Baina miraririk ez orain artean. 1979ko ekainaren 29an Antonio Beak aurkitu zuen eme heldu hura da erreferentzia bakarra. 11 arrautza omen zituen sabelean. Denborak esango du narrastien bilduma batean gorderik dagoen ale hori ote den inguru horretan ikusi den azkena...

Izan ere, Jaizkibelgo aipu hori ez da edozein aipu. Schreiber muskerra (Lacerta schreiberi) ezagutzen duenak badakielako mundu osoan Iberiar penintsulan baino ez duela aurkituko. Endemikoa dela, alegia. Galizatik hasi eta bi bide hartzen ditu bere banaketak. Bata, Portugal aldera jaisten da, eta Madril ingurura barneratzen da adar baten gisa. Besteak, kostalde atlantikoa hartzen du, eta pixkanaka bere banaketa estutzen doa ekialdera doan heinean. Euskal Herrian, Bizkaian eta Araba erdi eta iparraldeko eremu batzuetan ikus daiteke. Gipuzkoa mendebaldean zabalduxeagoa dagoen arren, Donostiara bidean bere banaketa gero eta arraroagoa da. Itziar, Deba inguruan aurkitu da azken urteetan. Hortik ekialdera datu berririk ez. Hargatik, agian, Hondarribiko Jaizkibel mendian muskerra aurkitzeko nahia, intentzioa eta kuriositatea. Ertzaren ertzean, izango al da azken mohikanorik?

Utzidazue iritzi bat partekatzen: Schreiber muskerra narrasti zoragarria da. Arrek kolorazio deigarria hartzen dute udaberrian, ugal garaian: burua urdina, gorputza hori-berdexka eta isatsa arre kolorekoa, orban beltzak nahasten zaizkielarik. Emeek arre kolorea izaten dute eta orban beltz handiagoak gorputzean sakabanatuta.

Musker berdearekin batera bizi da Schreiber muskerra Euskal Herriko leku askotan. Oñatiko Araotzen, gardatxoa eta musker berdea ditu inguruan. Haien arteko erlazioari buruz, ordea, ezer gutxi dakigu. Bada musker berdea lekua kentzen ari zaiola adierazten duen herpetologorik, ordea.

Ornogabe jale sutsu hau hainbat habitatetan aurkitu da Euskal Herrian: artea nagusitzen den gunean, sastraka eremuetan, pinu landaketen azpian, horma zaharren inguruan, belardi eta sastrakadi arteko ekotonoan… eta hor egon ohi da, ikerketen arabera, mugimendu gutxi eginez. Bere aktibitate denboraren %10 baino ez baitu erabiltzen mugitzeko.

Negua igaro ostean, arrak izan ohi dira azaltzen lehenak eta ondoren, emeak. Aktibitate handieneko unea ugal garaia izaten da, apirila eta uztaila artean. Garai horretan, emeak 1-5 arrekin estaliko dira eta arrak, 0-4 emerekin. Eta hala etorriko dira etorkizuneko musker txikiak, emearen sabelean garaturiko arrautzetatik.

Itsaso kolorea buruan, belarra gorputzean eta hareharri ukituak isatsean. Schreiber musker arrik Jaizkibelen bada, bertako paisaiarekin mimetizatzen ariko da, herpetologoen begietatik ihesi. Bitartean, bilatzen jarraitzea besterik ez zaie gelditzen ikertzaileei. Zain izango gara, Guadalupeko kanpaiak noiz joko, berria inoiz lau haizetara zabaldu beharko balitz.