Asteroko buletina
Azaburua: barazki aski ezaguna, gizonaren burua adinakoa eta hura bezain zentzuduna.

"Upategietan parakaidisten eredua nagusitu da"

Ardogintza borborka dago: mundu mailan gaineskaintza dagoela-eta, iaz milaka litro erosi zituen Jaurlaritzak destilatzeko. Espainiako Gobernuak diruz lagundu zuen mahats berdea lurrera botatzea. Aurten ere antzeko neurriak hasi dira agertzen. Baina nola iritsi gara egoera honetara? Galdera hori egin dio Eli Pagolak Egonarria saioan eta Esti Besak erantzun dio horretaz, eta ardogintzak izan duen bilakaeraz, jatorri izendapenaz, mahastigintza ereduez...


2024ko apirilaren 12a

Araba Errioxako ardoa bezala, plazerez irentsiko duzu osorik Egonarria saio hau:

Hona aipatu diren hainbat ideia:

Nola iritsi da ardoa mundu mailako gaineskaintza izatera?

Esti Besak hainbat faktore aipatu ditu: "Alde batetik, ez da hainbeste kontsumitzen, jaitsi egin da kontsumoa, orokorrean, munduan. Arazoa denontzat da: upategi handiak, txikiak eta denontzat. Baina ez da hori bakarrik". Besak ohartarazi du batzuek bilatzen dutena kantiatea dela, eta Arabako Mahastiak jatorri izendapenak, aldiz, kalitatea lehenetsi dutela: "Orduan, ez dugu horrenbeste mahats hartzen". Kantitatea bultzatze horretan, behar baino mahasti gehiago jarri direla azaldu du Besak: "Errioxako jatorri deituraren Kontseilu Arautzaileak mahasti berriak landatzeko baimenak eman ditu, landatu behar ez ziren lekuetan gainera, esan nahi dut, lurrak ez zirela bereziki onak horretarako. Eta orduan, ba lehen igual gehiago saltzen zen? Ba agian baina superprodukzioa dago eta denok zaku berean sartzen gaituzte".

Erakundeek gainekoizpenaren aurrean hartu zituzten neurriez zera dio Besak: "Euskal gobernutik proposatu zen soberan zegoen ardoa distilatu behar zela; nahi zuenak, noski. Horrela likoreak eta alkohola lortzen da. Espainiatik etorri ziren beste diru-laguntza batzuk mahats bilketa baino lehenago, uztailan, mahats berdea lurrera botatzeko. Oso konplikatua izan da diru-laguntzak jasotzea, arazo asko izan dira, burokrazia handia, eta oraindik adibidez, bat bai kobratu da baina bestea ez... Baina momentuko irtenbideak dira horiek, adabakiak. Zerbait orokorragoa egin behar da, horrela ezin dugu jarraitu. Bestela, gure mahastiak zertarako dira?".

Parakaidista moduan dabilen kapitala nagusi

Upategiaren eraikina txikia edo handia den ikusten dugula iradoki dio Pagola aurkezleak, baina galdetu dio zenbatekoa den upategi txiki bat eta noiztik aurrera den handia. Besaren azalpena: "Upategi txikien artean ere neurri ezberdinak daude. Guk, adibidez, 8,5 hektarea ditugu, agian txikienetarikoak izango gara. Oroitzen naiz 1991. urtean, herrira itzuli ginenean, “ondo” bizi ginela bi familia (aita eta ama familia bat ziren, eta gurea beste familia). Lan handia eginda, ondo bizitzeko ematen zuen. Baina gaur egun asko kostata ematen du. Beste familia batzuek 10-12-16 hektarea dituzte. Gero zenbat kide diren familian, hor dago gakoetako bat". Txikitasuna familiak aurrera eramaten duen mahastigintzarekin lotzen du Besak: "Baserriak bezala, eta noski, kanpoko jendea bai kontratatu behar duzu mahatsa biltzeko, baina horiek gara txikiak".

Upategi motetan bilakaera handia izan dela azaldu du: "Gu herrira joan ginenean 700dik gora upategi zeuden Arabako Errioxan. Gaur egun 200era ez dakit iristen garen. Horrek zer esan nahi du? Eredu txiki hori desagertzeko bidean dela. Eta zer eredurekin gelditzen gara? Iritsi diren parakaidisten ereduarekin: bertan bizi ez direnak, baina lurrak erosten ari dira, eta kapitala beraiek daukate".

Zertarako Arabako Mahastiak sor marka?

Errioxako ardoa mundu mailan estimatuena izanik, aparteko sor marka sortzeko zer arrazoi dauden galdetu dio Pagolak. Besak zera ohartarazi du: "Hori kontua da, ez da egia. Ospetsua izango da eta ezagutuko dute baina oso merkea da, Errioxako ardoa da munduan merkeen saltzen dena.

Errioxa sor markarekin izan dituzten eztabaidak azaldu ditu: "Sor marka honek 120 urte inguru ditu, baina asko aldatu da. Hor daudenen artean, ardogile txikiak %5 edo gara. Boterea upategi handiek dute. Gu ez gara babestuak sentitzen, guri trabak baizik ez dizkigute jartzen, bai paper kontuen aldetik, bai diruen aldetik, bai ikuskaritza aldetik... dena trabak dira". Arabako Errioxa azpi-marka gisa onartzeko eskaera aspaldikoa dela oroitarazi du: "Aurreko mendean ere, 1990eko hamarkadan, eskatzen ari ziren eta erakundeek babesten zuten, bai Arabako Aldundiak eta bai Eusko Jaurlaritzak. Orduan jada Errioxakoek (tira, hori Logroño zen, eta lapurtu digute baita izena ere) esan zuten ezetz. Lortu genuen Arabako Errioxa jarri ahal izatea botilen etiketan, baina Rioja baino 10 aldiz txikiago. Hori da lortu genuen bakarra. Orduan guk bereizi nahi genuela erabaki genuen".

Arabako Mahastiak sor marka sortzeko badirela motiboak nabarmendu du Besak: "Gu Toloño-Kantauri mendilerroa eta Ebro artean gaude. 40 kilometroko zerrenda bat da, zabaleran ere oso txikia, baina eguraldi berezia dauka, lurra pobrea du, mahastientzat berezia. Mahasti gehienak txikiak direnak, maldan daudenak eta horrek behartzen gaitu lan asko eskuz egitera... Berezitasun asko biltzen dira eta gero handik ateratzen diren ardoak ere desberdinak dira. Guk hori erakutsi egin nahi dugu, zeintzuk diren gure ardoak, nola egiten dugun. Gainera gure herrian, Eskuernagan, 40 upategi txiki ditugu: mundu mailan upategi gehien duen herria da, proportzioan". Bada izaera baten seinale.

 

Amillubi proiektuaren interneteko diru bilketa azken astean sartu da
2024-05-28 | Estitxu Eizagirre
Zestoako Amilibia baserria eta bere lurrak eskuratzeko eta bertan elikadura burujabetzari loturiko Amillubi proiektu kolektiboa martxan jartzeko apustua egina du Biolur elkarteak: "Herritarrek elikagaiak eta... (+)
Hernani, Arano eta Elduain arteko mugetan bost haize errota jarri nahi dituen proiektuaren atzean Endesa dago
2024-05-24 | Estitxu Eizagirre
Enigma Green Power enpresak "Ikatz Gane" deitu dion proiektu eolikoa egiteko "aldez aurreko administrazio-baimena" eskatu du. Bost haize errota jarri nahi ditu. Enigma Green Powerren... (+)
"Presen erruz ibaiak guztiz zatituta daude"
2024-05-23 | Estitxu Eizagirre
Arturo Elosegi biologian katedraduna da, Ibai Ekologia ikerketa taldeko kidea eta unibertsitateko irakaslea. Egonarria saioan Eli Pagolarekin mintzatu da ibaiek duten garrantziaz, izan ere, ura... (+)
Zer ikasi Kubako laborantza eta elikadura sistema (ezinbestean) agroekologikotik?
2024-05-15 | Estitxu Eizagirre
Amets Ladislao Kuban egon berri da bertako laborantza eredua eta elikadura sistema ezagutzen. Sobiet Batasuna (SESB) erori zenean eta jasaten duen mundu mailako blokeoa dela-eta,... (+)
Amillubi martxan da
2024-05-13 | Estitxu Eizagirre
Laborantza ekologikoa sustatzen duen Biolur elkarteak Amillubi proiektua abiatu du, Gipuzkoan toki estrategikoan kokatua dagoen Amilibia baserria eta bere bederatzi hektarea lurrak kolektibizatzeko. Maiatzaren 11n... (+)
Asteroko buletina

EMAN HARTURAKO:

Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545

OlatuKoop

Ekonomia sozial eraldatzailearen sareko kide da ARGIA (Bizi Baratzea). Informazio burujabetza helburu, egunerokoan gauzak egiteko beste modu batean sinesten dugu.

BIZI BARATZEAko edukiak kopiatu, moldatu, zabaldu eta argitaratzeko libre zara, beti ere, gure egiletza direla aitortzen baduzu eta baldintza beretan egiten baduzu.

gora