Aupa jakoba, Buruan nuen artoa, babarruna eta kalabaza leku berean jartzea, asociación precolombina esaten duten hori. Ikusi dut zuk esan duzula aste hau dela egokia eta azken aukera hauek ereiteko. Artoa gaur goizean erein dut, orain ez dakit babarruna eta kalabaza noiz erein. Artoarekin froga egin nuen etxean eta gutxi germinatu zitzaizkidan, ez dakit arrazoia, ea lurrean ondo doan!! Beraz, jakin nahi dudana da ea zenbat eguneko tartearekin erein behar diren. Eskerrik asko eta besarkada bat.

Babarruna ereiteko garaia artoak erakutsiko dizu. Artoak 20-25 cm luzatu denean orduan erein. Kuiak edo kalabazak dagoenerako nahi duzunean. Soroaren inguruan ereiten dira. Onena biziko diren toki berean ereitea da. Beste aukera loreontzietan erein eta gero 3-4 hostoko landare koxkorra denean lurrera eraman. 

Aupa, Jakoba. Tomateak daukadaz negutegian. Etxeko klasea da, aspalditik datorrena. Esango dodana aurtengo problemea be bada, baina ez da aurtengo kontua bakarrik, atzenengo 4 bat urtean beti bera izan da endredoa-edo. Tomateak plantau eta ondo hasten dira hazten. Baina 30 bat cm direnean, eta hortik gora, goiko partea, puntatxoa (10-15 bat cm-ko tartean) urdindu egiten jake, eta bigun itxurea hartuten dabe. Ez da onddo bat edo holangorik; landarearen goialdea bera txotxatu legez egiten da. Beheragoko orriak berdeago (baltzago) dagoz eta itxura normalean. Gero, hazi hazten da landarea, eta gero tomateak izaten ditu, baina bitarte honetan zeozer ez dago normal. Urtero bardin. Argazkian ikusten da lehenengo planokoa legez atzekoak antzera dagozala. Eta behealdeko orriak berde eta ondo. Kontua lurretik-edo datorrela nago. Ongarritzat etxeko sats zaharra eta erositako konpost-garaua erabiltzen dut (aurten gehien-gehiena satsa). Probatuta nago ur gitxiagogaz eta holango aldaketak eginez, baina ez dago modurik. Ea zer dinozun. Eskerrik asko.

Tomate klase horretako guztiekin gertatzen da. Aurten negutegian ez daukat klase hori baino. Osteratzean kerexa-tomate luzanga batzuk izaten dodaz, 3-4 gehienez, eta klase horretan ez da besteena pasetan. 

Kontua ez da "indarberritzen" dala, kontua da gora egin ahala beheko zatia normal dagoela eta goiko punta hori urdin eta ahul. Lora batzuk be galdu egiten dira tarte horretan. 

Lagun batzuri emonda nago landarea eta eurenean ez dago problema hori. 

Ea jarraibideren bat daukozun. Bestela, ez apurtu bururik; egingo dodaz pruebak eta igual inoz aurkituko dot arrazoia.  

Eskerrik asko eta ondo izan. 

Juanjo

Nik bi arrazoi izan daitezkeela pentsatzen dut. Bata ura, uraren gorabeherak. Gaur ur asko, eta egun batzuetan gutxi, eta estresak jotzen du. Bero handiak gorabehera horretan eragiten du. Itsasaldeko baratze batean bizi badira ez ureztatu batere. Bero handiren bat bada orduan sakoneko ureztaketa on bat eman eta kitto. Beste arrazoia ongarri desoreka izan daiteke. Sats gehiegi, adibidez. Horrek muturra ahultzea dakar; hazi egingo da, baina arazo hori azaldu daiteke eta horrek zorriak eta abarren erasoak ere ekar ditzake. Tomateari karea gustatzen zaio. Urtero eman, kare bizia eta koxkorrean. Satsa gutxixeago eta hilabete lehenago edo ondoren karea. Aspaldi karea usaindu gabeko lurra bada metro kuadroko 200 gr. Bigarren urtean 150 gr eta hortik atzera urtero 100 gr. Orain ere tomate landareen artean karea zabaldu dezakezu lurrazalean, landareak ukitu gabe

Egun on Jakoba, glizinia zuhaitzak ditugu baratzearen inguruan alanbrean barrena ingurua itxitzeko. Aurten ateratzen ari zaizkion punttak mozten ari gara, horrela osto gehiago aterako dituela uste dugulako. Horrela da? Ez dio kalterik eginen? Aldi berean moztu ahala ohartu gara loreak ere ateratzen zaizkiola. Eskerrik asko!

Ez moztu oraingo hasierako kimuak. Bai, hostoa bakarrik ikusiko duzu, baina hazten ere utzi behar zaio. Loraldia iazko adarretan ateratzen da. Oraingo kimu horien hazkuntza handia apaltzen denean orduan da moztu eta forma emateko sasoia.

Kaixo Jakoba! Baina ereinteko,ze egun diren egokiak jakin nahi nuke. Besterik gabe,agur bat.

Egun onak ilgorakoak dira eta ahal bada fruitu egunak. Ekainean 2, 3, 4 goiza, 11 arratsaldea eta 12 izango dira.

Kaixo: Etxeko terrazan loreontzian marrubiak landatu ditut aurten. Landarea ondo dagoela ematen du, baina loreak ateratzean gehienak zimeldu egiten dira fruitua ematerako. Zergatik izan daiteke? Hostoak ere oso haundiak direla iruditzen zait... Eskerrik asko

Argazkian ikusten dire loreetako batekm fruitu ale ederra dakar. Besteak oraindik ttiki daude eta zer letorkeen ezin esan da. Agian lehor tarteren bat izan dute eta horrek zapuztu du orduan irekita zegoen lorea. Maiz ureztatu, bero sapagatik behar izanez gero egunero.

Iratzea noiz moztu galdetu nizun ta dataknerantrzun zenizkidan . Lehembiziko egunak ekainaren 1.2.3.eta 4 esan zenizkidan. Nik galdetu nizun noiz asten ziren ekainean ilargiak. Iraingo galdera da maiatzwko 30 eta 31 ere egun onak diren iratze horri lehenbiziko mozketa egiteko

maiatzean ez

Maiatzeko egun horietan ez

Kaixo, Jakoba. Argazki bat bidaltzen dizut, non albahaka landarea intsektu txuri batzuz beteta agertzen den. Piperretan ere gertatu zaigu. Balkoian genituen landare guztiak. Zer egin dezakegu tratatzeko, eta baratzera eraman ditzakegu horrela egonda, edo beste landaratara pasatzeko arriskua dago? Milesker

Euli txuria da. Garbitzeko era onena xaboi potasikoa erabiltzea da. Ihinztagailu batean ura jarri eta xaboi potasiko ttantta bat ondo nahasi. Egunero busti goi eta behe, ezker eta eskubi eta laster desagertuko da. Baratzera eraman aurretik garbitu eta han besteren batean agertzen bada berdin tratatu.

Mahastai orain arte oso indartsu hasi da, inoiz baino kolore biziagoarekin... baina atzo konturatu ginen azken 3 urteetan bezala hostoak kaskartzen hasi zaizkiola... Egoaldera begira dut, terrazan keizpea sortzeko erabiltzen dugu, ez dugu mahatsa jaten eta Elorrion bizi gara. eskerrik asko (atzo ere idatzi nizuen baina mobiletik ibili nintzen eta arazoak eman zizkidan, abisatzen dizuet agian 2 mezu berdin jasoko dituzuelako)

Nik uste dut gorrinak harrapatu dizula mahatsondoa. Ez da berri ona. Oso zaila da kentzea eta suerte handiarekin zabaldu gabe eustea  izango da helburua. Tratatu astero xaboi potasikoa, azeribuztan ura eta salda bordelesarekin. Salda beharrean ekologikoan erabiltzen diren beste kobre formula batzuk topatzen badituzu, horiekin txandakatu. Hurrengo urtean kimuak irekitzen hasi ordurako hasi tratatzen…

Kaixo Jakoba: Ikastolarekin baso-eskolan gabiltza eta eremu batean belarra erein nahiko genuke. Azalduko diguzu mesedez nola egin? Aurretik hazia busti beharko genuke?

Belardi berriak sortzeko bi urte sasoi dira nagusiak: martxoa eta iraila. Orain berandu samar da, hala ere Aurrera eginez gero kontutan izan arazo larriena ureztaketarena izango dela. Uda partean maiz samar ureztatu beharko duzue, sustraiak azalean egongo dira eta konturatzerako landareak ihartu egingo dira. Prozedura ez da zaila, baina urrats ugari du. Lehenik lur ona prestatu, ongarritu eta harrotu; agian karea ere beharko du eta hondarra eskuratzerik izanez gero hobe. Gero lurrazala nibelatu, hau oso garrantzitsua da, gero zulorik ez izateko. Ondoren hazia zabaldu, ez dago aurrez busti beharrik; kopuru osoa erdibitu eta bi norabidetan banatu, haziak ondo hedatzeko sail osoan. Ondoren lurrazalean eskuarea edo arrastelua pasa, arin arin, hazia pixka bat estaltzeko. Gainetik alferra pasa, enbor formako traste borobila, lurra eta hazia itsasteko. Azkenik ureztatu. Eta uda partean ureztatu, eta ureztatu, eta ureztatu…

Mahastia oso indartsu izan dut orain arte. Egoaldera begira dut (elorrio) eta terrazan aterpe eta itzala egiten digu. Azken 3 urteetan bezala kaskartzen hasi da... zer egin dezaket.

Nik uste dut gorrinak harrapatu dizula mahatsondoa. Ez da berri ona. Oso zaila da kentzea eta suerte handiarekin zabaldu gabe eustea  izango da helburua. Tratatu astero xaboi potasikoa, azeribuztan ura eta salda bordelesarekin. Salda beharrean ekologikoan erabiltzen diren beste kobre formula batzuk topatzen badituzu, horiekin txandakatu. Hurrengo urtean kimuak irekitzen hasi ordurako hasi tratatzen…

Maiatzaren 31a hilbete bada, nola Aste osoa ilbehera?

Ilargi betearen ondoren ilzahar hasten da, Ilargi berrira arte; eta Ilargi berriaren ondoren ilberri hasten da hurrengo Ilargi betera arte. Ilbehera eta ilgora beste ziklo bat dira, ilargiaren orbita goruntz edo beheruntz ari dela esaten duena.

Gabon.iaz iratzea zuk esan bezela moztu nuen hiru korte emam nizkion ekaiña uztaila eta abuztuko hilabeteetan eta kalte asko egin nion aurten oso gutxi dago baiño aurten ere gauza bera egin nahi dut. Esango ak zenidake noiz diren urrengo hiru hilabetetako ilargirik egokienak iratzea moztu eta ahalik eta kalte gehien egiteko. Gabon pasa eta mila esker

Ilgora izaten da kalte gehien egiteko sasoia. Ekainekoa 1etik 14ra eta 29tik uztailaren 12ra, uztaileko 26tik abuztuaren 8ra eta 22aren eguerditik irailaren 4ra.

Kaixo 3 urteko lizar bat dakagu baratza koxkor batetan... eta hazten utzi diogu nahi dugulako hamakari eustea ... Baina ez degu goraka haztea nahi... Ahal den "enanitoena " mantentzeko zer egin behar diogu ??

Lizarra arbola handia egiten da, oso handia. Txikia mantentzeko nahitaez inausi egin behar duzu. Sustraiak gero eta handiagoak izango dira eta emango dituen adarrak ere bai. Moarratuta mantendu beharko duzu. Adibidetarako artzain borden aldamenean izaten direnak, argimutil edo “kandelabro” forma duten horiek. Urtero-urtero otsail-martxoan adarrak moztu behar dira.

Kaixo Jakoba. Duela 2 hilabete, gereziondoa landatu nuen eta, itxuraz, zimeltzen ari da. Zergatik ote da? Nire uztetan gehiegi urestatzearren izan daiteke. Lursaila Araban, Agurainetik gertu dago. Eskerrik asko. Bixente

Nik esango nuke beroarekin sufritzen ari dela. Ura eman, eta eman. Lur horrek daukan itxuragatik erraz alde egingo dio urak. Gehiago laguntzeko inguruan jarri lurgainean ongarri organiko (simaur, luar…) jeruza eder bat, 10 cm lodi edo gehiagokoa, eta hura ureztatu maíz, bero egiten duen egunetan egunero. Lehen urtea du eta sustrairik ez du bere kasa ura topatzeko.

Urtero mizpirak orbain beltzez beteta hazten zaizkigu. Aurten fruita gehiena beltz dago. Zuhaitzak itxura ona deko, hostoek be bai. Zer egin daiteke gaitz horren kontra?

Hotzarena dela esango nuke. Abadiño landare tipo horrentzako muga da. Argazkietan ikusten denez izotzari garbi eskainita dauden aleak, hostoen eta adarren gainean erreta daude eta hostoen azpietan ikusten direnak ongi. Eta normala da fruituak erre eta hostoak ondo egotea. Kendu ahalik eta azkarren fruitu horiek eta utzi soilik jateko modukoak izango direla iruditzen zaizkizunak. Nahikoa da izotz polit bat urtero hori gertatzeko beraz zeuk ikusi, agian udazkenean txapela jarri beharko diozu. Eta han atzean somatzen den ahuakateondoarekin ere azti ibili…

Nola nahaztu, jabón potásico delakoa, Neen olioa, eta Bacillus, bai tomate landarei, eta euli txuri duen, zugaitzari, limoneroa eta abar.

Xaboi potasikoa 10 gr erantsi ur litro bakoitzeko. Ondoren bai Neem eta bai Bacillus bakoitzak bere ontzian dakarren gomendatutako dosia, jeneralean 100 litrorentzako zenbat nahasi esango dizute. Proportzioa atera prestatu behar duzun litro kopururako.

Kaixo, zelai batean garoa kendu nahi dut. Otsailean karea bota nahi nuen baina azkenean ez nuen bota. Noiz botako zenuke? Hilgoran moztu ondoren? Eta ongarritu noiz?

Garoa ez duzu kenduko karea zabaltze soilarekin. Lurpean sustrai berezietan erreserba handiak izaten ditu. Lehenik moztu eta moztu egin behar duzu. Ilgora bakoitzean moztu iraila arte. Lehen mozketa egiten duzunean orduan zabaldu karea, 200 gr/m². Kare bizia eta kozkorra izan dadila, ez hautsa. Ez duzu, hala ere, lehen urtean kenduko, ahuldu eta atzeratu bai, baina hurrengo urteetan ere jarraitu beharko duzu. Ongarriketa ahaztu. Ongarriak garoa indartu egiten du, beraz zure mozketen eta karearen lanak alferrik izango lirateke.

Kaixo ! Adarra mendian gure anaiaren errautsak zabaldu genun tokian, landatu genun gorostia, baina, iyartu zaigu eta jakin nahiko genuke ia garaiz gabiltzan sahats bat sartzeko haren ordez.....???? Eskerrik asko !

Sahatsa landatzeko berandu samar da. Hala ere aukera bat legoke baldin eta landarea ontzian balego; landatzerakoan sustraiak ez hausteko, oso osorik jartzeko, alegia. Hala ere orain landatuz gero aurten maiz joan beharko zenukete ureztatzera, euririk egin gabe 5-6 egun diren bakoitzean. Zuek ikusi lan hori hartzeak merezi dizuten edo gainontzean azarora itxaron eta orduan landatu.

Egunon. Jose Miguel de Barandiaran Fundaziotik idazten dizut. Ataunen badugu aranondo bat,Sara Etxearen aurrean. Bere adar bat pitzatu zaio eta ziurrenik moztu beharra dagoela,zuhaitza bera ere okertu da eta. Garairik onena noiz den jakin nahiko genuke, eta geratzen den zuhaitz zatia bizirik jarraituko lukeela uste duzu?

Ez dauka itxura ona aranondo horrek. Urtetsua eta zauritua. Bestetik zauritik antzeman daiteke egurra ere irudituta eta ustelduta dagoela. Ez dauka atarramendu onik. Mozteko sasoi onena berez otsaila da, baina arriskua ikusten baduzue orain, berdetako inausketa sasoian egin daiteke, ekainaren lehen hamabostaldian eta egun onenak ekainaren 5 eta 6 izango dira. Geratzen den zatiaz, onena, badaezpada hagatzea da, zutoinekin eustea, alegia. Eta ez diot etorkizunik ikusten. Hala ere erabaki horiek zuzen hartzeko teknikariren baten bisita eta txostena lirateke egokienak. Hasi pentsatzen ordezkoan. Udazkenean landatzen dira eta bitartean zein barietate nahi den (lehengoa bera, adibidez istorioari jarraipena emateko, edo…), nondik eskuratu eta abar.

Egun on, Jakoba: Limoiondoak lore gitxi izaten dauz, eta ez dau limoirik emoten. Hostoak ere ez daukaz berde-berdeak. Orain dala hiru bat urte landatu genduan. Zer egin beharko geunskio? Eskerrik asko.

Oraindik gaztea da eta argazkian ikusten denez indarrean dago. Berde ilunak ez ditu hostoak gazteak eta berri berriak direlako. Hala ere eman jatena, simaur edo luar edo konpost ondua. Hori urtero jarri behar zaio enborra ukitu gabe bere inguruan. Hartu lasai, oso gaztea da oraindik, gero ematen hasten denean nahikoa limoi izango duzue.

Kaixo Jakoba, Kamelia galiziar bat landatu dut eta marroixka jartzen dabil. Lur azidoa erantsi nion. Zer dabil gertatzen eta Zer egin dezaket?. Lurrean jarri aurretik zetorren lorontzian ederki zegoen. Eskerrik asko!

Lur azidoa bai, nahitatezkoa du. Lorontzian zuen bizimodua aldatuko zitzaion. Batetik tokia: ez zenuen ba eguzkitan landatuko? Hala bada erretzen ari da. Apirila beroa eta lehorra izan da, gainera. Lehen egunero edo biz behin ureztatuko zuten, eta ur horretan ongarri azidoa izango zuen. Kanpoan landatuta euria noiz datorrenaren zain egongo da, eta ongarria eskasago. Lehen urtean edo bitan maiz samar ureztatu, ur faltarik ez dezala sumatu eta bide batez sustrai berriak eman eta bere kaxa bizitzeko gaitasuna moldatu dezala. Ureztatu eta itzala eman eta hurrengo urtean mugitu edo betirako itzala emango dion zerbait jarri, beste landareren bat edo…

Egun on Betidanik izan ditugu azelgak ortuan, azken urteotan baina, ezin ganorazko alerik jaso. Egunak luzatzen hasten direnean inurriak eta haiekin natera zorriak agertzen dira. Saiaru gara xaboiarekin etab. Ezinean gabiltza.

Zerba asko gustatzen zaie zorriei. Inurriak zorriak ibiltzen dituzte batetik bestera eta gustuko duten landarean koloniak sortzen dituzte bere mesederako lan egin dezaten. Zorriak eztena ziztatuz izerdi gozoa ateratzen diote landareari eta haren hondarrak baliatuko dituzte inurriek. Zerba samurrak bilatzen dituzte eta horiek ongarri gehiena jaso dutenak izaten dira. Hasteko ongarri gutxiago eman edo batere ez. Probatu urte batean ongarririk eman gabeko sailean jartzera, gehienez ere karea edo surtako hautsa emanda. Bestetik zorri beltz multzo horiek ikusten hasi ordurako landare hori kendu, ugalketa oztopatzeko. Eta ezin bada kontrolatu tratatu. Xaboi potasikoarekin tratatzea nahikoa izaten da, jeneralean. Baina tratamendua zorrotz egin behar da: landare guzti guztia busti behar da, benetan landarea ez baita busti behar, zorriak baizik, tratamenduak bere gorputza kutsatu behar du ez landarea eta horretarako zirrikitu guztiak ondo busti behar dira. Zorri asko badago 3-4 egunetik behin. Hala ere ezin kontrolatu badira berdin tratatu baina xaboiari Bacillus thuringiensis eta Neem erantsi.

Kaixo: Mitxoletak ereiteko garai ona al da? Ta baratze ixkinetan hazitzeko egokia al da?

Mitxoleta neguaren amaieran ereiten da, otsaila-martxoan. Orain lehenak loretan daude dagoenerako. Hala ere proba egin nahi baduzu orain ere erein dezakezu. Onena landareari ziklo osoa egiten uztea litzateke, hazi, loratu, eta haziak ematea, horrela urtez urte bera berrituko da. Baratze ertzean ere ondo legoke, baina belarra eta mitxoletak ez mozteak baratze inguruan batzuetan ez da ona, bertan sataginak, barraskiloak bareak eta abar ezkutatzen baitira.

Kaixo Jakoba, aurten babarrun txuri txikia lehen aldiz landatzeko intentzioa daukat Oiartzunen (landarea igotzen ez dena). Ondorengo zalantzak ditut: Zein da landatzeko momentu egokiena? Bero asko behar du? Errenka artean ze distantzia uztea gomendatzen didazu?

Babarrun motza hemendik atzera nahi duzunean erein dezakezu. Hala ere urteko sasoi bat baldin bada hori ekainaren amaiera eta uztailaren hasiera artekoa da. Gehienez ere uztailaren erdian. Nahi baduzu bi ereinaldi egin ditzakezu, beti ere ilgoran eta fruitu egunetan. Erein eta pare bat hilabetera biltzen da. Landaketa ere nahi duzunean; hau, aldiz, ilbeheran egiten da. Nahi baduzu potxa bezala lekari eta barruko aleari lehortzen utzi gabe bildu ditzakezu. Tarteari dagokionez errenken artean 70 cm inguru utzi eta errenka barruan zuloen artean 40-50 cm. 4-6 ale jarri zuloko; eta landarea jartzen baduzu 4 sartu. Bigarren asterako jaioko da eta 20 cm inguru hazi denean jorratu eta lurreztatu. Azaleko jorraldia egin, sustraiak hortxe ditu eta. Karea gustuko du, beraz lur buztintsuen gaineko baratze edo soroetan karea eman aurretik.

Kaixo, Iderrak batten hasi eta pozarren eta konturatu barik gustiz sikitu direz, a ze etsipena. Bestalde brokiak, batzuk primera baiña beste batzuk loretuta mofuan (argazkia) Eskerrik asko bihotzez

Idarrena hezetasunak eta giro epelak ekartzen duen gaitza da. Apirila halakoa joan da… Brokoliarena garaiak agintzen du. Aza jende guztiak garai honetan, egun argia gau iluna baino luzeagoa egiten hasten denean loretarako joera hartzen du. Batean eta bestean denean ikusiko dituzu azak, azaloreak, aza gorriak, eta zureak bezalako brokoliak loratzen. Buru trinkoa askatzen hasten denean di-da jan denak. Eta hurrengo urtean gogoan izan udaberriaren sarrerarako jan…