Pinu-beldarren ilarak hasiak dira zuhaitzeko habiatik lurperako bidea egiten, han metamorfosia osatzeko. Adi, animalion osasunerako kaltegarriak baitira.

Zenbait tokitan dagoeneko mugitzen hasiak dira beldarrak, berezko duten prozesioa eginez; zuhaitzeko habiatik lurperako bidea egiten dute, eta lurpe epelean metamorfosia osatzen dute. Eta kalte polita sor dezakete, ez janez hostogabetzen dituzten koniferoetan bakarrik, baita prozesioan doazenean askatzen dituzten azaleko ile erremingarrien eraginez ere. Ile horiek airean igeri geratzen dira eta inguru horretan harrapatzen dituzten animalien sudur, begi, eztarri eta azalak suminduko dituzte. Zenbaitengan kalte larriak ere eragin ditzakete. Esan bezala, dagoeneko badabiltza; ikusi orduko bizkarra eman eta alde, azkar. Non adi ibili jakiteko: pinuak maite dituzte, batez ere pinu gorria (Pinus sylvestris), insignis pinua edo pinu beltza (Pinus radiata) eta larizio pinua edo luma-pinua (Pinus nigra), baita zedroak (Cedrus spp.) baita izeiak ere (Abies spp.).
Ezezagunagoa da haritzaren prozesionaria (Thaumetopoea processionea). Koniferoen orriak jan beharrean, haritzen (Quercus spp.) hostoak jaten ditu. Genero berekoak dira biak, eta maila bertsuan beldurgarri: ile erremingarriak kastako soineko dituzte.

Prozesionariak borrokatzeko bideak badaude. Orain habiak desegitea, adibidez. Kontu handiz egin beharreko lana da: habia duen adarra haren azpitik moztu eta zuzenean erre. Bestetik, uda partean lurpetik sitsak hegaka ateratzen direnerako, harrapatzeko tranpa itsasgarriak jarri: emearen feromona edo hormonaren usaina duten tranpak; ar gehienak hortxe harrapatuta geratuko dira. Tratamendu intsektizidak ere badira, ekologikoak eraginkorrenak, Bacillus thuringiensis, alegia. Eta naturalena eta luzera begira egokiena, prozesionariaren harrapari naturalak sustatzea da. Bioaniztasuna akuilatu eta bizkortzea bezalakorik ez dago naturaren oreka kaotikoari eusteko. Kasu honetan, prozesionaria populazioa kontrolpean izateko.

Prozesionariari aurre egiteko, hegaztiak bezalakorik ez dago: erroi handia, mika, zozoa, argi-oilarra, kukua, amilotx urdina, kaskabeltz handia, baita soro-muxarrak ere eta zenbait liztor, euli eta txingurri gorrik ere erasotzen diote. Lurpean onddo, bakterio eta abarren bazka ere badira. Frantziako Landetan, frogatu dute saguzar batzuek sits helduak ehizatzen dituztela eta populazioa ahultzen dutela. 1950eko hamarkadan, Belgikan frogatu zuten txori txikientzako habia-kutxa ugari zintzilikatzeak arrakastaz eutsi ziola haritz-prozesionariari.

Habia kutxak jarri beharrean, habia naturalak egitea litzateke egokiena. Horretarako, txori espezie bakoitzak bere habiagintza protokoloa du eta, arkitekto zorrotz izanik, bere material jakinak behar ditu lana dotoreziaz eta fin egiteko. Txontak goroldioa, likena, armiarma sarea eta artilea behar ditu. Zozoak goroldioa, belar ondua eta lokatza. Txolarreak belar, lasto eta lumak. Txantxangorriak sustraiak, goroldioa eta hostoak. Karnabak goroldioa, kardu lumak edo haziak eta artilea ehuntzen ditu.

Goroldio, belar, hosto… Ez da asko behar zetazko habia behar duen prozesionaria gogaikarriari tamaina hartzeko, ezta?