08:06
19:45
15:56
Ilbehera Urr. 2 Urr. 16
Ilzahar Ira. 26 Urr. 10
0:00 - 4:00 Hostoa
4:00 - 24:00 Lorea
Ziazerba kanpoan ereiteko urteko azken aukera
Irailaren 2, 13:27arte ILGORA, ondoren ILBEHERA
Aste osoa ILZAHAR
Ziazerba kanpoan ereiteko urteko azken aukera. Ilgora hau osoa ona izango da, lurra oraindik bero dago eta neguko egun hotzenak etorri aurretik hazteko eta indartzeko denbora izango du.
Baratzerako ereintza: tipulina, tipula gorria eta zuria, berdetarako baratxuria, errukula, eskarola, ziazerba, baba eta ilarra. Berotegirako ereintza: tipulina, tipula gorria, berdetarako baratxuria, errefautxoa, errukula, uraza, eskarola, kukulua, ziazerba, baba eta ilarra.
Baratzean landatzea: tipulina, aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, eskarola, ziazerba eta marrubia. Berotegian landatzea: porrua, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, ziazerba eta borraja.
Aste honetarako lan egokiak: su egurretarako pagoa bota. Sustrai lodiak eta errizomak dituzten lore landareak birlandatu. Neguko loreen erreboilak landatu. Berdetarako baratxuria “erein”.
Kuia aleei lurra kendu, azpian zerbait jarrita.
Landare usaindunak banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Udazken-negurako azken aza jendea eta porrua landatu.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Udako begiko txertaketa garaia da. Sasoia lehorra badoa, txertoa egin aurretik sakon ureztatu mentu oina.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Soropil eta belardi berriak sortu eta lehengoak osatzeko hacia erein.
Haziak jaso nahi ez ditugun lorategiko landareetan lore iharrak kendu, indarra lore berriak ematera bidera dezaten.
Sustrai lodiak eta errizomak dituzten kala eta tankerakoak orain atera lurretik eta ugaltzeko banatu eta birlandatu.
Neguan loratuko diren erraboilak landatu: idi-bihotza, iazintoa, nartzisoa eta abar.
Hortentsia, arrosa eta tankerakoan aldaxkak egin ugaltzeko.
Lizar adarrak moztu bazkatarako. Orain zuzenean aziendari emateko edo negurako zatukatan bilduta jasotzeko.
Fruta arboladia edo azienda gehiago larretuko ez den belazeak ongarri erdi onduarekin ongarritu daitezke.
Peoniak ipurditik atera eta banatuta birlandatu.
Era guztietako haziak bildu, lehortu eta jaso.
Arbolen hazi handiak geruzatu, ontzi batean hondar artean babestuta jarri, kanpoan eta heze eusteklo ureztatu.
Lore baratzea osatzen duten landare ohikoenak ugaltzeko sasoia da. Honetarako era errazena erabiltzen da: aldaxka. Arrosaondo, hortentsia, geranio, begonia, krabelin, fuxia eta abar orain ugaldu daitezke.
- Aurten hazitako adarrak moztu, muturreko bi hostorekin, edo handiak badira bakarrarekin utzi.
- Dilista ur edo sahats ur edo hormonetan busti ebakia.
- Lur heze era gozoan zotz batekin zuloa egin ondoren sartu.
- Lurrari heze eutsi aipatutako ur horiekin ureztatuz.
- Neguan toki babesean eduki.
Baba urritik otsailera erein daiteke, ilgoran. 10-15º C tartea du ernetzeko gogokoena.
Errenka artean 60 cm utzi eta aletik alera 8-10 cm edo zuloka hiru ale, bakoitzean 25 cm-ko tartearekin.
Kontuz jorraldiarekin, txikia denean egin eta arin-arin.
Handitan ez etzateko lokarriak, makilak edo zerbait jarri.
Uzta apiriletik ekainera jasoko da.
Etxe barruko landare hau tropikala da. Berotasuna eta aireko hezetasuna behar beharrezkoak ditu.
Erdi itzalean egotea komeni zaio. Eguzkitan koloreak ahuldu egiten zaizkio. Neguan eguzkiak zuzenean joko ez duen gela argitsu batean eduki.
Epeleko landarea da. Gora-behera nabarmenek landarea zapuztu eta hondatu egiten dute. Gutxienez 15 °C behar ditu.
Lurrari beti heze eusteko moduan maiz ureztatu, baina ito gabe.
Uda partean ureztaketa urarekin hilean behin ongarritu. Neguan ez.
Ugaltzeko: 2 urtetik behin loreontzia aldatu. Orduan landarea ebaki eta zatitu. Hosto pare bateko aldaxkak, inguru heze eta beroan erraz itsasten dira.
Azalpen guztiak: Etxeko landareak liburuan
Toki oso hotzean urrian hasi daiteke landaketa eta hotz handiak etortzerako errotuta egongo da; gainontzean hotzak alde egindakoan, martxoa aldera egin. Toki epelagoetan negu osoan egin daiteke.
Udazkeneko landaketa egiteko landarea loreontzian izan behar da, sustrai guztiekin eta zauririk gabe landatzeko.
Neguan, aldiz, lurretik atera eta sustrai bistan dagoen landarea landatu daiteke.
Bata zein bestea hotzetik babesteko inguruko lurra simaur edo luar berri beroz estali.
Zerrautsa lurrari emateko, nahastuta edo gainean, beti nitrogenodun ongarri pixka bat erantsi (hegazti zirina oso egokia da): nitrogenoa hartzen du, landareek hartu behar dutena janez.
Lur azidozaleak direnek gustuko dute: ahabia, mugurdia, marrubia…
Alberjinia udaberrian landatu eta udazkenean kendu egin ohi da. Saio polit bat egin nahi baduzu, udazkeneko hotzak iristean ez atera landarea, inausketa gogor bat eman, lurretik 30-40 zentimetroko adar soilak utzita. Ongarri beroa, erabat egin gabekoa jarri inguruan. Udaberriarekin berrituko da. Ez du beti berriak bezala ematen, lehenxeago bai.
Gorde-sagarrak edo altxa-sagarrak dira negurako jasotzen diren sagarrak.
Ahalik eta beranduen bildu: lurretik ez jaso, arboletik hartu, mailatu gabekoak, eguraldi lehorrarekin.
Apaletan edo kaxetan zabaldu, gela ilun eta aireztatu batean. 5 eta 10º artean onena.
Udazkeneko laboreak (garia, oloa, zekalea, garagarra, espelta...), baba beltz txikia, baba, ilarra, tipulina, tipulatxa, tipula zuria eta gorria, baratxuria, ziazerba, eskarola, perrexila, porrua, errefaua eta kertxuna edo berroa.
Berotegirako: tipulina, errefaua, uraza, eskarola, kukulua, ziazerba, baba, ilarra, perraitza edo apoperrexila eta tipula zuria.
Eskarola, ziazerba, tipulina eta marrubia.
Berotegian: porrua, eskarola, txikoria, uraza, kukulua, borraja eta ziazerba.
Kardu, apio, eskarola, eta zuritu behar direnak estali, lurrez, paperez...
Izotzen aurretik kuiak txorten eta guzti bildu eta belar ondu gainean jaso.
Ongarri berdea erein: oloa, zekalea, zalkea edo txilarra edo txirta...
Belar finak eta usaindunak ugaltzeko zatitu edo aldaxkak egin: porru-tipula, arraixka, oreganoa, erromeroa, salbia, ezkaia, azitraia, izpilikua...
Luarraren garaia da: libre diren sailetan eta zainzuridian, marrubidian eta abar erruz banatu. Luarrik ez bada, edozein ongarri organiko.
Kontuz usteltzen diren fruituekin. Jeneralean, gaitzen bat duten adierazle dira, arbolpetik bildu eta, batez ere, luarraren edo simaurraren pilara ez bota, negua epelean non igaro emango genioke gaitzari eta. Ahal den azkarren suari eman.
Gaitzen emana izan bada, hostoa erortzen hasterako salda bordelesarekin eta behi esnearekin tratatu.
Haziak jaso eta hondarretan geruzatu edo estratifikatu.
Azpitarako inaurkinaren sasoia: garoa, ira, iratzea, iriztorra, inistorra...
Zenbait tokitan orbela ere jasotzen hasi daiteke.
Udazkenean landatuko ditugun zuhaitzentzako zuloak egin.
Hostajea galtzen ez duten zuhaitzak landatu daitezke.
Su-egurretarako pagoa bota, ilgoran. Egur gogorrak ilbeheran.
“Urrian hasitako ilberrian hurritza moztu” dio esaerak.
Belardia sortzeko, edo saretutakoa osatzeko hazia erein. Aurtengo azken aukera izango da. Ahal den azkarren egin, neguko hotzak iristerako belar landaretxoak indartu daitezen.
Neguko loreen erraboilak landatu: idi-bihotza, mugeta, hiazintoa, nartzisoa, irisa, fresia...
Ugaldu nahi ditugun landareen aldaxkak egin eta landatu: arrosa, hortentsia, geranioa, fuksia...
Peoniak ipurditik atera, banatu eta landatu.
Hostoa galtzen duten hesiak kimatu.
Haziak bildu eta lehortu ondoren argirik sartzen ez den ontzi batean jaso, toki hotz batean.
Hostajeari eusten dioten landareak landatu: koniferoak, ezpela, gorostia... Baita igokari guztiak ere.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
