Bartzelonako Cervantes parkean dagoen onbua.

Zuhaitzak argia bereganatzen du, argia jaten du, argia digeritzen du, bera dena argiak egin du eta argia da. Egunabarrak gosaltzeko, eguerdiko eguzki zuria bazkari, arratsaldeko horitzeak askari eta ilunsenti gorriak afaltzeko, hori du argijaten zuhaitzak. Horrekin sekulako arkitektura sortzen du: sustrai, enbor, adar, adartxo eta itsaso bat hosto, laino bat adaburu osatzen ditu. Joaquin Araujo naturalista espainiar sonatuak esana dauka, poema batean esana, bera gorpu denean bere mendiko haritz (Quercus spp.) baten zainetan lurperatzea nahi duela, haren argiaren baitan iraun nahi duela.

Argia bereganatu eta hartzen dituen aire eta uretik izugarrizko biziduna eraikitzen du, berebizikoa, banan banakoa. Zuhaitza da bizitzaren historia luzean lurrazalean sortu den izaki motarik harrigarriena. Izakirik konplexuena, ederrena eta eskuzabalena; izatez emankor, largo, esku-luze, altruista eta garai batean esaten zen eran, liberalena.

Zuhaitzaren izaera eraikitzaile, oparotasunean mugagabea eta eman eta eman ari dena, argitik datorkio. Argia bereganatu, eta klorofila dela medio, lurreko urak eta abarrak eta aireko guretzako toxina den CO2 hartu eta bizitzaren indarra diren azukreak osatzen ditu. Azukre horiek izango dira egitura eta energia. Indarra eta energia.

Zuhaitzak ingurune oso berezko bat elikatzen du. Lurra eta bertako mikroorganismoak, ura eta mineralak hartzen ditu eta langintza horretako bitartekariei (onddo, bakterio eta abar) azukreak ematen dizkie. Airetik, animalion bizitza eragozten duen baina denon oinarri diren landareen elikagai nagusia den CO2-a garbitzen du eta bizitza berak behar-beharrezkoa duen oxigenoa sortzen eta zabaltzen du. Indar eta energiazko esfera bat da zuhaitz bakoitza. Altzo bat da zuhaitz bakoitza. Sabel bat da. Magal bat da. Galtzar bat da. Bular bat da. Errape bat da. Ugatz bat da.

Gure indarra eta energia den odolaren oinarria zuhaitzarenaren bera da. Gure klorofila hemoglobina da. Hemoglobina eta klorofila molekula ia-ia bera dira. Klorofilak magnesioa du erdian, horregatik da berdea, eta hemoglobinak burdina du, horregatik da gorria. Berde eta gorri, bat.

Horregatik zuhaizpeko egonaldiaren mesedea. Erreka ondoko zuhaitzaren aldameneko umetako eta gaztetako jolas bihurrien energia. Zuhaizpean egindakoak ez dira berehalakoan ahazten. Horrela esaten zuen Pedro Mari Otañok Argentinan altzo zuen onbuaren (Phytolacca dioica) azpitik, umetan etxe atarian kolko izan zuen intxaurrondoaz (Juglans regia), Atariko intxaurra bertsoetan: 

Nere lagunik maitatuena
onbu laztana zu zera,
hargatik nator zure kolkora
ni malkoak ixurtzera. 
Iruditurik naramazula 
atariko intxaurpera... 
Beti izango zaitut gogoan 
baina joan nahi det ostera,
Euskal lurreko zuaizpe hartan
nere hezurrak uztera. 

Otañok ere antzemanak zituen zuhaitzaren indarra, energia eta argia. Zuhaitzaren argitan bilduta iraun nahi zuen betiko.

Egingo al dugu zuhaizpera? Egingo al dugu zuhaizpean?