07:04
21:03
18:04
05:27
Ilbehera Api. 21 Mai. 5
Ilberri Api. 17 Mai. 1
0:00 - 0:00 Fruitua
0:00 - 24:00 Sustraia
Ahuakateondoa eta hostoa galtzen ez dutenak landatzeko astea
Aste osoa ILBEHERA
Maiatzaren 1 19:23ean ILARGI BETEA, bitartean ILBERRI, ondoren ILZAHAR
Ahuakateondoa eta hostoa galtzen ez duten landareak landatzeko astea. Batez ere berozaleak direnak landatzeko garaia da: ahuakateondoa eta garrazkiak adibidez.
Baratzerako ereintza: berdetarako baratxuria, aza, aza gorria, Bruselako aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, txikoria, kukulua, zerba, borraja, azenarioa, mihilua, arbi-apioa, babarrun luzea, potxa, leka motza, leka luzea, kuiatxoa, luzokerra, kuia, txitxirioa, patata, tomatea, alberjinia eta piperra. Berotegirako ereintza: tipula gorria, kukulua, borraja, apioa, zerba, ziazerba, erremolatxa, apioa, potxa, leka luzea, leka motza, kuiatxoa, luzokerra, patata eta tomatea.
Baratzean landatzea: tipula zuria eta gorria, zainzuria, uraza, orburua, zerba, borraja, kuiatxoa, luzokerra, kuiatomatea, alberjinia, piperra eta marrubia. Berotegian landatzea: tipula gorria, azalorea, brokolia, uraza, erremolatxa, ziazerba, borraja, luzokerra, piperra, alberjinia eta tomatea.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Patata berria ereitea. Lehen babarrunak eta lekak erein. Hostoa galtzen ez duten landareak landatzea.
Ongarri berdea moztu eta lurrari eman, edo aziendari, edo luar pilari erantsi edota lurrustela sortzeko bazter batean utzi.
Loreontzietan ditugun loreak eta landare babestuak ateratzea. Luberritu eta inausita jartzeko garaia da.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Garrazkiak edo zitrikoak, ahuakateondoa eta hostoa galtzen ez dutenak landatu.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Soropil berriak sortu edo lehengoak osatzeko belar hazia erein.
Udan loratzeko erreboilak landatu: dalia, gladioloa, kana, begonia eta abar
Udan loratzeko lore landareak landatu.
Udaberriaren hasieran loratu diren zuhaixkak loraldiaren ondoren inausi.
Apirila-maiatza da hostoa galtzen ez duten landareak landatzeko sasoi onena: koniferoak, zitrikoak, olibondoa, artea, mimosa, palmondoa... Hotzak bukatuta, lurra berotzen hasia eta eguna oso luzea; baldintza hauek landarea itsastea erraztuko dute. Zenbat eta berozaleago eta beranduago.
Toki beroena eta argitsuena aukeratu palmondoa, olibondoa eta zitrikoarentzat, eguzki-begi egutera; gehienetan hego-hegora begira dagoena izango da. Lur harroa gustatzen zaie baina ez lehorra, urzaleak dira. Ongarria erruz eman, honen arabera haziko dira.
Uda lehorra baldin bada ureztatu, sakon ureztatu, sustraiak uraren atzetik luze hazi daitezen. Maiz eta gutxi ureztatuz gero hortxe, motzean geratuko dira, bertan goxo, eta ez da komeni.
Udaberria eta uda loreek alaitzen dituzte. Gu ere bai. Gogoratu loreengatik jartzen diren landareekin, bai lorontzietan jartzeko, baita lurrean landatzeko ere. Lore multzoetan kolore, forma, tamaina, eta abar kontutan hartuta etortzen zaizkizun joko guztiak saiatu eta sortu. Aukera ikaragarria da: geranio, petunia, surfinia, tagete, rudbekia, kosmos, alissum, salbia, mitxoleta, ekilore, ezkilalore, begonia, bitxilore...
Orain landatutako landareek udaberriko grina baliatuz sustrai luze eta sakonak emango dituzte. Honek, egun luzeak etortzean loraldi oparoagoak zabaltzen lagunduko du. Oparoagoak bi zentzutan: lore gehiago, denbora luzeagoan. Oparotasun hau ez da makala, landareari ikaragarrizko lana eskatzen dio eta bi gauza oinarrizko: janari ugari eta ur faltarik ez.
Loreak landatu behar dituzun tokiko lurra erruz ongarritu, ongarri ondua erabili.
Landareak lorontzian badaude ureztaketa zaindu, sekula ez utzi ur falta larriegirik izan dezan, loraldi guztia gal baitezake eta buelta ematen kosta egingo zaio.
Lurrean landatuta badaude, ureztaketa lana arinagoa izango da.
Kuiak maiatzean ereiten dira. Onena gero biziko diren toki berean ereitea da, birlandatzerakoan sustrairik galdu ez eta ur faltarik sufritu ez dezan.
Orain bilatu gustuko kuien hazian hurrengo hilean korrika eta presaka ibili beharrik ez izateko.
Erlazionatutako landarea: Kuia
1.- Saila ondo garbitu, motokultorearekin bi pasara eman gurutzatuta, mantso, sustraiak suntsitzeko. Gero eguzkitan utzi lurra belarrak ihartzeko.
2.- Harriak eta sustraiak kenduz eskuarearekin berdindu.
3.- Hazia ondo nahasi eta ahalik eta berdinen banatu (+/- 40gr/m²). Kontuz haizearekin.
4.- Hazia estali, arin-arin eskuarearekin.
5.- Alperrarekin hazia zanpatu, lurra itsatsi eta errazago ernatu dadin.
Azeribuztan ura onddoek eragindako gaitz ugariei aurre egiteko ona da: zurina, herdoila eta abar.
Landare berdea bildu eta itzaletan lehortzen eduki.
Gero 2-3 orduz beratu, 200 gr hosto 10 litro euri uretan.
Ondoren irakin 20 minutuz.
Hoztu.
Iragazi eta tratatzeko ur honetako litro bati 4 litro ur erantsi, eta xaboi pixka bat nahasi. Zortzi egunero erabili.
Haziak zuzenean lurrean erein daitezke edo aurrez ernatu arazi eta ondoren lurrean jarri. Aurrez ernatzeko estalkia duen ontzi bat behar da.
Ontzian azpian paper biguna jarri, ondo busti eta gainean haziak banatuta jarri. Laster sustraia agertzen ikusiko dugu. Azak eta letxugak egun batean prest egongo dira, tomatea, erremolatxa, zerba eta tipula 3-5 egunetan.
Azaldu ahala haziak lurrean jarri behar dira arin-arin estalita. Oso denbora gutxian hostoak agertuko dira.
Sendatzeko edo kosmetikarako belar guztiak bezala, berbena limoiusaina edo luisa-belarra ilgoran bildu behar da.
Freskotan uretan sartuta edo hozkailuan 3-4 egun ederki egongo da.
Uxualetan edo likoreetan sartuta ederki lurrinduko du.
Oliotan sartuta ere ederki osatuko du, eta gero entsalada eta abar ere bai.
Hostoak lehortuta edo izoztuta ere gorde daitezke.
Baba beltz txikia, aza, porrua, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, arbi zuria, errefaua, apioa, apio-arbia, errukula, ardi-mihia, uraza, kukulua, zerba, borraja, azenarioa, apioa, kuia, kuiatxoa, luzokerra, patata, tomatea, alberjinia, piper berde eta gorria, martorria, oreganoa, mendaroa, erremolatxa, perrexila, albahaka, mihilua, eskarola, leka, orburua, txikoria, ziazerba, Zeelanda Berriko ziazerba, perraitza edo apoperrexila, kertxuna edo berroa, getozka, terebuza, sendapokia eta pastinaka.
Berotegirako azenarioa, apioa, babarrun motza, leka motza eta altua, luzokerra, tomatea, alberjinia, piper gorri eta berdea, meloia eta angurria.
Orburua, marrubia, apioa, arabarba, tipulina, tipulatxa, tipula zuria eta gorria, borraja, mihilua, zainzuria, zerba, ziazerba, uraza, kukulua, erremolatxa, topinanbua edo frantses patata, udaberriko aza eta porrua. Berotegian: porrua, tipula gorria, uraza, erremolatxa, borraja, kuiatxoa, luzokerra, tomatea, alberjinia eta piperrak.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatzeko sasoia da: izpilikua, erromeroa, ezkaia, menda... Baita baratzean laguntzaile izango ditugun bestelako landareak ere: ilena edo baltsamu-belarra, kaputxina, asentsio-belarra, bortusaina...
Loraldi ikusgarriak izango dira. Sagastietan apirileko lorea jotzen da onena, “Apirileko lorea, urrea”.
Hostajea galtzen ez duten arbolak landatu: zitrikoak, mizpira japoniarra, olibondoa, gurbitza, feijoa, ahuakateondoa...
Beharrezkoa bada, lore begiak ireki aurreko tratamenduak egin: mahatsondoa, sagarrondoa, udareondoa...
Berandu mugituko diren fruitu arbolak txertatzeko azken aukera, txotxeko txertoa egiten da sasoi honetan.
Fruitu zuhaixken aldaxkak landatzeko azken aukera: mugurdia, ahabia, arakatza...
Hostorik galtzen ez dutenak landatu: konifero, gurbitz, arte, artelatz...
Hostajeari eusten dioten landareak landatu: konifero, gorosti, erramu, izpiliku, erromero, txilar...
Udaberriarekin loratzen direnak loratu ondoren inausi: forsithia, kerria, judasen arbola, amañililia, irasagarrondo japoniarra, sasi azaharra... Bateren bat ugaritu nahi bada, moztutako adarrak aldaxka gisa landatu.
Udan loratzeko erraboilak landatu: dalia, gladiolo, lilium, kana, begonia... Udako sasoiko loreak emango dituztenak erein, zehar aldatu eta landatu.
Belardia eta soropila sortzeko hazia ereiteko urte sasoia. Soropila areatzeko garaia; lur gainean belar artean pilatutako belar kondarrak harrotu eta lur azala ebakiko da, honela belarrari sustrai berriak eman eta indarrean errotzeko aukera ematen zaio. Belardia jantzi egingo da, belarra trinkoagoa, beteagoa etorriko da udaberrian. Ereindakoetan bezala areatutakoetan, beharrezkoa denean ura eman.
Soropila mozteko garaia. Erein berria den belardia ebakitzeko makinaren xafla ondo zorroztu, bestela moztu adina atera egingo du.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
