Energia trantsizioaren bueltan bada nahasgarria den fenomenoa. Batetik, gero eta energia berriztagarri gehiago sortzen da; Nafarroan, adibidez, kontsumitutako energia guztiaren %28ra iritsi zen 2024an (2024ko Nafarroako balantze energetikoa). Bestetik, hainbat arrazoi dela eta, elektrizitatearen kontsumoa ez atzera ez aurrera dago Nafarroan 2010etik gaurdaino, ekonomia asko hazi bada ere. Eta antzera EAEn eta Espainiako Estatuan.

Oraindik ere berriztagarrien produkzioa energia guztiaren zati txikia da mundu mailan. Hala ere, azken 25 urteetan ekoiztu den energia berriztagarria bider sei handitu da. Bilakaera itzela da, eta ez da gaitza irudikatzea 2050erako kontsumituko dugun argindar guztia berriztagarria izango dela –Nafarroan eta herrialde askotan ia bada, baina horrek ez ditu CO2 igorpenak jaitsi– eta energia kontsumo osoan zati handia izango duela elektrizitateak. Zenbat? Batek daki!

Begi-bistakoa da berriztagarrien igoera erraldoi hori, kontua da orain arte bederen horrek ez duela ekarri energia fosilen beherakadarik, eta horiek dira munduan kontsumitutako energia guztiaren %80 2024an, IEA Energia Agentziaren arabera (%82 2013an). Edozein modutan, ez dago zalantza handirik elektrifikazioan aurrera egin ahala asko murriztuko direla. Zenbateko murrizketa eta zenbat denboran? Hori ere zalantza handia da, batez ere ez  duelako zerikusirik soilik zuzenean erretzen den energia motarekin, zerikusi duelako ere gure gizarte garatuetan nagusi diren materialen ekoizpenarekin, hala nola zementua, altzairua, plastikoak edota fertilizanteak, eta horiek, gaur gaurkoz, oso lotuta daudelako energia fosilei. Azken finean, energia eta materialak oso garrantzitsuak badira ere, inportanteena horiek hauspotzen dituen hazkunde ekonomikoan oinarritutako garapen eredua delako.

Orduan, zer da garrantzitsuena klima larrialdiari aurre egiteko? Bat, energia fosilak murriztea; bi, bide horretan goi eta behe mailako teknologiak ahalik eta gehien erabiltzea; eta hiru, desazkunde adostua bideratzea (kontsumo jaitsiera handia, gizarte aldaketa... deitu gura den moduan). Hirurak dira ezinbestekoak lurraren berotzeari aurre egiteko, eta bai, gure inguruetan askoz zentral eoliko eta fotovoltaiko gehiago ikustera ohitu beharko dugu, eta hori badator. Baina aipatu hiru aldagai nagusi horiekiko, berehalako beste bi arazo handi ere badira: bata, berriztagarrien zabalkundea herritarren gehiengoa eta ingurumena diruzale predatzaileetatik defendituz egin behar dela; eta bestea, energiaz eta teknologiaz asko hitz egin eta egiten den bitartean, hirugarren aldagaiak, desazkundearenak, ahanzturaren putzuan erorita jarraitzen duela, eta bertako zein munduko agintarientzat anatema dela.