07:26
20:47
05:53
17:29
Ilgora Api. 8 Api. 21
Ilzahar Api. 2 Api. 17
0:00 - 6:00 Ordu desegokiak
6:00 - 24:00 Lorea
Eguzkilorea eta potxak ereiteko astea
Aste osoa ILGORA
Apirilaren 17an 13:52 ILARGI BERRIA bitartean ILZAHAR. Ondoren ILBERRI
Eguzkilorea eta potxak ereiteko astea. Lehen potxak ereiteko sasoia etorri da, larunbata izango da egun aproposa. Eguzkilorea ereiteko ere egokiak izango dira asteartea eta asteazkena ilgora eta lore egunak. Landare berezi horiek ereiteko egunak.
Baratzerako ereintza: porrua, berdetarako baratxuria, aza, aza gorria, Bruselako aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, txikoria, kukulua, zerba, borraja, azenarioa, mihilua, arbi-apioa, kuiatxoa, luzokerra, kuia, txitxirioa, patata, tomatea, alberjinia eta piperra. Berotegirako ereintza: tipula gorria, kukulua, borraja, azenarioa, apioa, ziazerba, apioa, potxa, leka luzea, leka motza, kuiatxoa, luzokerra, patata, tomatea eta piperra.
Baratzean landatzea: tipula zuria eta gorria, zainzuria, uraza, orburua, zerba, ziazerba, erremolatxa, borraja, mihilua eta marrubia. Berotegian landatzea: tipula gorria, azalorea, brokolia, uraza, erremolatxa, ziazerba, borraja, luzokerra, piperra, alberjinia eta tomatea.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Freskotarako baratxuria landatzea. Patata berria ereitea. Lehen lekak erein.
Ongarriketa sasoi nagusia badoa. Simaurtze edo luartze garaia badoa. Belardiak, sagastiak, mahastiak, soro eta baratzeetako sail libreak ongarritu, gero gutxienez hilabete bat geroago behar izanez gero karea eman. Lehen ongarritutakoei orain karea eman.
Ongarri berdea moztu eta lurrari eman, edo aziendari, edo luar pilari erantsi edota lurrustela sortzeko bazter batean utzi.
Loreontzietan ditugun loreak eta landare babestuak ateratzea. Luberritu eta inausita jartzeko garaia da.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Garrazkiak edo zitrikoak, ahuakateondoa etahostoa galtzen ez dutenak landatu..
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Txertaketetarako mentuak edo zotzak jaso daitezke.
Txertaketak egiteko azken aukera. Neguko txertua, zotzekoa edo adarrekoa.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Soropil berriak sortu edo lehengoak osatzeko belar hazia erein.
Udan loratzeko erreboilak landatu: dalia, gladioloa, kana, begonia eta abar
Udan loratzeko lore landareak landatu.
Udaberrian loratu ziren zuhaixkak inausi.
Etxe ondoko soropila edo urrutixeagoko belardia sortu edo berritzeko sasoia da hauxe. Belar hazia egiteko garaia da.
Belardietarako hazi nahasketa onena inguruko belardietan dagoena da. Inguruan belarra ontzen duen nekazariren bati eskatu eta ondua jasotzen duen tokian, zoruan nahikoa hazi izango duzu. Soropilerako belar fin nahasketa, tokiaren baldintzen arabera aukeratu beharra dago.
Arearekin, eskuarearekin, arrasteluarekin edo antzeko tresnaren batekin lurra karraskatu edo areatu, hazia banatu eta ondoren berriro eskuarea arin-arin pasa.
Luar hauts edo simaur zahar pittin bat zabaldu, alperrarekin zapaldu eta ureztatu.
Udaran ureztaketa zaindu. Sakon ureztatu sustraiak luzatu daitezen.
Ebakitzeko makinaren xafla gogotik zorroztu, belar berria erraz mozteko eta sustraietik ez ateratzeko.
Txortaloak (Mentha pulegium) txingurriak uxatzen ditu, mendafinak bezala. Bien usaina ez zaie gustatzen.
Beraz, txingurriek kalte egiten duten tokian edo zorriak ez izateko fruitu arbolen inguruan txortaloa landatu.
Lur hezeetan txortaloa mendafina baino hobe da. Honek, gainera, erleak erakartzen ditu.
Asuna gure atzetik dator. Gu bizi garen tokien inguruetan bizi da, gozo asuna. Nitrogenozalea da eta guk eta gure etxeko animaliek uzten ditugun hondakinek nitrogeno ugari dute. Gu non asuna han: etxe, bide, borda, ukuilu, korta, larretoki...
Asunaren gaitasunak bereziki baliatzen dira berarekin minda eginez gero: 10 litro euri uretan kilo bat asun jarri metalezkoa ez den ontzi batean, 10-12 egunez eduki egunero indarrez irabiatuz. Gero erabiltzerakoan hemengo litro bati 9 litro ur erantsi.
Zertarako erabili?
· Landareak bustita intsektuak uxatu eta gaitzei aurre egiteko (zorrien kontra, gorrina atzeratzeko...). Baita gaitzak erasandakoak berrindartzeko ere.
· Bere galeriak beteaz, lurpeko satorrak eta luhartzak uxatzeko.
· Edozein landare landatzerakoan sustraiak mindarekin busti, errazago itsasteko eta indarrean etortzeko.
· Ureztatuz, landare txikiei eta aldaxkei itsasten laguntzeko. Ongarria da, hostoa eta fruitua sustatzen ditu, nitrogenoa, burdina eta potasioa baititu.
· Luar pila bustiz, ontzen laguntzeko. Mindaren hondarrak luarretara!
Erlazionatutako landarea: Asuna
Udan etxea, sukaldea eta mahaia usain gozoz beteko duen albahaka orain ereiten da. Gero eta barietate aukera handiagoa dago.
Erein eta 12-15 cm luze denean landatu. Zenbat eta toki eguzkitsuagoan orduan eta usain hobea izango du.
Erlazionatutako landarea: Albahaka
Sagarrondoetan edota udareondoetan ale gehiegi dagoenean bakantzea gero eta gehiago erabiltzen den teknika da.
Gehiegizko fruitu kargak landarearen bizimodua baldintzatu dezake: adarrak apurtu, hurrengo urteetako uzta hutsean geratu eta abar. Bakantzeak uzta hobetzen du eta hurrengo urtean ere uzta izateko aukerari eusten dio.
Loreak bakandu daitezke edota fruituak, horiena maiatzaren amaierarako egina behar du.
Erlazionatutako landarea: Sagarrondoa
Apirila-maiatza da hostoa galtzen ez duten landareak landatzeko sasoia: koniferoak, garrazki edo zitrikoak, olibondoa, artea, mimosa, palmondoa... Lurra berotuta eta egun oso luzeek landarea itsastea erraztuko dute. Zenbat eta berozaleago eta beranduago.
Palmondo, garrazki edo zitriko eta olibondoarentzat toki beroena eta argitsuena aukeratu; gehienetan hego-hegora begira dagoena izango da. Lur harroa gustatzen zaie baina ez lehorra, urzaleak dira. Ongarria erruz eman, honen arabera haziko dira. Uda lehorra baldin bada ureztatu, sakon ureztatu, sustraiak uraren atzetik luze hazi daitezen.
Itxuraz, bareak erasotzen dituzten nematodo batzuk badira. Bareei aurre egiteko era bat proposatzen dute Ingalaterran.
Bildu bareak eta ura daukan ontzi batean jarri, hosto batzuekin (zer jana izan dezaten) eta ontzia ondo itxita, alde egin ez dezaten.
Hogei bat egun igarotakoan ur hori iragazi. Bareek soinean zituzten nematodoak bertan ugalduko ziren; ura nematodoz josita egongo da.
Ur hori urardotu edo ura gehitu, litroko beste hamar litro ur. Horrekin ureztatu behar da bareak ibiltzen diren tokia.
Nematodoek lurreko bareak erasotuko dituzte, eta hamar egunera hilko.
Baba beltz txikia, aza, porrua, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, arbi zuria, errefaua, apioa, apio-arbia, errukula, ardi-mihia, uraza, kukulua, zerba, borraja, azenarioa, apioa, kuia, kuiatxoa, luzokerra, patata, tomatea, alberjinia, piper berde eta gorria, martorria, oreganoa, mendaroa, erremolatxa, perrexila, albahaka, mihilua, eskarola, leka, orburua, txikoria, ziazerba, Zeelanda Berriko ziazerba, perraitza edo apoperrexila, kertxuna edo berroa, getozka, terebuza, sendapokia eta pastinaka.
Berotegirako azenarioa, apioa, babarrun motza, leka motza eta altua, luzokerra, tomatea, alberjinia, piper gorri eta berdea, meloia eta angurria.
Orburua, marrubia, apioa, arabarba, tipulina, tipulatxa, tipula zuria eta gorria, borraja, mihilua, zainzuria, zerba, ziazerba, uraza, kukulua, erremolatxa, topinanbua edo frantses patata, udaberriko aza eta porrua. Berotegian: porrua, tipula gorria, uraza, erremolatxa, borraja, kuiatxoa, luzokerra, tomatea, alberjinia eta piperrak.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatzeko sasoia da: izpilikua, erromeroa, ezkaia, menda... Baita baratzean laguntzaile izango ditugun bestelako landareak ere: ilena edo baltsamu-belarra, kaputxina, asentsio-belarra, bortusaina...
Loraldi ikusgarriak izango dira. Sagastietan apirileko lorea jotzen da onena, “Apirileko lorea, urrea”.
Hostajea galtzen ez duten arbolak landatu: zitrikoak, mizpira japoniarra, olibondoa, gurbitza, feijoa, ahuakateondoa...
Beharrezkoa bada, lore begiak ireki aurreko tratamenduak egin: mahatsondoa, sagarrondoa, udareondoa...
Berandu mugituko diren fruitu arbolak txertatzeko azken aukera, txotxeko txertoa egiten da sasoi honetan.
Fruitu zuhaixken aldaxkak landatzeko azken aukera: mugurdia, ahabia, arakatza...
Hostorik galtzen ez dutenak landatu: konifero, gurbitz, arte, artelatz...
Hostajeari eusten dioten landareak landatu: konifero, gorosti, erramu, izpiliku, erromero, txilar...
Udaberriarekin loratzen direnak loratu ondoren inausi: forsithia, kerria, judasen arbola, amañililia, irasagarrondo japoniarra, sasi azaharra... Bateren bat ugaritu nahi bada, moztutako adarrak aldaxka gisa landatu.
Udan loratzeko erraboilak landatu: dalia, gladiolo, lilium, kana, begonia... Udako sasoiko loreak emango dituztenak erein, zehar aldatu eta landatu.
Belardia eta soropila sortzeko hazia ereiteko urte sasoia. Soropila areatzeko garaia; lur gainean belar artean pilatutako belar kondarrak harrotu eta lur azala ebakiko da, honela belarrari sustrai berriak eman eta indarrean errotzeko aukera ematen zaio. Belardia jantzi egingo da, belarra trinkoagoa, beteagoa etorriko da udaberrian. Ereindakoetan bezala areatutakoetan, beharrezkoa denean ura eman.
Soropila mozteko garaia. Erein berria den belardia ebakitzeko makinaren xafla ondo zorroztu, bestela moztu adina atera egingo du.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
