07:48
17:52
05:56
16:35
Ilbehera Urr. 29 Aza. 12
Ilzahar Urr. 26 Aza. 9
0:00 - 10:00 Sustraia
10:00 - 15:00 Ordu desegokiak
15:00 - 24:00 Sustraia
Baratxuri berdetarako edo berritarako landatu ilbehera honetan
Aste osoa ILBEHERA
Aste osoa ILZAHAR
Baratxuri berdetarako edo berritarako landatu ilbehera honetan. Hemendik eta martxoaren erdia aldera arte baratxuri berritarako “ereintza” edo landaketa egin. Burutarako ere erein daiteke dagoenerako eta abenduaren erdia baino lehenago egin behar da.
Baratzerako ereintza: tipulina, berdetarako eta burutarako baratxuria, zainzuria, errukula, eskarola, ziazerba, baba eta ilarra. Berotegirako ereintza: tipula gorria, berdetarako baratxuria, errefautxoa, errukula, uraza, eskarola, kukulua, ziazerba, baba eta ilarra.
Baratzean landatzea: aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, eskarola eta marrubia. Berotegian landatzea: tipulina, uraza, eskarola, kukulua, zerba eta ziazerba.
Aste honetarako lan egokiak: Sustrai lodiak eta errizomak dituzten lore landareak birlandatu. Neguko loreen erraboilak landatu. Berdetarako eta burutarako baratxuria “erein”.
Kuia aleei lurra kendu, azpian zerbait jarrita. Ondo helduta eta azala zailduta badute, bildu eta lehortuta jaso.
Landare usaindunak banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Udazken-negurako azken aza jendea eta porrua landatu.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Udako begiko txertaketa garaia da. Sasoia lehorra badoa, txertoa egin aurretik sakon ureztatu mentu oina.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Soropil eta belardi berriak sortu eta lehengoak osatzeko hazia erein.
Haziak jaso nahi ez ditugun lorategiko landareetan lore iharrak kendu, indarra lore berriak ematera bidera dezaten.
Sustrai lodiak eta errizomak dituzten kala eta tankerakoak orain atera lurretik eta ugaltzeko banatu eta birlandatu.
Neguan loratuko diren erraboilak landatu: idi-bihotza, hiazintoa, nartzisoa eta abar.
Hortentsia, arrosa eta tankerakoan aldaxkak egin ugaltzeko.
Lizar adarrak moztu bazkatarako. Orain zuzenean aziendari emateko edo negurako zatukatan bilduta jasotzeko.
Fruta arboladia edo azienda gehiago larretuko ez den belazeak ongarri erdi onduarekin ongarritu daitezke.
Peoniak ipurditik atera eta banatuta birlandatu.
Era guztietako haziak bildu, lehortu eta jaso.
Arbolen hazi handiak geruzatu, ontzi batean hondar artean babestuta jarri, kanpoan eta heze eusteko ureztatu.
Inaurkinak bildu.
Azaroan hasi eta martxoa aldera arte erein daiteke, mailakatuta jarri eta etengabeko uzta izango duzu.
Lur harroa eta egutera, beroa nahi du.
Loreontzian ere oso ondo etorriko da.
Buru osoa sartu, lurrarekin arin estali, 15 cm inguruko tartea utzi eta 40 egun ingururako jateko moduan izango dira.
Surtako hautsa eskuera baduzu lurrari nahasi, gustuko du.
Buru bakoitzak dituen begiak adina landaretxo emango ditu, guri-guri freskotan jateko.
Erlazionatutako landarea: Baratxuria
Marrubi landareak ugaltzeko estoloiak edo herrestadarrak luzatzen ditu; muturrean landaretxo berria sortuko du. Lur gainean utzita bertan errotuko da.
Marrubidia 3-4 urtero berritu eta tokiz aldatzeko landaretxoak uretan jarri.
Sustraiak haztean marrubidi berria landatu.
1.- Bildu hosto hezeak.
2.- Birrindu. Belarra mozteko makinarekin belarrarekin nahastuta bildu eta txikitu, hobe luartuko da.
3.- Sarezko kaiolan pilatu 20 cm-ko geruzatan: tartean hegazti zirin pixka bat zabaldu, baita hosto luar zaharra edo zolda-belar edo asun hostoak.
4.- Heze eta aireztatua jagon.
6 hilabetera irauli eta lehengo gai horiek nahasi.
Urtebetean erabilgarri egongo da eta 2-3 urtera hosto-luar jatorra izango da.
Etxe barruko eta kanpoko landare hau Afrika hegoaldekoa da.
Argitasun handia behar du baina ez da eguzki-galdatan eduki behar.
15-20ºC behar ditu: negu partean 10 °C-tik gora eta udan tenperatura altu (25 °C-tik gora) eta iraunkorra kalterako du.
Neguan ez beste guztitan hazkunde sasoian dago eta lurra heze mantentzea behar du. Noizbehinka loreontzia uretan sartu. Neguan gutxi ureztatu.
Hiruzpalau urtetik behin zatitu eta lur berria jarri.
Pujak zahartu eta horitzen direnean, ipurditik ebaki, kimu berriak gara daitezen.
Ugaltzeko: Lurpean sustrai tuberkulu urtsuak ditu eta pixkanaka loreontzi osoa hartzen dute, lurra ia desagerraraziz. Noiznahi lurretik atera eta zatitu. Bestela, udaberrian haziak erein.
Mugurdiondo amari 1 cm lodiko sustraia kendu; 10 cm-ko zatitan moztu, dituen sustrai txikiak mantenduz.
Lur harrotan, ontzi batean 3 cm sartu horizontalki eta estali.
Ugari ureztatu eta toki babesean eduki hurrengo udaberrira arte.
Maiatzean ontzian edo lurrean landatu.
Barazki hazkurritsuak lur aberatsetik datoz. Baratzeko lurra behar bezala ez ongarritzeak uzta murrizten du eta barazkien kalitatea urritzen.
Eman luar edo simaur egokia lurrari behar den unean: ondua eta 0-3 kg/m2.
Landare bakan batzuek berria ere onartzen dute.
Neguan edertzen da kamelia eta loraldiari ekingo dio udaberriko beroak arte.
Elurrak estaltzen badu kendu, kimuak eta hostoak erre ez daitezen.
Enborraren inguruan ongarri organikoarekin azpiak egin, landarea bera baino zabalago jarri, lurra ondo azidotu dezan.
Karerik ez eman.
Lurra ez jorratu.
Lore ihartuak kendu.
Laboreak: olo, gari, zekale, garagar... Baita baba handia, baba beltz txikia, ilarra, baratxuria, ardi-mihia, udaberriko aza, errefaua, perrexila, udaberriko porrua, tipulina eta tipula gorria eta zuria.
Babespean azalorea, errukula, ziazerba, borraja eta neguko uraza eta eskarola.
Eskarola, borraja, ziazerba, udaberriko aza, tipulatxa, tipulina, porrua eta arabarba.
Libre dauden sailetan ongarri berdea erein, laborea eta lekaduna nahasian onena: pagotxa, zalkea, oloa... Batez ere hurrengo urtean janari asko eskatzen duten landareak jarriko ditugun taulenetan.
Ongarri berdea erein beharrean, ongarri ondua eman: simaurra, luarra, zizare-lurra...
Marrubi saila txukundu eta landare gazteekin berritzeko sasoia da.
Orburuak, karduak eta abar lurrez edo lastoz edo belar onduz edo... babestu.
Kuia, babarruna eta artoa haizeberritzen den toki fresko, ilun eta lehorrera jaso.
Uztaren amaiera. Jasotzekoak edo gordetzekoak aukeratu: hur, intxaur, gorde-sagar, mizpira, kiwi... Toki fresko, ilun, lehor eta egurastuan jarri.
Elorri beltzaren basaranak edota gurbitzak ere onenak orain izango dira.
Hazitarako jaso nahi ditugun aleak bereizi. Mamitsuak diren fruituak usteltzen utzi eta gero hazia bereizi. Haziak erreka-hondarretan geruzatuta jarri, eta kanpoan eduki. Fruitu lehorrak erori ordurako geruzatuta jarri.
Arbolak eta zuhaixkak landatu: zitrikoak eta pikondoak, edo ontzian datorren edozein: hurritz, ahabia, mahatsondo, mugurdiondo, andere-mahatsondo... Geroagokoentzako zuloak egin.
Zitrikoak, ahuakateondoa, pikondoa edo hotzak kalte egin diezaiokeen edozein fruitu landare babestu.
Ilgoran, makiletarako hurritza moztu.
Su-egurretarako pagoa ere ilgoran bota.
Hostailak ihartzerainoko eguraldia izan bada, su-egurretarako edo materialetarako beste zuhaitzak bota daitezke.
Hostoa galtzen ez duten zuhaitzak landatu daitezke. Hostajea galtzen dutenak ere hemendik atzera nahi denean, soildu ondoren beti ere.
Gero landatuko ditugunentzako zuloak egin.
Orbeletarako sasoia da.
Hotz handia den tokietan lurpeko erraboilak atera, lehortu eta jaso: daliak, gladioloak...
Lorontzietako landare ahulak babestu. Baita hotzarekin sentiberak diren zuhaitzak eta zuhaixkak ere.
Negu-udaberrian loratuko diren erraboilak landatu: idi-bihotza, mugeta, hiazintoa, lilipa, irisa, fresia, azpelarra...
Zuhaitz, zuhaixka eta hesien landaketa. Hostaiari eusten diotenak, batez ere: gorostia, basaerramua, ezpela, koniferoak, huntza, banbua, kamelia... Baita arrosondoa ere.
Soropilari azken moztualdia eman, goi samarretik. Soropila areatu: belar artean pilatutako kondarrak harrotu eta lurrazala ebaki. Ondoren luar edo simaur ondu pixka bat banatu. Lan honek belarrari errotzen lagunduko dio.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
