Hori benetan galdetzen didanari erantzuteak erreparoa ematen dit. Nire erantzunak beste topiko bat beteko duelako, agian: baserritarrak beti kexaka daude. Eta ez da horrela, ezagutzen nauenak badaki lanagatik beragatik ez naizela kexatzen, aieneka aritzen banaiz, normalki, izaten dela gure lanaren bueltan dauden albo-kalteengatik.

Hori argituta banoa zure balizko galdera erantzutera, irakurle.

Bada, gaizki. Oso gaizki. Ito beharrean, egia esan. Artzaina eta baserritarra den Josebe, beste asko bezala, gaizki pasatzen ari da. Aspaldiko partez itzuli zait hemen, bularraren erdialdean, sentitu izan dudan itomena.

Ez dut gogoratzen noiz egin zuen euria jarraian eta goxo azken aldiz, eta egunen joan-etorrian, belardiak lastategi bilakatu zaizkigu. Uztailaren hasieran belazeak abuztuaren bukaeran ziren. Orain zenbait zuhaitz udazkenean sartuta dauden bezalaxe. Eta gu, orain dela astebete, abendua dastatzen hasi ginen moduan. Bai, maiatzeko beroaldi hartan ondutako belarra jaten ari dira ardiak. Goiz eta arratsaldez ari gatzaizkie belar ondua ematen, barruan, San Andres edo Santa Lutzitan bagina bezala.

Aurretik, zuhaitz landaketen arteko bidezidorretan ibili ginen. Hiru orduz goizez, eta beste hainbeste arratsaldez. Gaua Kortaberrin edo etxean pasatzen zuten. Hamar minututan jaurtitako hogei litro haiek ez zuten konponbiderik ekarri.

Egoerak hausnarrean jartzen zaitu. Dena aztertzen. Zertan egin dugu kale? Orain dela hamar urte baino berrogeita hamar ardi eta hamabi hektarea belardi gehiago ditugu. Baina lehorte garaian, belardirik ez dago, bai, ordea, egunero jan behar duten ia berrehun ardi. Zaindu beharreko berrehun bizitza.

Herri lurren zortzi hektarea hartu genituenean, aldundiak aginduta, uko egin behar izan genion ardiak mendian libre larratzeari. Zuhaitz landaketa batzuen desagerpenak ekarri zituen landaketa berrien itxiturak. Abereak libre ibiltzeko itxitura gehiegi... Paradoxikoki, ongi itxita beharko luketen sailak hala moduz itxita daudenean, arriskua dago ardiak inoren lapikoan sartzeko eta horrekin batera artzainek inorekin xextrak izateko...Tira, ezinak bazterretan.

Txarrena badakizue zer den? Txarrena da gure ezin-meta hau ez dela indibiduala, baizik eta kolektiboa. Are, egiturazkoa.

Epe motzerako laguntzak, animaliak goseak eta abeltzainak –eta gainontzeko baserritarrak– itota daudenean behar-beharrezkoak dira. Zalantzarik gabe. Ezinak egituretan daudenen aldetik direnean, ordea, motzean aritzea ez da oso argia, izan ere, arazoaren sustraietara jo ezean, egoera larrien errepikapenei ate guztiak uzten dizkiegu zabalik, eta, ezinbestean, baliabideak gero eta urriagoak izatearekin batera oinarrian dauden arazoak eta ondorioak areagotu egingo dira. Artzainak ere badaki. Horrexegatik, beste baserritar askok bezala, jarraitzen du lanean, lurra zaintzen eta herrikideentzako janaria sortzen.

Beraz, arren eta otoi, utziozue kurtso politikoaren performanceari eta ekin iezaiozue lanari. Utziozue hemen ezer gertatuko ez balitz bezala jokatzeari, hitz egiteari, hautsi garapen industrialaren inertzia ekozidarekin eta aplikatu bizitza oro babestuko duten politikak. Nik bezain ongi –edo hobeto– dakizue hemen zer dagoen jokoan.

Sinplea da: jaten ez baduzu, hiltzen zara.