07:20
20:58
17:51
01:18
Ilgora Abu. 22 Ira. 5
Ilberri Abu. 12 Abu. 28
0:00 - 1:00 Hostoa
1:00 - 14:00 Lorea
14:00 - 21:00 Hostoa
21:00 - 24:00 Fruitua
Aza jendea landatu
Abuztuaren 22 12:54 arte ILBEHERA, ondoren ILGORA
Aste osoa ILBERRI
Aza jendea landatu. Aza, aza gorria, azalorea, erromaneskua, brokolia eta familia honetako landareak landatu, Brusela aza ezik.
Baratzerako ereintza: tipulina, tipula gorria eta zuria, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, erremolatxa, ziazerba, azenarioa, babarrun motza, leka motza, leka luzea, patata, tomatea, alberjinia eta piperra. Berotegirako ereintza: porrua, tipulina, tipula gorria, Daikon arbi zuria, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, borraja, apioa, ziazerba, borraja, azenarioa, leka luzea.
Baratzean landatzea: porrua, aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, orburua, kardua, zerba, erremolatxa, mihilua, borraja, apioa, arbi-apioa, kuiatxoa eta marrubia. Berotegian landatzea: azalorea, brokolia, uraza, eskarola, txikoria, zerba, erremolatxa, ziazerba, borraja, mihilua, apioa eta arbi-apioa.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Orburua eta kardua landatu.
Tomatea, luzokerra, kuia eta abar inausi.
Kuia aleei lurra kendu, azpian zer bait jarrita.
Landare usaindunak banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Udazken-negurako aza jendea eta porrua landatzeko sailak ongarritu.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Fruitu arbolen berdetako inausketa egin.
Udako begiko txertaketa garaia da. Sasoia lehorra badoa, txertoa egin aurretik sakon ureztatu mentu oina.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Haziak jaso nahi ez ditugun lorategiko landareetan lore iharrak kendu, indarra lore berriak ematera bidera dezaten.
Sustrai lodiak eta errizomak dituzten kala eta tankerakoak orain atera lurretik eta ugaltzeko banatu eta birlandatu.
Hortentsia, arrosa eta tankerakoan aldaxkak egin ugaltzeko.
Udaberriaren hasieran loratu diren zuhaixkak loraldiaren ondoren inausi.
Abuztuan ereiten hasten dira azaroan landatzen hasiko garen tipulinak. Pixkanaka egin behar den lana da. Denak batera ez erein, ez landatu. Multzoka-multzoka erein eta landatu eta gero neguaren amaieran, udaberrian eta udan halaxe etorriko dira jateko.
Azaroa arte erein ditzakezu eta apirila hasiera arte landatu.
Etxe barruko landare hau erdi itzalean bizi da gustura. Sekula ez leku ilunetan; ezta eguzkiak zuzenean jotzen duela ere.
12-22 °C inguruan eduki. Hortik kanpo, handiegiak ez diren gora-beherak jasan ditzake.
Ureztatzeko, hosto arteko zuloa urez bete eta 2-3 astetik behin berritu. Ura gelako tenperaturan egon dadila eta euri-ura bada hobe. Lurra lehor antzean mantendu. Neguan, inguru hotzean baldin badago (13 °C-tik behera), ez ureztatu.
Hostoetako bilo edo iletxoak ez ditu alferrik. Sekula ez garbitu eta kendu oihal edo esponjaz; gehienez brotxa bigun batez, arin-arin.
Zilarrezko murkoa 4-5 urte loratu gabe egon daiteke, eta loratu ondoren hil egiten da. Mantentzeko, ikusi nola ugaldu.
Ugaltzeko: Landarea loratu ondoren, altsuma berriak sortu ohi dira. Hauetako bakoitza zoikatza, goroldioa eta orbela nahastuz betetako loreontzian landatu.
Dani Blanco / ARGIA CC BY NC SA
Etxe barruko eta kanpoko landare honek argia behar du, baina sekula ez jarri eguzki galdatan.
Tenperatura hotza behar du, 7-13 °C artekoa, gehienez 15 °C. Bat-bateko tenperatura gora-beherek hondatu egiten dute. Aire-korronteetatik urrundu.
Lurrari heze eutsi, baina ito gabe; bestela usteldura onddoek laster erasotuko baitiote. Hostaila ez lainoztatu eta ureztatzean ere ez busti. Azpiko plateratik ureztatzea da onena.
Ugaltzeko: Maiatza-uztaila bitartean, negutegi hotz batean (13 °C) haziak erein, hondarra-lurra nahastuta.
Dani Blanco / ARGIA CC BY NC SA
Udazkenean ereiten da ongarri berdea (oloa, zalkea, eta abar) neguan lurra babestu eta aberastu dezan. Abuztuan dagoeneko baratzean edo soroan sail libreren bat baldin badugu, udazkenari aurrea hartu eta orain ere erein daiteke.
Sutarako egurrak makina bat buruhauste ematen digu. Noiz moztu? Moztu ahala pitzatu edo lehortu eta gero? Nola lehortu? Zuhaitz espezie bakoitzak badu mozteko sasoi egokia.
Jeneralean zer su mota egin nahi dugunaren arabera ilargiari begiratuko zaio: su gar handia nahi badugu ilgoran epaituko da zuhaitza. Su eta txingar edo brasa iraunkorra nahi izatera, aldiz ilbeheran.
Pitzatze kontutan orokorrean jendeak dio zuhaitza bota berritan errazago pitzatzen dela. Eta gero, pitzatu eta gero ondo lehortzeko nola jarri egur puska? Zenbaitek dio azala azpiko aldera begira duela jartzea dela egokiena.
Etxe kanpoko zein barruko landare hau Indiatik eta Malaysiatik dator. Argi askorik gabe ere bizi badaiteke ere, argitasunak eta zuzeneko eguzkiak mesede handiagoa egiten diote.
Gusturena tenperatura epeletan bizi da, 10-16 °C inguruan. Toki beroegietan (22 °C-tik gora) hezetasun handia behar du inguruan, bestela hostoak zimeldu egiten zaizkio.
Sekula ez gehiegi ureztatu. Udan astean bitan nahikoa da. Negu partean lurra ia ez da busti behar, ondo lehortutakoan.
Hostoak tarteka garbitu, ur epel eta belaki gozo batekin.
Noizean behin kimatu, beti hosto baten gainetik. Horrela zabaldu egingo da.
Maiatza-iraila bitartean, ongarriketa behar-beharrezkoa du, hilean behin. Ureztaketa urari nahastea da egokiena. Lur berria jartzean ere erruz ongarritu.
Kontu! Izerdia latex antzekoa du eta toxikoa da.
Azalpen guztiak: Etxeko landareak liburuan
Abuztuko ilgoran botatzen da pagoa.
Zura astun samarra eta gogorra badu ere, lehorrean gutxi irauten du. Aldiz, beti uretan, lokatzetan edo basatan sartuta badago, luze iraungo du.
Zubi, kai eta antzekoen oinarriak pagoz eraikitzen dira; baita itsasontzi handietako beheko barreneko gila ere.
Lehorrean iraupen motzeko zura da, eta lantzeko erraztasunagatik altzariak egiteko erabiltzen da.
Sutarako ere egur ona ematen du, arina eta erraz erreaz gar handia ematen duena, ogi labeak eta berotzeko aproposa. Ikatza egiteko ere egur ona da.
Uztarriak egiteko ere asko erabili izan da. Orain bota zuhaitza, hosto eta guzti utzi eta gero, ondo ihartzean, zatietan moztu eta uretan sartu (lihoputzuan, askan, lohietan...). Behar dugunean atera eta uztarria egin.
Erlazionatutako landarea: Pagoa
Azalorea, erromaneskua, brokolia, arbi zuria, uraza, kukulua, eskarola, txikoria, errukula, erremolatxa, errefaua, borraja, azenarioa, ziazerba, leka altua, tipula zuria, tipulina, terebuza, sendapokia, perraitza edo apoperrexila, kertxuna edo berroa, ardi-mihia, perrexila, mihilua eta getozka.
Berotegirako: porrua, tipulina, arbi zuria, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, ziazerba, borraja, mihilua, azenarioa, apio-arbia eta leka altua
Aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, uraza, kukulua, eskarola, txikoria, orburua, kardua, zerba, erremolatxa, borraja, apioa, apio-arbia, mihilua, ziazerba, porrua eta toki hotzetan marrubia. Arabarba atera, sustraiak ebaki eta banatuta berriro landatu.
Berotegian: uraza, eskarola, txikoria, zerba, erremolatxa, borraja, mihilua, apioa eta apio-arbia.
Kuiak tamaina hartzen ariko direnez, altxa eta lurra kentzeko azpian zerbait jarri.
Arbia ereiteko garaia; arto-babarrunen artean egin daiteke. Hilaren erditik atzera hobe. Goizegi egin eta eguraldiaren arabera zanbroak jo dezake.
Usaindunen aldaxkak egiteko sasoia: erromeroa, salbia, ezkaia, azitraia, izpilikua...
Beharrezkoa bada, tratamenduak egin: mahatsondoaren gorrina, sagarrondoaren harjoa...
Udako edo begiko txertoak egin.
Muintegiko txertaka, makatza edo mentu-oinen alboko adarrak kimatu, luzeago hazteko. Muintegian ere ur premia zaindu.
Enborrean agertzen diren altsumak kendu, batez ere txertoaren azpikoak.
Abuztuko ilgoran botatzen da pagoa.
Hilaren amaieran lizar adarrak moztu eta zatukak deitzen diren sortatan jaso, hosto iharra neguan aziendari emateko.
Sustraiak lodiak edo errizomak dituzten landareak (kala, iris, nartziso, aster, doronicum, zitori arrunta...) atera, banatu eta landatu.
Lehortuta jaso nahi diren loreak (hortentsiak...) moztu eta buruz behera jarri.
Belardia eta soropila moztu eta behar bada ureztatu.
Neguan eta udaberrian loratzeko nahi ditugun sasoiko landareak erein: bitxiloreak, bioletak, biolak, Sanjose loreak, dragoi-muturrak...
Udaberrian loratu ziren erraboilak (lilipa edo nartzisoa, hiazintoa, idi-bihotza, azpelarra...) lurretik atera, erraboilatxo berriak sortu badira banatu eta lehortuta jaso edo zuzenean landatu.
Aldaxkak egin: hortentsia, arrosa...
Hesiak kimatu.
Loraldi iraunkorra duten arrosaondoetan, petaloak galdu orduko loreak kendu.
Bestela fruitu pinportak hazten hasiko dira eta lore gutxiago emango dute.
Luar pila jiratu. Toki bero eta lehorrean badago, tarteka busti on bat eman.
Txartzat ditugun landareei aurre egiteko sasoia. Ilgoran moztu sasi, lahar, garo, menda, asun, mingarratz edo lapaitz... Urtetik urtera ederki ahulduko da.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
