06:27
21:47
07:26
23:41
Ilbehera Eka. 15 Eka. 28
Ilberri Eka. 15 Eka. 30
0:00 - 24:00 Lorea
Brusela azak landatzea ez ahaztu
Aste osoa ILBEHERA
Aste osoa ILBERRI
Brusela azak landatzea ez ahaztu. Gainontzeko aza jendeak baino ilargi bat edo bi, hilabete bat edo bi gehiago behar du Brusela azak bere burutxoak ondo osatzeko. Ilbehera hau egokia da landatzeko, hurrengoa ere ez da txarra izango.
Baratzerako ereintza: tipulina, aza, aza gorria, Bruselako aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, Daikon arbi zuria, errefautxoa, uraza, eskarola, txikoria, kukulua, zerba, erremolatxa, borraja, azenarioa, mihilua, apioa, arbi-apioa, babarrun luzea, potxa, leka motza, leka luzea, txitxirioa, patata, tomatea, alberjinia eta piperra. Berotegirako ereintza: tipula gorria, kukulua, borraja, apioa, zerba, ziazerba, erremolatxa, borraja, azenarioa, mihilua, apioa, arbi-apioa, potxa, leka luzea, leka motza, kuiatxoa, luzokerra, patata eta tomatea.
Baratzean landatzea: porrua, aza, aza gorria, Brusela aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, zainzuria, uraza, orburua, zerba, borraja, apioa, arbi-apioa, kuiatxoa, luzokerra, kuia eta marrubia. Berotegian landatzea: azalorea, brokolia, uraza, zerba, erremolatxa, ziazerba, borraja, apioa, luzokerra, piperra eta tomatea.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Brusela aza landatu. Urte osorako zerba landatu. Kuiatxoaren bigarren landatualdia egin.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Fruitu arbolen berdetako inausketari ekin.
Fruitu arbolen udako ongarriketarako garaia da.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Soropil berriak sortu edo lehengoak osatzeko belar hazia erein.
Udan loratzeko erreboilak landatzeko azken aukera: dalia, gladioloa, kana, begonia eta abar
Udan loratzeko lore landareak landatzeko azken aukera.
Udaberriaren hasieran loratu diren zuhaixkak loraldiaren ondoren inausi.
Belar txarrak esaten diegu ezlekuan bizi diren belarrei.
Baratzean eta lorategian arazoak dakartzate: jakien eta eguzki-argiaren lehia, gaitzak eta izurriteak erakartzea...
Irtenbidea: maiz kendu edo landare arteko lurra estali paper, kartoi, azpiak… erabilita.
Martxoan izaten da lehen inaustaroa. Fruitu arbolak, zuhaitzak eta abar izerdia datorkienean inausi behar dira, zauriak itxi eta eman nahi zaion formari azkar ekin diezaion.
Oraindik neguaren amaiera hori baliatzen bada ere, fruitu ekoizpenean gero eta garrantzi handiagoa du udaberriaren amaierako inausketak: urteko bigarren inaustaroak.
Orain izango ditugu egun luzeenak eta ondoren egun beroenak. Horiei esker, mahatsondoaren eta fruitu arbolen hazkundea apaldu egingo da. Zikloaren koska hau baliatzen da udako inausketa egiteko.
Lan honek urte bat aurreratuko digu, hurrengo neguan egingo genukeen lana. Abuztutik atzera eguna moztu eta tenperaturak epeltzen direnean bigarren hazkundetxoa izan dezake landareak.
Jeneralean eskuz egiten da, urteko pujak erraz hausten baitira, eta izerditan dagoenez, zauriak azkar itxiko ditu. Ilargiaren eragina ere neurtu da lan honetan. Hostajea indartzeko ilgoran egin; fruitua sustatzeko ilbeheran.
Garai batean fruitu arbolak inausteko sasoia neguko lozorroan sartutakoan zela esaten zen. Oraindik ere negu parte hori baliatzen bada ere, gero eta garrantzi handiagoa hartzen ari da udaberriaren amaierako inausketa.
Hil honetan izango ditugu egun luzeenak eta ondoren etorriko dira urteko egun beroenak. Horiei esker, mahatsondoaren eta fruitu arbolen hazkundea apaldu egingo da. Adarrek luzatu eta hazteko lehen zuten grina hura moteldu egingo da. Urteko zikloaren koska hau baliatzen da udako inausketa egiteko. Inausketa honek urte bat aurreratuko digu, hurrengo neguan egin beharko genukeen lan nagusia orain egiten da. Ondoren abuztuaren erditik atzera eguna puska bat moztu eta tenperaturak epeltzen direnean bigarren hazkundetxoa izan dezake landareak.
Inausketa hau, jeneralean eskuz egiten da, urteko pujak erraz hausten baitira. Era berean izerditan dagoenez, zauriak azkar itxiko ditu. Ilargiaren eragina ere neurtu da lan honetan. Hostajea indartu nahi bada, ilgoran egin; fruitua sustatzeko, aldiz, ilbeheran.
Eltxoei gustatzen zaizkie nitrogenodun gai berdea eta ingurune hezea eta azidoa.
Hondakina sortu ahala bota luartokira, ez utzi usteltzen hasten.
Gozoak eta fruta azalak, azpiratu, ez utzi azalean.
Kartoi zatiak nahasi, nitrogenoa eta hezetasuna jaisteko.
Errauts pixka batekin azidotasuna apaldu.
Pilaren gainean alfonbra puska bat bustita jarri, sarbidea zailtzeko.
Kupre sulfato kilo bat 50 litro uretan nahasi. Kare hila kilo bat beste 50 litro uretan urtu. Biak ondo irabiatu.
Kuprea kareari erantsi, inoiz ez alderantziz. pHa 6 eta 7 artean behar du.
Erabiltzeko unean egin behar da beti eta %25-50 tartean urtu.
Zurina hosto bigunak erasotzen dituen onddoa da. Lizun zuria sortzen du eta hostoa kaltetzen du.
Behi-esnea fungizida ere bada.
Euri-uretan %10 esne ondo nahasi.
Tratatu lehor eta airerik ez denean, eguzki galdatan ez.
15 egunero errepikatu garbitu arte.
Inausketaren arrazoia landarearen garapena mugatu eta lore eme gehiago sustatzea da.
Landaretxoaren hasieran bigarren hostoaren gainean moztu. Hosto horietatik bi adar sortuko dira, laugarren hostoaren gainean ebaki. Hortik sortuko diren zortzi adarrek emango dituzte lore arrak eta emeak. Luzokertxoen gaineko hurrengo hostoaren gainetik moztu adarra.
Alerik gabeko adar berriak ere moztu.
Erlazionatutako landarea: Luzokerra
Aza, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, arbi zuria, artoa, babarruna, errefaua, errukula, uraza, kukulua, eskarola, txikoria, zerba, erremolatxa, azenarioa, ilarra, borraja, mihilua, endibia, apioa, apio-arbia, ardi-mihia, leka motza eta altua, martorria, kertxuna edo berroa, sabia, perraitza edo apoperrexila, perrexila, getozka, terebuza, sendapokia eta pastinaka.
Berotegirako: zerba, erremolatxa, mihilua, apioa, apio-arbia, leka altua, luzokerra.
Aza, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, uraza, kukulua, zerba, erremolatxa, borraja, apioa, apio-arbia, kuia, kuiatxoa, luzokerra, tipulatxa, tomatea, alberjinia, piperrak, porrua eta albahaka.
Berotegian: zerba, erremolatxa, apioa, luzokerra, tomatea, alberjinia eta piperrak.
Gaztainondoaren loraldi ikusgarria eta usaingarria.
Beharrezkoa bada, tratamenduak egin. Mahastietan bereziki zurina eta gorrina zaindu beharko dira. Bi gaitz hauentzako sendabiderik ez dago, aurrea hartzea da garrantzitsuena. Egiten duzun tratamendua egiten duzula, beti esnekiren bat eta azeribuztanaren ura erantsi. Biekin soilik egindakoa ere ez da tratamendu makala. Sagarrondoaren harjoa ere zaindu beharko da.
Udako berdetako inausketa garaia da. Fruitu arbolean zer indartu nahi duzu? Landare gazteak eta berdea (hostajea, adarrak...) indartu nahi diegunak ilgoran inausi. Fruitua sustatu nahi dugun arboletan, ordea, ilbeheran egin berdetako inausketa hau.
Enborrean agertzen diren altsumak kendu, batez ere txertoaren azpiko aldekoak. Baita sustraietan sortzen diren aldakaitzak ere.
Ongarriketa osatzeko azken aukera. Hemendik atzera ez eman ongarri organikorik.
Urte sasoi hau kalte egin nahi diegun landareak mozteko aproposa da: garoa, uztaoa edo mingarratza, asuna, menda, laharra, otea... Indarraldi handienean daude eta moztean, lan berarekin kalte handiena orain egingo diegu.
Udaberriarekin loratu direnak, ondoren inausi. Moztutako adarrak aldaxka gisa aldatu.
Udan loratzeko erraboilak landatu: dalia, gladiolo, lilium, kana, begonia... Udako sasoiko loreak emango dituztenak landatu.
Belardia eta soropila moztu eta ongarritu. Berria sortzeko, edo saretutakoa osatzeko hazia ereiteko sasoia. Bero handiak hasiak badira ez egin. Udazkenean egingo dugu. Udaberrian loratu ziren erraboilak (lilipa edo nartzisoa, hiazintoa, idi-bihotza, azpelarra...), hostajea ihartu bazaie, lurretik atera, erraboilatxo berriak sortu badira banatu eta lehortuta jaso edo zuzenean landatu.
Hesiak kimatu, udaberri honetan hazi diren kimu berriak behar den neurrira ebaki.
Loraldi iraunkorra duten arrosa landareetan, petaloak galdu orduko loreak kendu. Bestela fruitu pinporta hazten hasiko dira eta lore gutxiago emango dute.
Luar pila jiratu. Toki bero eta lehorrean badago, tarteka-tarteka busti on bat eman.
Txartzat ditugun landareei aurre egiteko sasoia. Ilgoran onena. Moztu sasi, lahar, garo, menda, asun, mingarratz edo lapaitz... Urtetik urtera ederki ahulduko da.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
