Baionako belardi bat zen. Baina Baiona izan zen bezala, izan zitekeen Euskal Herriko iparraldeko beste guneren bat. Edo Nafarroa iparraldekoa. Suge berdehoria (Hierophis viridiflavus) Euskal Herrian ikusi nahi duenak, aieka horretan egin beharko duelako bilatzeko saiakera. Izan ere, Bizkaian eta Araban ez du aurkituko; ezta Nafarroa erdi-hegoaldean ere. Eta Gipuzkoan… Gipuzkoan bada zer kontatua.

Oñatiko parajeetan 1980ko hamarkadako aipu pare bat ezagutzen badira ere, egun, suge berdehoria Irun inguruan baino ezin da ikusi. Irunen, eta duela gutxiko behaketa solte baten arabera, baita Hondarribian ere. Izan ere, badirudi espeziea bere banaketa zabaltzeko prozesuan ari dela. Plaiaundiko paduretan gero eta ohikoagoa da, eta Irundik Oiartzunerako bidean, ikusi izan da gehiagotan. Hori jakiteko, alabaina, espeziearen jarraipena egin beharra dago. Eta jarraitzeko, ikerketa egin behar.

Aranzadi Zientzia Elkarteko Iñaki Romerok badaki zerbait horri buruz. Euskal Herrian sugeei buruz egin diren ikerketak oso urriak dira, baina suge berdehoriak duen interesa ikusita, Romerok saiatzea erabaki zuen. Banaketa mugatua du espezieak, eta beraz, sugeei buruzko ikerketen metodologia testatzeko interesgarria da. Hala, Aranzadiko kideak Gipuzkoako populazioaren jarraipena egin du azken urteetan, espeziearen banaketa mugan egonda, ikuspuntu askotatik interesgarria delako. Eta Europako beste hainbat populazioren laginak hartuta, ikerketa genetikoak ere egin eta publikatu ditu Romerok. Emaitzak garbiak dira: Italiako populazioekin gertatzen ez den bezala, Euskal Herriko suge berdehoriaren banaketa mugan dauden populazioak eta Europakoak berdinak dira genetikoki. Espezieak azken glaziazioen ostean konkistatu zituen Iberiar penintsulako lurrak, klima lagun izan zuenean. Egun, Europan banaketa zabala duen espeziea izan arren, Kataluniako, Aragoiko eta Euskal Herriko eremu batzuetan baino ezin da ikusi penintsulan.

Suge berdehoria karraskari jalea da. Beltz eta hori kolore deigarriak ditu soinean, eta gorputza fina eta luzea du. Ugaztun txikiak ditu gustuko, baita hegaztiak eta narrastiak ere; eta horien bila ibili ohi da zelai irekietan eta basoen arteko irekiguneetan. Horma zaharrak eta bide ertzak ere gustuko ditu, eta leku eguteretan egon ohi da sarri, betiere hezetasun puntu bat duten guneetan. Baserri inguruetan eroso egoten da, sagu-jendea bertan aurkitzen baita ugari. Hala, ez da harritzekoa, azken urteetan Irungo San Martzial mendiaren inguruko baserrietatik gertu maiz agertu izana.

Pirinioetan, terma erromatarrak izan ziren lurretan ikus daiteke eta dentsitate handiko populazioak osatu ditu. Hala, izan da, medizinari loturiko Asclepio jainkoaren omenez, erromatarrek gugana ekarritako kulturako animalia moduan askaturiko sugea dela proposatu duenik.  

Jainkoak gora, jainkoak behera, suge berdehoria ikusteko errezoak baino, pertsonaren begi azkarrak eta finak markatzen du diferentzia. Belardiko belar luzeen artean tximista ikustea ez baita edonork egin dezakeen zerbait.