07:44
20:34
22:26
08:00
Ilbehera Mar. 25 Api. 8
Ilzahar Api. 2 Api. 17
0:00 - 24:00 Ordu desegokiak
Orburua landatu nahi baduzu, opor aste hau baliatu
Aste osoa ILBEHERA
Apirilaren 2 04:12 ILARGI BETEA, bitartean ILBERRI, ondoren ILZAHAR
Orburua landatu nahi baduzu, opor aste hau baliatu. Egun luze beroak iristerako landarea itsatsita eta eder eta handi hazteko pronto egongo da, hurrengo udazkenean eta neguan lore gozoak emateko.
Baratzerako ereintza: porrua, berdetarako baratxuria, aza, aza gorria, Bruselako aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, txikoria, kukulua, zerba, borraja, azenarioa, mihilua, arbi-apioa, kuiatxoa, luzokerra, kuia, txitxirioa, patata, tomatea, alberjinia eta piperra. Berotegirako ereintza: porrua, tipula gorria, kukulua, borraja, azenarioa, apioa, ziazerba, leka luzea, leka motza, kuiatxoa, luzokerra, patata, tomatea, alberjinia eta piperra.
Baratzean landatzea: porrua, tipulina, tipula zuria eta gorria, zainzuria, uraza, orburua, zerba, ziazerba, erremolatxa, mihilua, apioa eta marrubia. Berotegian landatzea: porrua, tipula gorria, azalorea, brokolia, uraza, erremolatxa, ziazerba, borraja, luzokerra, piperra, alberjinia eta tomatea.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Pikondoa eta zumea adarretik ugaltzea. Freskotarako baratxuria landatzea. Patata berria ereitea. Garoaren eta orbelaren lanak egitea.
Ongarriketa sasoi nagusia badoa. Simaurtze edo luartze garaia badoa. Belardiak, sagastiak, mahastiak, soro eta baratzeetako sail libreak ongarritu, gero gutxienez hilabete bat geroago behar izanez gero karea eman. Lehen ongarritutakoei orain karea eman.
Loreontzietan ditugun loreak eta landare babestuak ateratzen hastea. Itsasalde epelean bizi badira, luberritu eta inausita jartzeko garaia da. Barruko lurralde hotzetan hamabost egun barru.
Hortentsia, arrosa eta antzeko landareak inausteko sasoia da.
Landare usaindunak banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Garrazkiak edo zitrikoak, ahuakateondoa eta abar babestu: enborra bendatu, txapela jarri eta inguruan simaur edo luar berriarekin pilatxoa egin enborra ukitu gabe.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Txertaketetarako mentuak edo zotzak jaso daitezke.
Txertaketak egin. Neguko txertua, zotzekoa edo adarrekoa.
Garo lanak egiteko sasoia da. Baita orbela bildu eta jasotzekoa ere.
Fruitu arbolen inausketa sasoia da. Egokiena ilbeheran egitea da.
Txandakatzearen bigarren gaia: saihestu familia bereko bi barazki elkarren segidan lur berean jartzea. Adibidez, baratxuria eta tipula, aza jendea, urazak, azenarioa eta erremolatxa.
Hirugarrena, etekinaren araberako txandakatzea da: hostoak (uraza, zerba, aza...), erraboilak (baratxuria, tipula, porrua...), erroak (errefaua, erremolatxa, azenarioa,...) eta fruitua (alberjinia, tomatea, piperra...).
Hostoa jaten diegun barazkien multzokoa da errukula. Bere dasta bixi eta mikatza medio gero eta gehiago ikusten da gure mahaietan. Oso erraz etortzen da. Hazia ereinda edo landarea landatuta jarri daiteke. Erdi itzaletan etorriko da ondoen. Erein eta 40 egunera jaten hasteko moduan izango da. Landarea mantentzeko hostoz hosto jaten da, handienak bildu eta txikiak hazten jarraitzeko utziz.
Erlazionatutako landarea: Errukula
Hazi askotan, landarea ematen dutenean, lehen-lehenik hazi barruko bi “hosto” lodiak ateratzen dira, ez dira benetako hostoak eta kotiledoiak esaten zaie. Hostoak gero sortuko dira.
Kotiledoi horiek dastatu eta mikatzak badira, landare horrek emango dituen luzokerrak ere hala izateko arrisku ederra dago.
"Baratzeko taulen bat nahi duzu baretarik zaindu? Taulena aski dizu zuririñez inguratzea”. Honela idatzita azaldu zen Baionan argitaratutako Egunarian.
Beraz, bareak landareetara ez hurbiltzeko erremedio zaharra: zerrautsa zabaldu inguru guztian.
Nahasi azukrea eta sodio bikarbonatoa, erdi bana.
Nahasketarekin hautseztatu inurritegien sarrerak.
Azukrea tarteko, erakarriko ditu eta bikarbonatoak haien digestioan gorabehera larriak eragingo dizkie, agian hiltzeraino.
Bestela, ura eta xaboi likidoa (uraren erdia) nahasi eta ihinztatu inurriak eta habi barrua bete, ito egiten ditu.
Etxe barruko landare hau zintzilika jartzeko landare dotorea da.
Argi asko behar du. Etxeko toki argitsuenean jarri. Leiho ingurua du gogoko, baina eguzkiak zuzenean ez emateko moduan. Aire korronteak ez ditu atsegin.
Tenperatura epelzalea da zeharo. Neguan 10 °C -tik behera eta udan 24 °C-tik gora sufritu egingo du. Egokiena 13-15 °C artean dago.
Hezetasuna behar du, hostaila maiz lainoztatu eta lurrari heze eutsi.
Loraldia oparoa izateko urtero atsedenaldi bat behar du. Neguan hilabetez ia urik bota gabe eta 12-15 °C artean eduki.
Ugaltzeko: uda hasieran kimu-aldaxkak lur hezean landatu eta hezetasunari eta epelari eutsi.
Informazio osoa: Etxeko landareak liburuan
Erlazionatutako landarea: Ezpainetakoa
Argazkia: Dani Blanco / ARGIA-CC-BY-SA
Asentsio-belarra (Artemisia absinthium) baratzean nahitaez eduki beharreko horietakoa da. Zorriak erakartzen ditu, eta haiek jatera joango diren amona mantangorriak ugalduko dira.
Baratze landareen inguruan eta fruitu arbolen azpian jarri, zorri gogaikarriak bereganatu ditzaten.
Polen mordoa du eta polinizatzaileak ere erakartzen dituzte.
Baba beltz txikia, aza, porrua, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, arbi zuria, errefaua, apioa, apio-arbia, errukula, ardi-mihia, uraza, kukulua, zerba, borraja, azenarioa, apioa, kuia, kuiatxoa, luzokerra, patata, tomatea, alberjinia, piper berde eta gorria, martorria, oreganoa, mendaroa, erremolatxa, perrexila, albahaka, mihilua, eskarola, leka, orburua, txikoria, ziazerba, Zeelanda Berriko ziazerba, perraitza edo apoperrexila, kertxuna edo berroa, getozka, terebuza, sendapokia eta pastinaka.
Berotegirako azenarioa, apioa, babarrun motza, leka motza eta altua, luzokerra, tomatea, alberjinia, piper gorri eta berdea, meloia eta angurria.
Orburua, marrubia, apioa, arabarba, tipulina, tipulatxa, tipula zuria eta gorria, borraja, mihilua, zainzuria, zerba, ziazerba, uraza, kukulua, erremolatxa, topinanbua edo frantses patata, udaberriko aza eta porrua. Berotegian: porrua, tipula gorria, uraza, erremolatxa, borraja, kuiatxoa, luzokerra, tomatea, alberjinia eta piperrak.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatzeko sasoia da: izpilikua, erromeroa, ezkaia, menda... Baita baratzean laguntzaile izango ditugun bestelako landareak ere: ilena edo baltsamu-belarra, kaputxina, asentsio-belarra, bortusaina...
Loraldi ikusgarriak izango dira. Sagastietan apirileko lorea jotzen da onena, “Apirileko lorea, urrea”.
Hostajea galtzen ez duten arbolak landatu: zitrikoak, mizpira japoniarra, olibondoa, gurbitza, feijoa, ahuakateondoa...
Beharrezkoa bada, lore begiak ireki aurreko tratamenduak egin: mahatsondoa, sagarrondoa, udareondoa...
Berandu mugituko diren fruitu arbolak txertatzeko azken aukera, txotxeko txertoa egiten da sasoi honetan.
Fruitu zuhaixken aldaxkak landatzeko azken aukera: mugurdia, ahabia, arakatza...
Hostorik galtzen ez dutenak landatu: konifero, gurbitz, arte, artelatz...
Hostajeari eusten dioten landareak landatu: konifero, gorosti, erramu, izpiliku, erromero, txilar...
Udaberriarekin loratzen direnak loratu ondoren inausi: forsithia, kerria, judasen arbola, amañililia, irasagarrondo japoniarra, sasi azaharra... Bateren bat ugaritu nahi bada, moztutako adarrak aldaxka gisa landatu.
Udan loratzeko erraboilak landatu: dalia, gladiolo, lilium, kana, begonia... Udako sasoiko loreak emango dituztenak erein, zehar aldatu eta landatu.
Belardia eta soropila sortzeko hazia ereiteko urte sasoia. Soropila areatzeko garaia; lur gainean belar artean pilatutako belar kondarrak harrotu eta lur azala ebakiko da, honela belarrari sustrai berriak eman eta indarrean errotzeko aukera ematen zaio. Belardia jantzi egingo da, belarra trinkoagoa, beteagoa etorriko da udaberrian. Ereindakoetan bezala areatutakoetan, beharrezkoa denean ura eman.
Soropila mozteko garaia. Erein berria den belardia ebakitzeko makinaren xafla ondo zorroztu, bestela moztu adina atera egingo du.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
