Helikopteroz eramaten du Hur-Xenda enpresak iturriak ustiagarri egiteko beharrezko materiala.

Garai batean, piratak itsasoz itsaso ibiltzen ziren altxorrik preziatuenaren bila: urrezko txanponez betetako kutxak. Bada, gaur egun, badirudi x gorria duten mapek ez dutela itsasoa seinalatzen, barnealdea baizik. Bilatu beharrekoa ere formaz eta kolorez aldatu da; momentu honetan ura baita benetako urre likidoa.

Izan ere, larrialdi klimatikoaren ondorioz Euskal Herriko errekek eta ibaiek gero eta ur gutxiago dute, eta lurra, berriz, gero eta idorrago dago. Gauzak horrela, Larrainen (Zuberoa) Hur-Xenda enpresa sortu dute, eta 2018tik mendiko ur iturriak atzematen dituzte, ustiagarri bihurtzeko.

Jean Pierra Akozeberri da altxorra bilatzearen arduradunetariko bat, eta asteartean Euskal Irratiak hedabideko Goiz Berri saioan azaldu duenez, herriko etxeak dira haien bezero nagusiak. Baina Hur-Xendakoek ez dute lana hutsetik hasten; erakundeek lehenik hidrogeologian aholkularitza bulego bati eskatzen diote ikerketa egiteko, eta haien lanean oinarritzen da Larraineko enpresa inbertsioak merezi duen neurtzeko.

Baiezkoan, Hur-Xendako langileak iturria ustiagarri bilakatzera joaten dira mendian goiti, beharrezko materiala, gehienetan,  helikopteroz eramanda. Akozeberrik erran duenez, historikoki mendi gainetan zeuden iturriak baliatu dituzte beheragoko bordak, baserriak eta etxeak urez hornitzeko. Gaur egun, ordea, hala beharrez gero, Hur-Xendakoek behe aldean dauden iturrietako ura ere goiti igortzen dute, teknika aldatuta.

Urtegiak eta itsasoak

Urtegien egoera ere kezkagarria da uda honetan: Hego Euskal Herriko urtegien edukieraren %48,4 soilik baitago beteta, abuztuan ohi baino ia 6 puntu gutxiago, alegia. Urtegiak ez ezik, hainbat urmael ere egoera kezkagarrian daude. Araban, erraterako, Aiarako Udalak jakinarazi du Gorobelgo mendizerrako ura agortzear dagoela. Horrek lehen sektoreari eragiten dio zuzenean, udan abeltzainek Gorobelera igotzen baitute ganadua.

Uda honetako tenperatura altuek ere eragina eduki dute itsasoan. World Weather Attribution kolektiboak Europa guztiko itsasoen tenperaturak neurtu ditu, eta abuztuaren 19an argitaratu du ikerketa. Txostenaren arabera, Bizkaiko golkoan beroketa klimatikoarengatik uraren tenperatura 1,6 gradu goititu da uda honetan, eta ondorioz arrainak urruntzen ari dira. 

Arrainak, oxigeno faltan

Udako prezipitazio kopuruaren jaitsiera ikusita, itsasoko ura ez dator zerutik, erreketatik baizik. Bada, arrantza federazioko teknikariek Larraine eta Urdatxeko (Zuberoa) erreken osasuna aztertu dute, eta ondorioztatu dute idorteak eta beroak arrainengan eragin nabarmena izan duela.

Ehun metroko tarte batean, biomasa ikertu eta arrainak kontatu dituzte. Horretarako, elektrizitate teknika berezi bat erabili dute, eta 1.500 arrain aurkitu dituzte. Iban Salles teknikariak Euskal Irratiei azaldu die bero handiek eta idorteak erreken ur maila jaistea eta berotzea eragin duela, eta, ondorioz, oxigenoa anitz gutxitu dela animalientzat. 

Zuberoan oraindik ura hainbertze berotu ez den arren, teknikariek ohartarazi dute egoera larria dela. Horren adierazgarri da Zuberoan aurten ez dutela batere biziraupen arrantzarik egin; Eretan eta Senperen (Lapurdi), aldiz, bai.