08:16
18:24
22:41
09:54
Ilbehera Urt. 29 Ots. 12
Ilzahar Ots. 1 Ots. 17
0:00 - 0:00 Fruitua
0:00 - 24:00 Sustraia
Hostoa galtzen duten landareen landaketak egiteko garaia da
Aste osoa ILBEHERA
Aste osoa ILBERRI
Hostoa galtzen duten landareen landaketak egiteko garaia da. Gogoan izan eta landaketak egin: lorategian, fruitu arbolak, sagastiak, mahastiak, mendiko eta basoko landareak. Hostoa galtzen ez dutenen garaia martxoan etorriko da.
Baratzerako ereintza: porrua, berdetarako baratxuria, udaberriko aza, uraza, txikoria, kukulua, zerba, erremolatxa, ziazerba, mihilua, apioa, baba, ilarra, patata eta piperra. Berotegirako ereintza: porrua, tipula gorria, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, kukulua, zerba, erremolatxa, borraja, azenarioa, ziazerba, patata, tomatea, alberjinia eta piperrak.
Baratzean landatzea: tipulina, udaberriko aza, uraza, ziazerba, erremolatxa eta marrubia. Berotegian landatzea: porrua, tipulina, tipula gorria, azalorea, brokolia, uraza, kukulua, ziazerba eta borraja.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Neguko landaketetarako zuloak prestatzea. Hostoa galtzen duten landareak landatzea. Negu amaieran loratzeko lore erraboilak landatzea. Egurretarako eta zuretarako zuhaitzak botatzea. Garoaren eta orbelaren lanak egitea.
Luar pila zaindu. Lehortzen bada ureztatu.
Ongarriketa sasoi nagusia etorri da. Hemendik eta abenduaren erdia aldera arte simaurtze edo luartze garai aproposa da. Belardiak, sagastiak, mahastiak, soro eta baratzeetako sail libreak orain ongarritu, gero gutxienez hilabete bat geroago behar izanez gero karea eman.
Loreontzietan ditugun loreak eta landare ahulak babestu. Noiznahi etorriko da gau hotzen bat.
Landare usaindunak banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Garrazkiak edo zitrikoak, ahuakateondoa eta abar babestu: enborra bendatu, txapela jarri eta inguruan simaur edo luar berriarekin pilatxoa egin enborra ukitu gabe.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Geruzatuta dauzkagun hazien ontzia kanpoan eduki, negua sentitu dezaten, eta giro lehorra bada ureztatu.
Garo lanak egiteko sasoia da. Baita orbela bildu eta jasotzekoa ere.
Hostoa galdu duten landareak landatzen hasi daiteke. Kontuz izotz egunekin. Horrelakorik bada, lasai itxaron horiek gabeko egun batera.
Materialetarako zuhaitzak bota.
Su-egurretarako zuhaitzak bota.
Goiz mugitzen diren fruitu arbolen inausketarekin hasi daiteke. Egokiena ilbeheran egitea da.
Otsailean eta martxoan egiteko txertaketetarako mentuak edo zotzak jaso daitezke.
Kaltzioa lurrari emateko karea bezalaxe erabili daiteke egurraren errautsa. Komeni da bernizik edo pinturarik gabeko egurrarena izatea.
Neurriari dagokionez orokorrean esan daiteke areako edo ehun metro koadroko 20 bat litro errauts erabiltzeko.
Hezurra duen alea hazten duten fruitu arbola guztiek aurreko urteko adarrean ematen dute lorea eta fruitua. Inausten ez badira gero eta muturrerago, gero eta urrutiago emango dituzte. Toki hezeetan inausketak kalteak ere ekarri ditzake. Inausketa adarrak bakantzeko egiten da eta luzatu beharrean biltzeko.
Abendutik otsailerako tartean aldaxka bidez fruitu landare berriak sor ditzakegu. Kiwia, olibondoa, irasagarrondoa, pikondoa, aranondoa eta abarren aldaxka erabiliz arbola berriak izango ditugu.
Aldaxka 1-2 urteko adar indartsu batetik hartu, 30 cm, erdia lurperatu. Ureztatzeko modua izango dugun tokian jarri, baratzean edo loreontzian.
Hurrengo neguan landatzeko edo txertatzeko moduan izango dira.
Erlazionatutako landarea: Kiwiondoa
Esaerak ederki dio “San Jose (martxoak 19) baino lehenago landatu behar da tipula”. Orain lurrari ederki itsatsiko zaio eta udan sartu arte hazi eta hazi egingo du. Buruaren tamaina nola bizi denaren araberakoa izango da.
Inoiz ez ongarritu simaur berriarekin; zaharretan zaharrena tipularentzako jaso. Karezalea da, karea edo errautsa, ahaztu gabe eman. Lur harroa gustatzen zaio, baina ez harrotu berria. Onena: neguan ongarria eman, hilabetera karea, eta lurrari asentatzen utzi. Orain, landatzeko sasoian tinkatu samartua badago hobe.
Erlazionatutako landarea: Tipula
Barazkiak hazteko leku okerra hautatzeak uzta txarra, lanak egiteko zailtasunak edo alde batera uztea ekar ditzake.
Aukeratu erraz iritsi eta behar diren gaiak aise eraman eta ateratzeko gunea, egunean sei-zortzi ordu eguzki-argia duena eta ondo drainatzen dena.
Ekainetik irailera artekoa kolore ederrez jantziko digute gladioloek.
Otsailetik ekainera artean landatzen dira erraboilak: eguzkitan eta haizeetatik babestuta landatu.
Ongarriketa ez ahaztu, loreetan igarriko duzu.
Lurralde hotzetan neguero erraboilak atera egin behar dira, ondo lehortu, toki fresko batean jaso eta hurrengo otsailetik ekainera artean birlandatu. Lurralde epeletan, aldiz, erraboilak urte osoan lurrean bertan utzi daitezke.
Hortentsiak neguaren amaieran zainduz gero loraldi bikaina izango dute:
- Inausketa orain egin behar da.
- Ongarriketa ere bai: luarra edo simaurra jarri azpiak eginez, inguru guztian, jatun handia da.
- Kolorea indartu nahi izanez gero, aluminio sulfatoa eman lurrari.
Udaberriko laboreak: olo, gari, zekale, garagar... Baita baba handia, baba beltz txikia, ilarra, apioa, alberjinia, baratxuria berdetarako, goizeko patata, udaberriko aza eta azalorea, erremolatxa edo beterraba, kertxuna edo berroa, getozka, kukulua, mihilua, pastinaka, perrexila, piper berdea eta gorria, perraitza edo apoperrexila, sendapokia, txikoria, udako brokolia, udaberriko uraza, ziazerba eta zerba.
Berotegirako arbi zuria, ardi-mihia, azenarioa, borraja, errefaua, errukula, ziazerba, neguko uraza, kukulua, eskarola, tomatea, piper berdea eta gorria eta alberjinia.
Marrubia, tipulina, tipulatxa, tipula zuria eta gorria, borraja, zainzuria, udaberriko aza eta porrua. Babesean: erremolatxa edo betarraba, ziazerba, zerba, orburua, kukulua, tipulina, tipula gorria, udaberriko porrua eta udaberriko uraza.
Sail libreetan errautsa eta karea edo kisua eman daiteke. Simaurra eta karea batera ez eman, ilargialdi bateko tartea utzi. Udazkenean ereindako ongarri berdea (oloa, zalkea...) ebaki eta lurrari bueltan eman dakioke hemendik aurrera.
Zitrikoen emana. Babestuta edukiko ditugu, txapela tankerako babes harro batekin, baita enborra eta adar nagusiak oihal batekin bilduta eta lotuta ere. Hotzaldi handiak espero badira bere azpian lurra simaur berriz estali, irakiten duen artean ingurua epelduko du.
Hostajea galtzen duten fruitu arbolak eta zuhaixkak landatu. Izotz egunetan ez landatu. Landatutakoan lurra ondo zanpatu, zirrikiturik ez utzi, hotza sustraietara iritsi ez dadin.
Ongarritu: simaur edo luar eta kare edo kisu. Simaurra eta karea batera ez eman, ilargialdi bat utzi tartean. Enbor eta adar nagusiak karesnez edo kisu-gesalaz zuritu. Kareari esnea, buztin hautsa eta behi kaka nahastu dakizkioke.
Inausketa egiten hasi, batez ere goiz mugituko diren muxika, abrikotondo, aranondo, gereziondo, udareondo... Baita fruitu zuhaixkak ere. Moztutakoak txikitu eta luartokira. Iaz gaitzen bat izan badute sutara.
Goiz mugituko diren fruitu arbolak txertatu, sasoi honetan txotxeko txertoa egiten da. Fruitu zuhaixken aldaxkak landatu.
Ilbeheran materialetarako, zuretarako zuhaitzak bota: haritza, gaztainondoa, lizarra, koniferoak... Baita su-egurretarako egur gogorrak ere. Kanaberak eta banbuak mozteko sasoia da.
Zuhaitzak landatu. Izotz egunetan ez landatu. Landatutakoan lurra ondo zanpatu, zirrikiturik utzi gabe, hotza sustraietara iritsi ez dadin.
Ontzietan ditugun landare ahulak babestu.
Hostoa galdu eta soiltzen diren zuhaitz, zuhaixka, igokari eta hesiak landatu. Toki epeletan neguan ere hostajeari eusten diotenak landatzen hasi daiteke.
Ongarriketa nagusia egiteko azken aukera, bai simaurtzeko bai aurrez simaurketa egindako tokietan karea emateko ere.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
