Aurreko urte bateko Gatzaren Festa.

Gatz kantitate handiak ekoizten dituen iturburua da Jaizkoa, izan ere, litroko 285 gramo gatz izaten ditu bertatik ateratzen den urak. “Lurrazpian gatz mendi modukoa dugu, eraketa geologiko oso berezia, hiru metroko sakoneran dagoena”, azaldu du kudeatzaileak. Euri-ura lurrera erortzean, ur hori lurrazpira doa gatz eta mineral kapa zeharkatuz, eta iturburuetatik gatzatuta eta mineralizatuta ateratzen da. “Lurrazpian duela milioika urte fosilizatutako eraketatik datorrenez gatza, ez du inolako kutsatzailerik, ezta mikroplastikorik, ez tratamendurik… horregatik da ziurtagiri ekologikoa duen Europako gatz gutxietako bat”, gehitu du.

Apesteguiak dio gatzaren kultura nahiko galduta dagoela gure inguruan, eta kalitate oneko gatza identifikatzeko badirela ezaugarri zehatzak: “Gatzak, orokorrean, kalitate onekoa bada, txuri-txuria eta distiratsua izan behar du”. Jaizkoaren kasuan, iodo, potasio, burdin eta magnesioz ere aberatsa da, eta modu guztiz artisauean egiten dute: gatz-hobietan pilatutako ura deposituetan jarri, eta hortik igerileku moduko hainbat putzutara banatzen dute. Gatza putzuen hondoan pilatzen da pixkanaka, eta eguzki eta airearen bidez ura lurrunduta ateratzen dute. “Erromatar garaian bezalaxe, udan bakarrik egiten da erauzketa”, dio. Girones familiak merkaturatzen du Jaizko gatza, hainbat formatutan: gatz-lore gisa; ezkata edo malutetan; eta ardo, pikillo piper eta belar finetan mazeratuta.

Ekainaren 27an eta 28an, Gatzaren Festa

Gatzaren kultura zabaltzeko eta bailaran garrantzi handia duen ekoizpenari aitortza egiteko asmoz, Gatzaren Festa antolatzen dute duela zenbait urtetik Jaitzen. Aurtengo edizioa ekainaren 27an eta 28an izanen da, eta adin eta gustu guztietarako moduko eskaintza izanen da bertan: artisau azoka, herri kirol ikuskizuna, ganadu esposizioa, haurrentzako tailerrak… Hori bai, aurtengo gatz uztaren aurkezpena izanen da asteburuko momenturik berezienetakoa.