen ari zaio. Zer izan daiteke? Mila esker

Arrazoi ugari izan daiteke. Hasteko beroa eta lehortea. Horrek ez dio polinizazioari batere laguntzen. Ezta euri  egunek ere. Polinizazio xelebrea dute kuiatxoek: alde batetik lore arrak eta bestetik emeak dituzte eta polena kakalardoek eramaten dute. Badaezpada zeuk egin polinizazioa. Hartu txorten mehe baten muturrean zabaldutako loreak eta azpian kuiatxo txiki potxoloa duten loreetan igurtzi. Lehenak arrak dira, bigarrenak emeak. Hori bi-hiru egunero egin. Ea ugaltzen den uzta.

Egun on Jagoba, lagun batek bidali deust argazki hau, ikusten dozunez oso txikiak hasi jakoz tomateak. Kristalezko hormak daukozen gela batean daukoz, loreontzi haundietan, beroa bai baina ondo aireztatuta. 6 landara inguru daukoz eta danak dauke ale txikiak. Zergaitik hasi dira hain txikiak? Ongarri falta izan leike?

Arazoa landare guztietan azaltzen bada, oinarrizko akatsa dagoela esan nahi du. Loreontziaren tamaina, agian. Tomateak gutxienez 20 litroko loreontzia behar du, gutxienez. Handiagoa bada hobe. Beste aukera lorontzian dagoen lurraren kalitatea da. Tomateak jaki asko behar du, fruitua eskatzen diogu eta horretarako ziklo osoa bete behar du… Eman ongarria astero. Eskuratu nitrogeno gutxi eta fosforoa eta potasioa ugari duen zerbait eta ureztaketa urarekin nahasita eman.

Piper txorizeroaren zurtoin oina marroituta eta landarea zimelduta. Phytophthora capsici izan leike? Zer egin geinke? Landare barriak jarri ezkero bardin-bardin kaltetuko dira?

Izan daiteke, edo lurreko beste onddoren bat. Seguruenera uraren erabilera desegokiagatik ugalduko zen. Maizegi ureztatzea izan daiteke arrazoia. Landarea jarri aurretik ondo, sakon busti saila eta gero oso noizean behin ureztatu eta inola ere landareak busti gabe.

Kaixo Jakoba, Tomate-landareekin arazo bat daukat eta zure iritzia jakin nahiko nuke. Duela hiru aste 15 tomate-landare landatu genituen baratzean. Lurra drainatze onekoa da, ez da buztintsua, eta landatu ondoren landare bakoitzari bi egunez behin bi litro ur inguru eman dizkiogu. Hasieran gehiegi ureztatu ote genituen pentsatu nuen, eta azken egunotan 15 landaretatik 4 hil dira. Hildako landareak ez zeuden batera, sakabanatuta zeuden. Zurtoina lurrarekin elkartzen den tokian kalte handiak ikusi ditut: zurtoina zurbil eta hondatuta dago, eta sustraien inguruan eta lastoaren artean zuntz edo onddo zuri moduko batzuk agertu dira. Sustraiak, ordea, ez dira oso ustelduta edo beltz ikusten. Beste tomate-landare batzuk oraingoz osasuntsu dirudite. Zure ustez zer izan daiteke arazoa? Onddo bat izan daiteke? Kobrezko fungizida ematea gomendatuko zenukete? Eskerrik asko aldez aurretik.

Ulertzen dudanez, landareei azpiak egin dizkiezu lastoarekin. Hori Euskal Herri hezean ez da batere egokia, baldin eta lur oso lehorrean ez badaude. Hori eta hainbeste ur emateak sortu du lepo aldeko onddoen eraso bortitz hori. Utzi ureztatzeari eta kendu lastoa landareen ingurutik. Eguzkiak landare guztia eta bere inguruko berotu ditzala, berotu eta lehortu. Horra irtenbidea: onddoei behar-beharrezkoa duten hezetasuna kentzea.

Aupa! Gure baratzean, Errekalden (Añorgan), piper min exotiko lerrokada bat jarri dugu (naga, habanero, etab. motatakoak). Baratzara aldatzerakoan jada nahiko haundik zian eta itxura ona zekaten. Aldatu eta astebetera hostoak janda agertzen hasi zian, eta horrela gertatzen ari da gaur egunera arte. Bisitari honi ez diogu bare itxurarik hartzen. Ar mota bat dela pentsatzen dugu, nahiz eta hostoak harakatzean ez dugun aurkitzen. Pasa den astean eskura genuen etxean egindako baratxuri salda bota genien baina ez dugu emaitza positiborik lortu. Ea laundu gaitzakezun. P.D.: letxugek ere bisitari bat izan dute, posible al da bareaz aparte arrak ere erasotzea? Mila esker!

Nik esango nuke B&B gure lagun parearen azaña dela, barraskilo eta bareena, alegia. Gauez egin bisitak, maiz- maiz linterna hartuta eta ondo miatu. Bareak txiki-txikiak izan daitezke, bare-xixak, alegia. Harrak baldin badira, erraz ikusten dira, piperretan bezala letxugetan.

Aupa artistie!! Zenbat ureztatu bidire piperrak? Eta ureztaketa tartie Eta tomatiek? Nik tomatiek astien behin, ondo. 

Morgan bizi dira,Eeskerika auzoan, Bizkargiko maldetan.

Batzuk negutegi barrun eta beste batzuk kanpun

Mila esker eta pozik bizi!!

Mila esker eta pozik bizi!!

Kanpokoak ahal duzun gutxiena. Piperrak eta tomateak berdintsu. Ureztatzen duzunean landareak ez zirripiztindu, eta beti ureztaketa goizean goiz egin. Txikiak badira, oraindik ongi itsatsi eta sustraitu gabe badaude ureztatu. Negutegikoak bai, tarteka ureztatu beharko dituzu. Beti kontutan izan behar duzuna da hobe dela ureztaketa sakon bat egitea astean behin, eta ez egunero edo bi egunetik behin ur pixka bat ematea. Ura azpian bada sustraiak luzatuko dira eta landarea zailduagoa izango da.

Egunon Jakoba! Ortuko lanetan berria naiz baina oso gustura ari naiz. Iaz hasi nintzen eta aurten "harrotasun" guztiaz landatu ditudan tomateak nik ereindako hasitik lortu ditut, baina....kezkatuta nago ematen ari diren lorengatik, oso haundiak eta ezberdinak bait dira. Denetik esan, didate...ez zaidala beste lotarik irtengo....ez dakit lore hoiek kendu behar diren, ala.... Es laguntzen didazun! Milesker Loli

Hazien jatorriaren arabera izaten dira gero sortutako landarearen ezaugarriak. Lore horiek bereziki handiak dira, baina horrek ez du esan nahi antzuak direnik; hortik datozen fruituak nolakoak diren ez dakigu. Nik ez nituzke kenduko eta seguru lore berriak etorriko direla.

Tipula ta baratzuria jasotzeko moduan dude, egunin onenak noiz izango dira

Ilbehera da sasoi onena, luze iraun dezaten. Ilbehera ekainaren 15 etik 28ra arte izango da. Ilbehera horretan egun onenak sustrai egunak dira, 21 arratsaldea, 22, 23 eta 24.

Kaixo! Aurreko urteko arazo berdinarekin gabiltza Donostiko baratzan, kalabazin txurien landareak pozik dabiltza fruituak ematen baina ondoan dauden kalabazin berdeek ez dute apenas ezer (lorea bai, badute, bai arra eta emea...). Aurreko urtean uste genuen landare gutxiegi zirelako izan zitekeela, aurten badaezpada 4 jarri ditugu bakoitzetik eta berdin gabiltza, zer izan daiteke?

Arraroa da oso, izan ere arazoa polinizazioa izan daiteke, baina batzuek bai eta besteek ez… Landarea kanpotik ekarria bada, galdetu saltzaileari zein barietatea den, etorkizunean hori ez hartzeko. Egin dezakezuena da eskuz polinizatzea: hartu lore arrak, petalo horiak kendu eta erdiko muturtxo hori lore emeetan pasa. Bi-hiru egunetik behin egin lan hori, ea horrela konpontzen den.

Noiz atera beharko nuke tipulina, ilberan edo ilgoran?? Segituan jateko eta aurrerako?? Eta patata?? Eskerrik asko aldez aurretik

Bien kasuan erreserbak erabiliko ditugu, beraz berdin da segituan jateko edo jasotzeko izan, bi kasuetan ilbeheran ateratzea komeni zaizu.

Itaia esate zaion bainak erderaz nola izena du ? Eskerrikasko

Gazteleraz izen bat baino gehiago ditu. Bi aldaera dira ezagunenak, Perona eta Bachoqueta. Azken horri ferradura edo herradura, bajoqueta eta bajoca ere esaten zaio.

Azenarioak, edota daykon arbiak, landatu edota ereiteko, nola prestatu behar da lurra? Ze, alde batetik, sarritan esaten duzu ez dela komeni lurraren geruzak hondatzea, eta, hortaz, nahikoa dela laiarekin-edo lurra apur bat harrotzea. Baina horrela, nik behintzat, ez dut lortzen lurra guztiz soltea edukitzea, azenarioek-eta behar duten moduan. Bestaldetik, lurra guztiz soltea edukitzeko, argi dago errazena rotabatorra pasatzea dela, edo, bestela, eskuz eta atxurrarekin jo ta ke landu. Baina, jakina, kasu horretan, lurraren geruzak erabat hondatzen dira. Zein da zure aholkua?

Toki bakoitzeko lurraren arabera landu beharko da. Komeni da lur harroa izatea, baina horrek ez du esan nahi irauli eta landu behar dugunik. Ezagutu behar dugu lurrazal beltzaren geruza zenbaiterainokoa den, eta hori landu. Errotabatorea ez da berez txarra, bere erabilera bai, desegokia izan daiteke. Errotabatorea erabiltzekotan ez behera bultzaka eraman, berez sakontzen duen tarte hori landu. Lurra berez harrotzea litzateke onena, hondakin organikoak, lur ustela, hondarra, karea, errautsa eta abar erantsiaz. Lurraren maila altxatzea ere ona da lehortu eta harrotu egiten da.

Aupa jakoba, Buruan nuen artoa, babarruna eta kalabaza leku berean jartzea, asociación precolombina esaten duten hori. Ikusi dut zuk esan duzula aste hau dela egokia eta azken aukera hauek ereiteko. Artoa gaur goizean erein dut, orain ez dakit babarruna eta kalabaza noiz erein. Artoarekin froga egin nuen etxean eta gutxi germinatu zitzaizkidan, ez dakit arrazoia, ea lurrean ondo doan!! Beraz, jakin nahi dudana da ea zenbat eguneko tartearekin erein behar diren. Eskerrik asko eta besarkada bat.

Babarruna ereiteko garaia artoak erakutsiko dizu. Artoak 20-25 cm luzatu denean orduan erein. Kuiak edo kalabazak dagoenerako nahi duzunean. Soroaren inguruan ereiten dira. Onena biziko diren toki berean ereitea da. Beste aukera loreontzietan erein eta gero 3-4 hostoko landare koxkorra denean lurrera eraman. 

Aupa, Jakoba. Tomateak daukadaz negutegian. Etxeko klasea da, aspalditik datorrena. Esango dodana aurtengo problemea be bada, baina ez da aurtengo kontua bakarrik, atzenengo 4 bat urtean beti bera izan da endredoa-edo. Tomateak plantau eta ondo hasten dira hazten. Baina 30 bat cm direnean, eta hortik gora, goiko partea, puntatxoa (10-15 bat cm-ko tartean) urdindu egiten jake, eta bigun itxurea hartuten dabe. Ez da onddo bat edo holangorik; landarearen goialdea bera txotxatu legez egiten da. Beheragoko orriak berdeago (baltzago) dagoz eta itxura normalean. Gero, hazi hazten da landarea, eta gero tomateak izaten ditu, baina bitarte honetan zeozer ez dago normal. Urtero bardin. Argazkian ikusten da lehenengo planokoa legez atzekoak antzera dagozala. Eta behealdeko orriak berde eta ondo. Kontua lurretik-edo datorrela nago. Ongarritzat etxeko sats zaharra eta erositako konpost-garaua erabiltzen dut (aurten gehien-gehiena satsa). Probatuta nago ur gitxiagogaz eta holango aldaketak eginez, baina ez dago modurik. Ea zer dinozun. Eskerrik asko.

Tomate klase horretako guztiekin gertatzen da. Aurten negutegian ez daukat klase hori baino. Osteratzean kerexa-tomate luzanga batzuk izaten dodaz, 3-4 gehienez, eta klase horretan ez da besteena pasetan. 

Kontua ez da "indarberritzen" dala, kontua da gora egin ahala beheko zatia normal dagoela eta goiko punta hori urdin eta ahul. Lora batzuk be galdu egiten dira tarte horretan. 

Lagun batzuri emonda nago landarea eta eurenean ez dago problema hori. 

Ea jarraibideren bat daukozun. Bestela, ez apurtu bururik; egingo dodaz pruebak eta igual inoz aurkituko dot arrazoia.  

Eskerrik asko eta ondo izan. 

Juanjo

Nik bi arrazoi izan daitezkeela pentsatzen dut. Bata ura, uraren gorabeherak. Gaur ur asko, eta egun batzuetan gutxi, eta estresak jotzen du. Bero handiak gorabehera horretan eragiten du. Itsasaldeko baratze batean bizi badira ez ureztatu batere. Bero handiren bat bada orduan sakoneko ureztaketa on bat eman eta kitto. Beste arrazoia ongarri desoreka izan daiteke. Sats gehiegi, adibidez. Horrek muturra ahultzea dakar; hazi egingo da, baina arazo hori azaldu daiteke eta horrek zorriak eta abarren erasoak ere ekar ditzake. Tomateari karea gustatzen zaio. Urtero eman, kare bizia eta koxkorrean. Satsa gutxixeago eta hilabete lehenago edo ondoren karea. Aspaldi karea usaindu gabeko lurra bada metro kuadroko 200 gr. Bigarren urtean 150 gr eta hortik atzera urtero 100 gr. Orain ere tomate landareen artean karea zabaldu dezakezu lurrazalean, landareak ukitu gabe

Kaixo Jakoba! Baina ereinteko,ze egun diren egokiak jakin nahi nuke. Besterik gabe,agur bat.

Egun onak ilgorakoak dira eta ahal bada fruitu egunak. Ekainean 2, 3, 4 goiza, 11 arratsaldea eta 12 izango dira.

Kaixo: Etxeko terrazan loreontzian marrubiak landatu ditut aurten. Landarea ondo dagoela ematen du, baina loreak ateratzean gehienak zimeldu egiten dira fruitua ematerako. Zergatik izan daiteke? Hostoak ere oso haundiak direla iruditzen zait... Eskerrik asko

Argazkian ikusten dire loreetako batekm fruitu ale ederra dakar. Besteak oraindik ttiki daude eta zer letorkeen ezin esan da. Agian lehor tarteren bat izan dute eta horrek zapuztu du orduan irekita zegoen lorea. Maiz ureztatu, bero sapagatik behar izanez gero egunero.

Kaixo, Jakoba. Argazki bat bidaltzen dizut, non albahaka landarea intsektu txuri batzuz beteta agertzen den. Piperretan ere gertatu zaigu. Balkoian genituen landare guztiak. Zer egin dezakegu tratatzeko, eta baratzera eraman ditzakegu horrela egonda, edo beste landaratara pasatzeko arriskua dago? Milesker

Euli txuria da. Garbitzeko era onena xaboi potasikoa erabiltzea da. Ihinztagailu batean ura jarri eta xaboi potasiko ttantta bat ondo nahasi. Egunero busti goi eta behe, ezker eta eskubi eta laster desagertuko da. Baratzera eraman aurretik garbitu eta han besteren batean agertzen bada berdin tratatu.

Egun on Betidanik izan ditugu azelgak ortuan, azken urteotan baina, ezin ganorazko alerik jaso. Egunak luzatzen hasten direnean inurriak eta haiekin natera zorriak agertzen dira. Saiaru gara xaboiarekin etab. Ezinean gabiltza.

Zerba asko gustatzen zaie zorriei. Inurriak zorriak ibiltzen dituzte batetik bestera eta gustuko duten landarean koloniak sortzen dituzte bere mesederako lan egin dezaten. Zorriak eztena ziztatuz izerdi gozoa ateratzen diote landareari eta haren hondarrak baliatuko dituzte inurriek. Zerba samurrak bilatzen dituzte eta horiek ongarri gehiena jaso dutenak izaten dira. Hasteko ongarri gutxiago eman edo batere ez. Probatu urte batean ongarririk eman gabeko sailean jartzera, gehienez ere karea edo surtako hautsa emanda. Bestetik zorri beltz multzo horiek ikusten hasi ordurako landare hori kendu, ugalketa oztopatzeko. Eta ezin bada kontrolatu tratatu. Xaboi potasikoarekin tratatzea nahikoa izaten da, jeneralean. Baina tratamendua zorrotz egin behar da: landare guzti guztia busti behar da, benetan landarea ez baita busti behar, zorriak baizik, tratamenduak bere gorputza kutsatu behar du ez landarea eta horretarako zirrikitu guztiak ondo busti behar dira. Zorri asko badago 3-4 egunetik behin. Hala ere ezin kontrolatu badira berdin tratatu baina xaboiari Bacillus thuringiensis eta Neem erantsi.

Kaixo Jakoba, aurten babarrun txuri txikia lehen aldiz landatzeko intentzioa daukat Oiartzunen (landarea igotzen ez dena). Ondorengo zalantzak ditut: Zein da landatzeko momentu egokiena? Bero asko behar du? Errenka artean ze distantzia uztea gomendatzen didazu?

Babarrun motza hemendik atzera nahi duzunean erein dezakezu. Hala ere urteko sasoi bat baldin bada hori ekainaren amaiera eta uztailaren hasiera artekoa da. Gehienez ere uztailaren erdian. Nahi baduzu bi ereinaldi egin ditzakezu, beti ere ilgoran eta fruitu egunetan. Erein eta pare bat hilabetera biltzen da. Landaketa ere nahi duzunean; hau, aldiz, ilbeheran egiten da. Nahi baduzu potxa bezala lekari eta barruko aleari lehortzen utzi gabe bildu ditzakezu. Tarteari dagokionez errenken artean 70 cm inguru utzi eta errenka barruan zuloen artean 40-50 cm. 4-6 ale jarri zuloko; eta landarea jartzen baduzu 4 sartu. Bigarren asterako jaioko da eta 20 cm inguru hazi denean jorratu eta lurreztatu. Azaleko jorraldia egin, sustraiak hortxe ditu eta. Karea gustuko du, beraz lur buztintsuen gaineko baratze edo soroetan karea eman aurretik.

Kaixo, Iderrak batten hasi eta pozarren eta konturatu barik gustiz sikitu direz, a ze etsipena. Bestalde brokiak, batzuk primera baiña beste batzuk loretuta mofuan (argazkia) Eskerrik asko bihotzez

Idarrena hezetasunak eta giro epelak ekartzen duen gaitza da. Apirila halakoa joan da… Brokoliarena garaiak agintzen du. Aza jende guztiak garai honetan, egun argia gau iluna baino luzeagoa egiten hasten denean loretarako joera hartzen du. Batean eta bestean denean ikusiko dituzu azak, azaloreak, aza gorriak, eta zureak bezalako brokoliak loratzen. Buru trinkoa askatzen hasten denean di-da jan denak. Eta hurrengo urtean gogoan izan udaberriaren sarrerarako jan…

Kaixo Jagoba. Etxean konposta egiten dugu eta arrautzatarako 4 oilo jarri berri ditugu. Olloak aske dabiltza eta gauean sartzen dira oilategira. Pales baten azalera du oilategiak eta lurrean egur txirbila botatzen diegu. 2 astero aldatzen diegu txirbila gutxi gora behera. Bota ahalko nuke noizbeinkea oilo gorotzez zikinduta dagoen txirbil hori konpostera serrautzaren edo belar sikuaren partez? Edo gorotza gogorregia ( freskoa delako) edo kalteegarria izan daiteke osasunerako? Gaixotasunak etb? Eskerrik asko!

Lasai asko nahasi luarrari. 4 oilok egiten duten zirina oso gutxi da eta esan daiteke batez ere txirbila botatzen ari zarela zirin pixka batekin. Egituratzaile edo harrotzaile lana egingo du txirbilak eta hori behar du luarrak, hasierako fasean batez ere. Bigarren fasean sartzen denean, ez harrotzea ezta oxigenorik behar ez duen aldian, sortutako txirbila aparte jazo, hurrengo luar eginaldiari nahasteko.

kaixo! egie esanda galdera mordoa dekodz egiteko, baina momentoz honako hau: zuk esanda moduen lurrari kareari bota neutson. Baina bakarrik arlo erdiari, bestea oraindik landareakaz neukan. orain libre daude, berdina egin beharko neunke, hots, karea bota eta hilargi bat ondoren ongarria edo jada berandu nabil??? Eskerrik asko

Bai horixe. Karea eman eta euria egiten badu ilargialdia baino lehenago ere eman dezakezu ongarria. Horretarako ongarria ondo egina edo heldua egotea behar da. Hamabost eguneko tartea nahikoa da. Bestela orain ongarria eman, eta gero landareak bertan daudela tartean, landareak ukitu gabe karea zabaldu dezakezu.

Kaixo Jakoba! Jakin nahi nuke,artoa ereinteko,ze egun diren egokiak? Eskerrikasko,eta zure erantzunaren zai geratzen naiz.

Ilgoran eta fruitu egunean ereitea komeni da. Maiatzaren 5, 6, 15 eta 16 dira horietakoak.

Atsaldeon Jakoba. Urteko tipula gorriya jartzeko noiz da egun ona ? Eskerrikasko

Tipula gorria jartzeko fama du martxoaren erdia aldeak. Hala ere maiatzaren amaiera arte jarri daiteke. Apirilaren 28, 29, 30 eta maiatzaren 1 dira egun aproposak.