Urte eta erdi baino gehiagoko lanen ondoren iritsi dira Itoizko Urtegiko urak Sesmako laborantza-lursailetara. Denbora horretan, 2,7 kilometroko hoditeria duen ureztatze-sarea eraiki dute. Ureztatzea da azpiegituraren helburu nagusia, baina edateko ura ere eramango du eskualdera. 1.290 hektarea berri ureztatu ahal izango dira eta 350 nekazarik izango dute aukera ura erabiltzeko, beti ere haien lurretan hoditeria sistema eraiki ondoren, hori ekoizle bakoitzak egin behar baitu.

Orain arte lehorreko uztak izan dira nagusi lurralde horietan eta batez ere olibondoak, zainzuriak, intxaurrondoak, almendrondoak eta mahastiak hartzen dituzte. Aurrerantzean Itoizko urtegiko urak ahalbidetuko du bestelako produktuak ere landatzea, hala nola, artoa, barazkiak, ekilorea, tomatea eta fruta-arbolak.

Aipatzen da 50 produktu berrietarako aukera ematen duela ureztatzeko sistemak, baina orain arte ikusi izan denagatik, batez ere abereentzako bazkarako landaketak bideratzen dira, eta horien artean arto transgenikoa nabarmentzen da indar handiz. Ureztatze sistema horri egiten zaion beste kritiketako bat da, halaber, lurrak jabe gutxiagoren eskuetan batzeko duen joera.

 

 

 

Egako adarra

Azpiegitura hau Nafarroako Ubidearen lehen fasearen zabalkundearen parte da. Lehen fasea Itoizko urtegia eta Pitillas artean doa, eta 2011n amaitu zen. Aire librean doan ubide klasikoa da. Bigarren zatia eraikitzeko dirurik ez zegoenez, lehen zatiaren zabalkundea egitea proposatu zuen UPNren gobernuak 2012an, hodietan oinarrituta.

Horrek bi zati ditu, bata Arga ibaiaren paraleloan eraiki da eta lanak 2021ean bukatu ziren. Bigarren zatia Ega ibaiko adarra da, orain Sesmara iritsitakoa, 26,2 kilometro ditu eta Lerin, Sesma, Carcar, Lodosa, Andosilla, San Adrian eta Azagra zeharkatuko ditu Egaren paraleloan abiatuta.

Bigarren zati historikoa

Ubidearen Bigarren zatia aspaldi dago zain, bere helburua da ura Nafarroako hegoaldera eramatea, eta Nafarroako Gobernuak iragarri zuen iaz lanak 2023an amaieran lizitatuko zirela. Chivite lehendakariaren esanetan, bigarren fase horren ondorioz Nafarroan 3.500 lanpostu sortuko dira. Hastapenean aire librekoa izan behar zuen, baina 2017an foru gobernuak erabaki zuen 7,1 kilometroko bi hodiren bidez egingo zela. Bigarren zati honekin 21.522 hektarea ureztatu nahi dira. Eraikuntza lana 48 hilabetetan egitea aurreikusten da eta 249,7 milioi euroko aurrekontua du.

Azpiegitura handia eta aspaldikoa da Nafarroako Ubidearena, eta erabat lotua dago oso polemikoa izan zen Itoizko Urtegiarekin. Azken hori 1993an hasi ziren egiten eta 2004an bukatu zuten. Orduan hasi ziren eraikitzen Nafarroako Ubidearen lehen fasea, eta bigarrena datorren urtean hasiko direla iragarri du Nafarroako Gobernuak.