08:23
18:15
14:06
05:42
Ilbehera Urt. 29 Ots. 12
Ilberri Urt. 18 Ots. 1
0:00 - 12:00 Sustraia
12:00 - 24:00 Ordu desegokiak
Zuhaitzak egurretarako edo zuretarako mozteko sasoia da
Urtarrilaren 29 17:54 arte ILGORA, ondoren ILBEHERA.
Aste osoa ILBERRI.
Zuhaitzak egurretarako edo zuretarako mozteko sasoia da. Aste honetan abiatzen den ilbehera hau eta hurrengoa izango dira hostoa galtzen duten era guztietako landareak landatzeko garai aproposa. Kontuz, izotzik bada ez egin.
Baratzerako ereintza: porrua, berdetarako eta burutarako baratxuria, udaberriko aza, uraza, txikoria, kukulua, zerba, erremolatxa, mihilua, apioa, baba, ilarra eta patata. Berotegirako ereintza: porrua, tipula gorria, berdetarako baratxuria, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, kukulua, zerba, erremolatxa, borraja, azenarioa, baba, ilarra, ziazerba, patata, tomatea, alberjinia eta piperrak.
Baratzean landatzea: tipulina, udaberriko aza eta marrubia. Berotegian landatzea: tipulina, azalorea, brokolia, uraza, kukulua, ziazerba eta borraja.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Ilarrak eta babak ereitea. Laboreak ereitea. Neguko landaketetarako zuloak prestatzea. Hostoa galtzen duten landareak landatzea. Negu amaieran loratzeko lore erraboilak landatzea. Garoaren eta orbelaren lanak egitea.
Luar pila zaindu. Lehortzen bada ureztatu.
Ongarriketa sasoi nagusia etorri da. Hemendik eta abenduaren erdia aldera arte simaurtze edo luartze garai aproposa da. Belardiak, sagastiak, mahastiak, soro eta baratzeetako sail libreak orain ongarritu, gero gutxienez hilabete bat geroago behar izanez gero karea eman.
Loreontzietan ditugun loreak eta landare ahulak babestu. Noiznahi etorriko da gau hotzen bat.
Landare usaindunak banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Garrazkiak edo zitrikoak, ahuakateondoa eta abar babestu: enborra bendatu, txapela jarri eta inguruan simaur edo luar berriarekin pilatxoa egin enborra ukitu gabe.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Geruzatuta dauzkagun hazien ontzia kanpoan eduki, negua sentitu dezaten, eta giro lehorra bada ureztatu.
Garo lanak egiteko sasoia da. Baita orbela bildu eta jasotzekoa ere.
Hostoa galdu duten landareak landatzen hasi daiteke. Kontuz izotz egunekin. Horrelakorik bada, lasai itxaron horiek gabeko egun batera.
Materialetarako zuhaitzak bota.
Su-egurretarako zuhaitzak bota.
Goiz mugitzen diren fruitu arbolen inausketarekin hasi daiteke. Egokiena ilbeheran egitea da.
Otsailean eta martxoan egiteko txertaketetarako mentuak edo zotzak jaso daitezke.
Landareak itsusi edo zarpailduta ikusten dituen horietakoa bazara edo mimosaren adarren batek enbarazu egiten badizu loraldia igaro arte ez inausi. Loratu ondoren kimu berriak etorriko dira eta lorea eta kimua arteko tarte hori da inausteko egokiena.
Erlazionatutako landarea: Mimosa lorea
Lorealdia amaitu eta hostoak galtzean, zurtoinak 10 cm utziz ebaki eta loreontzia erabat lehortzen utzi ilunpean.
Ekainean ontzi berean lur berri ongarrituan landatu eta ugari ureztatu.
Hilean behin ureztaketa-urari ongarri likidoa gehitu.
Kimu berrietatik 4-5 sendoenak aukeratu, besteak kendu.
Eguberrietan loreak izateko, urrian landarea plastiko beltzez edo kaxa batez egunero 14 orduz erabat estali. Braktea gorriz inguratutako loreak sortuko ditu.
Tokian bertan: Barazkia hazi eta biziko den tokian bertan erein. Alde batetik bestera eraman eta landatzerakoan sustraiak kaltetzeko arrizkua duten landareak. Batez ere patata, kuiak eta azenario, erremolatxa, errefau, arbi eta horrelakoetan erabiltzen da.
Mintegian: Haziak ttikiak direnean, landarea jartzeko denbora aurreztu eta gero landatuko dugun lurrean beste zerbait daukagunean erabiltzen da. Hazia hobeto zaintzen da eta landaketak mailakatu daitezke. Hauetako zenbaitek toki edota lur beroa eskatzen dute, adibidez tomatea, piperra eta alberjiniak.
Erraboilak pilatu egiten dira denborarekin. Horiek atera eta askatuta ugaltzen da.
Neguaren amaieran edo udazkenaren hasieran egin behar da, ilbeheran eta sustrai egunean.
Lurretik edo loreontzitik landarea atera, landaretxoak askatu eta landatu.
Lurrean 30 cm inguruko tartea utzi. Edo loreontzietan landatu.
Urte osoan behar da ongarria. Simaurra eskuratzeko aukera baldin badugu, zorioneko gu. Simaurra, ordea, luartu egin behar da, ondu. Simaurrarekin bezalaxe baratzean, lorategian edo etxean sortzen dugun organiko guztia ere ondu egin behar da.
Ontze horretan oso lagungarria da materia organiko “zakarra”. Material horrek ontzeko hartzidurak egiten lagunduko du eta sortuko den luarra askoz ere hobea izango da, biziagoa. Eta bizitasun hori lurrari eransten dio, landarearen bizimodua erraztuz. Zakar hori orain bil dezakegu: orbela, adar iharrak, otea, inaurkina, inausketako adarrak... Dena jaso eta urtean zehar baliatu luargintzan.
Lur basikoetan, pH altukoetan, hortentsiak arrosa kolorekoak izango dira. Kolore hori indartzeko karea edo sutako hautsa erantsi lurrari.
Aldiz, pH baxuko lur azidoetan, hortentsiak lilak edo more ilunak izaten dira. Kolore horiek indartzeko arbel lurra nahasten zaio lurrari eta aluminio sulfatoarekin ureztatzen da lurra urtero: 20 gr ur litroko.
Ongarritzeaz ari garenean lorategia ahaztu egiten dugu. Baratzea, fruitu baratzea, muintegia eta abarrek ongarria behar dutela jakina da, izan ere uzta jasotzen dugu, zerbait ematen digute, eta hartu nahi duenak aurrez eman egin behar.
Uzta jasotzeko ongarritu egin behar da. Lorategian antzera gertatzen da. Uzta ez da jasotzen dugun zerbait, ikusten duguna, gozatzen duguna, sentitzen duguna, usaintzen duguna baizik. Ematen dute, ematen dutenez lorategiko landareek. Beraz, ongarritu.
Neguaren hasiera da garai onena: hesiak, larrosak, hortentsiak, belazea, zuhaitzak... Urtero ongarri organikoa eman, edozein: simaur, luar, zizare-lur.... Ez ahaztu! Gozamena gero dator.
Neguko laboreak: olo, gari, zekale, garagar... Baita ere baba handia, baba beltz txikia, ilarra, apioa, baratxuria freskotarako, udaberriko aza eta azalorea, erremolatxa edo beterraba, kertxuna edo berroa, getozka, mihilua, perrexila, zerba, perraitza edo apoperrexila, tipula eta udaberriko porrua.
Berotegirako arbi zuria, ardi-mihia, azenarioa, borraja, errefaua, errukula, ziazerba, neguko uraza, kukulua, eskarola, tomatea, piper berdea eta gorria eta alberjinia.
Tipulina, tipulatxa, udaberriko aza.
Babesean: ziazerba, kukulua, tipulina, tipula gorria eta neguko uraza.
Sail libreetan eman simaurra, luarra, zizare-lurra... Errautsa eta karea edo kisua ere eman daiteke. Zainzuriaren saila ere erruz ongarritu.
Zitrikoei babestuta eutsi.
Hostaia galtzen duten fruitu arbolak eta zuhaixkak landatu. Kontuz izotzarekin, egun hotzetan ez landatu. Landatutakoan sustraien arteko lurra ondo zanpatu, zirrikiturik utzi gabe, hotza sustraietara iritsi ez dadin.
Fruitu arboladiak ongarritu, simaur edo luar eta kare edo kisu. Iaz gaitzen erasoa izan bada, neguko olio tratamendua egin. Baita enbor eta adar nagusiak karesnez edo kisu-gesalaz zuritu ere.
Inausketarekin hasi daiteke. Lehenik azkarren mugituko direnei ekin: aranondo, gereziondo, elorri beltz, abrikotondo, goizeko udareondo eta sagarrondo...
lbeheran materialetarako zuhaitzak bota: haritza, gaztaina, lizarra, koniferoak... Baita su-egurretarako egur gogorrak ere.
Zuhaitzak landatzeko garaia. Kontuz izotzarekin, egun hotzetan ez landatu. Landatutakoan sustraien arteko lurra ondo zanpatu, zirrikiturik utzi gabe, hotza sustraietara iritsi ez dadin.
Orbeletarako sasoia.
Ontzietako landare ahulak babesean mantendu. Behar izanez gero estalki harro bat jarri gainean, landareak ukitzen ez dituela.
Hostoa galdu eta soiltzen diren zuhaitz, zuhaixka, igokari eta hesiak landatu. Kontuz izotzarekin.
Ongarritzeko garaia da: soropila, loreak, zuhaizpeak eta zuhaixkapeak eta abar
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
