2017tik aurrera Europako Ingurumen Agentziak erabaki zuen airearen kalitatearen neurketa EB osoan homogeneizatu behar zela, eta ordura arte erabiltzen zituen bost mailak (aire kalitate onetik txarrera neurtuta) sei bihurtu ziren. Horrez gain, kutsadura neurriak egokitu ziren OME Munduko Osasun Erakundeak emandako parametro berrien arabera. Azken finean, kontua zen EBko edozein herritarrek batasuneko edozein lekuri buruz tresna eta datu berberak izatea aire kalitateari dagokionez.

Orduan, Europar Batasunak agindu zien estatuei euren neurketa sistemak parametro horietara egokitzeko eta Espainiako Estatuak ere horrela agindu zien erkidego autonomoei 2019an. Europako Ingurumen agentziak sei parametro berri finkatu zituen airearen kalitatea nolakoa zen esateko: ona, balekoa, ertaina, txarra, oso txarra eta muturreko txarra.

Eusko Jaurlaritzako Industria, Trantsizio eta Jasangarritasun Sailak kontrolatzen ditu EAEko aire kalitatea neurtzen duten estazioak. Lurralde osoan daude barreiatuak, mapa batean zehazten dira non diren eta unean uneko datuak eskaintzen dituzte. Hori bai, Europan ez bezala, EAEn bost maila erabiltzen dituzte: oso ona, ona, erregularra, txarra eta oso txarra.

Orain Ekologistak Martxanek salatzen du Eusko Jaurlaritzak ez dituela Europako Ingurumen Agentziaren neurketa moldeak erabiltzen, eta horregatik aire kutsaduraren emaitzak desitxuratzen direla: “Oso ona, adibidez, ez da existitzen Europakoan”, zehazten dute. Horren arabera, EAEko aire kalitatearen datuak beti dira Europako Ingurumen Agentziarenak baino hobeak, eta hori dela eta bi eskaera egiten ditu elkarte ekologistak: lehena Eusko Jaurlaritzari, behingoz parekatu dezan bere neurketa sistema Europako Ingurumen Agentziarenarekin; bigarrena herritarrei, eguneraketa hori egin bitartean, erabili ditzaten Europako Agentziako datuak, horiek direlako OMEren aholkuei ondo egokituta daudenak.

Adibide bat jartzeko, hartu dugu Arrasateko aire kalitateko estazioa (urtarrilak 15, 16:00etan). Esaten digu aire kalitatea “oso ona” dela. Berez bost osagai neurtzen dira guztietan, bai Europako Agentzian, bai EAEko estazioetan, guk bati erreparatu diogu, adibide gisa. Airean dauden PM10 partikulak: Arrasaten une horretan daude 17,46 mikrogramo m3-ko, beraz Jaurlaritzaren “oso ona” mailan sartzen da. Europako Agentziarentzat, aldiz, “balekoan” sartuko litzateke. Ondoko bi laukietan ikus daitezke baten eta bestearen datuak eta irakurleak egin ditzake nahi adina proba, EAEko nahi duen estazioan sartuta eta datuak konparatuta.

Kalitateko Airea neurtzen duen webgunean Jaurlaritzak zera dio: “Indizeen sailkapen berri horren bidez, Euskadiko airearen kalitateari buruzko informazioa bat dator Europako gomendioekin”. Baina Ekologistak Martxanek ezetz dio eta frogatzeko Europako Ingurumen Agentziari galdetu dio hori hala den, eta hala erantzun dio agentziak: “Badirudi Euskal Herriko egitura 2017ko ereduarekin bat datorrela, orduko gure indizeak bost maila zituen eta. Orduz geroztik aldaketak egin dira” (sei maila jarri dituzte eta OMEren 2021eko gomendioekin eguneratu dira; Jaurlaritzaren neurtzeko moduak ez dira 2019tik aldatu).