Joan den igandean Sarasate pasealekuan moratoria luzearen alde egindako bilkura.

Egoera berezia eman da ostegun honetan Nafarroako Legebiltzarrean, PSNk UPNrekin bat egin duelako biometanizazio proiektuen garapenari begira. Gaurko lege proposamena EH Bildu, Geroa Bai eta Contigo Zurekinen ekimenez plazaratu zen, eta Ingurumenean eragina duten Jarduerak arautzen dituen Foru Legearen aldaketa zekarren, biometanizazioaren eremuan bi urteko geldiunea proposatuta. Bidean, ordea, PSNk eta UPNk urtebeteko moratoria proposatu dute eta hori gailendu da. Hasierako proposatzaileentzat, ordea, hori ez da nahikoa.

Urtebeteko tarte horretan Foru Gobernuak aztertu beharko du gaur egun nola egiten ari den biometanizazio prozesua Nafarroan, eta Biogasaren 2030erako Nafarroako Agendaren betetze-maila zein den. Epe horretan, administrazio publikoek ez dute biometanizazio proiektu berririk onartuko.

Aurretik eskatuta zeuden proiektuei dagokienez, kautelaz etenda geratuko dira, salbu hiru kasutan: bat, informazio eta agerpen publikoaren fasea gaindituta dutenak; bi, dagokien ingurumen baimenak dituztenak; edo hiru, Nafarroako Gobernuak interesekoak jo dituenak. Kautelazko eten honek 2026ko irailaren 30a arte iraungo du, edota data horren aurretik ongarri organikoen erabilera arautzen duen legea indarrean sartu arte.

EH Bildu, Geroa Bai eta Contigo Zurekinen proposamenean moratoria urtebete luzeagoa izateaz gain, 2023ko urtarrilaren 1etik aurrera aurkeztutako proiektuak ere geldiarazten ziren behin-behinekoz.

"Eredu deszentralizatua behar da, ez industriala"

Gaur egun hamazazpi biometanizazio proiektu daude aurkeztuta Nafarroako Gobernuan, eta horrek arrabots handia sortu du lurraldearen eremu zabalean. Joan den igandean, esaterako, 1.500 bat herritar bildu ziren Nafarroako Legebiltzarrean bi urteko moratoria eskatzeko.

Sustrai Erakuntza elkarteko lehendakari Pablo Lorentek Ahotsa-info-ri adierazi dionez, "gaur onartutakoa moratoria faltsua da, eta balioko du enpresa pribatuen interesei ateak irekitzeko. Gaur onartutakoak hondakinen kudeaketa industrialari aterak irekiko dizkio, lurren kutsadura handituko da, eta agroabeltzaintza sektoreari kalte egingo dio".

Elkarteak jakinarazi duenez, Nafarroan eraikitzen ari den biomentanizazio ereduak deszentralizatua izan beharko luke, lekuan lekuko etxaldeei erantzuteko modukoa. Baina, salatzen duenez, Alemanian, Italian edota Frantzian dagoeneko arazoak ematen ari den eredu industriala bultzatzen ari dira hemen ere; alegia, makroproiektuak bultzatzen dira ondo ordaindua den biogasa sortzeko.

Negozio horrek ordea, tamaina handia behar du eta, beraz, ongarri kopuru handia. Sustrai Erakuntzaren erranetan, aurkeztutako proiektu guztiak abian jarriko balira, milioi bat tona hondakin beharko lirateke. Horiek nonbaitetik ekarri beharko lirateke, Nafarroan ez baitago horrenbeste; eta ondoren norabait eraman, Nafarroan ez baita horietan sortutako ongarri kopurua barreiatzeko lurrik. Elkartearen ustez, gainera, lurren eta akuiferoen nitrato kutsadura handitzeko arriskua areagotuko da.