Muturbeltz proiektuko kideak.

Landaola Gipuzkoako landa garapen elkarteen federazioaren eta Cristina Enea fundazioaren "Nekazal kultura eskoletara" proiektuaren baitan antolatu zuten artilearen inguruko jardunaldia. “Gipuzkoako eskoletan garatzeko ekimenak proposatu ditugu urte hauetan, beti nekazaritzako eta agroekologiako gaiak ikastetxeetara eramateko asmoz”, azaldu du egitasmoa Marc Badal kideak. Bertako haziak, baserriko hiztegia nahiz elikadura mapak landu dituzte urteotan, eta orain, artilearen bidea ireki nahi dute.

Eskulanetarako material aproposa

Artilearekin lan egiten duten Muturbeltz eta Maduixa Gorria proiektuetako artisauek hartu zuten parte jardunaldietan, eta eskoletan lehengai gisa artileak izan dezakeen potentzialitateaz aritu ziren. “Aspaldi ari ginen pentsatzen ea nola gurutzatu genitzakeen eskolan artea eta nekazal mundua, eta abeltzaintzaren gaia jorratzeko gogoz ere denbora generaman”, azaldu du Badalek. Artileak ardatz horiek guztiak lantzeko aukera ezin hobea eskaintzen ziela ohartu ziren. “Artilearekin lan egiten duten bi proiektu horiek elkarlanean ari dira hainbat eskolekin, eta ikusi da lehengaiak aukera zabala ematen diela irakasleei eskulanak eta bestelakoak egiteko”, dio.

Izan ere, Euskal Herrian asko erabili izan den material ekologikoa eskuragarri dago, garai batean lehengai garrantzitsua zena hondakin gisa hartzen baita azken urteetan. “Eskoletan plastikozko eta bestelako material sintetikoak erabili beharrean, artilea erabiltzea aukera on bat izan daiteke: marrazkietan itsasteko, apaingarriak egiteko…”, dio Badalek. Zenbait ikastetxetan, Olaberrikoan (Gipuzkoa) adibidez, erabiltzen dute dagoeneko, eta hautu hori zabaltzea aurrera begirako erronketako bat izanen da. “Bestetik, ikusi beharko litzateke ea zein aukera dugun eraldaketa eskolan bertan egiteko, artiletik harira edo fieltrora”, gaineratu du.

Agroekologiaz hitz egiteko aitzakia

Lehengai soil gisa aurkeztea baino, artilea bere testuinguruan kokatzea da bultzatu nahi dutena, alegia, artilea eskoletan abeltzaintza estentsiboa eta agroekologia lantzeko aukera izatea. “Europan zabalduago dago eskoletan artilearen erabilpena, baina ez da baliatzen lehengaia nondik datorren, nola egina dagoen eta atzetik duen guztia lantzeko”, dio.  Artilearen gaiari buelta bat gehiago eman nahi diote bultzatzaileek, eta horretarako gonbidatu zuten Josebe Blanco Pikunietako artzaina jardunaldietara. Goimeneko Manex Aranburu teknikariak ere parte hartu zuen, lehengaiari Gipuzkoan aterabidea emateko lantzen ari diren bideez hitz egiteko.

Gaiak interesa piztu duela sumatu dute proiektuaren bultzatzaileek, eta eskolarako materiala nola sortu eta irakasleei bidea nola erraztu pentsatzeari ekinen diote datorren urtean. “Ekimenean argi gelditu zen artilea eskoletan lantzea oso interesgarria izanen litzatekeela eta lan handia dagoela egiteko”, amaitu du.