Nahiko nioke goxotasunari heldu, baina ezin. Testosteronak bustitzen ditu horrelako egunak, plazak hartzen. Ikaragarrizko tristura sortzen dit gazteen artean ereduak duen arrakastak. Papar puztuek aurre hartzen diete makil hotsei; nahiz eta erakusgai dauden abereek, akaso, lehenago izan duten makilen berri bizkarretan, kaleko itxituretan sartzekotan.

Ez dut nire tokia aurkitzen horrelako egunetan. Gero eta zailagoa egiten zait sentitzea baserritarren egun horiek badirela gureak ere, emakume baserritarronak, alegia. Gu bazterretan egoten gara, postuko mahaien atzean –eta, neurri batean, eskerrak babes-eremuari–. Aldamenekoarekin kontuak esanez jabetzen zara aurrean duzun paisaiak ez duela jasotzen zuen egunerokotasunean bizi duzuena, inondik ere. Gure jendartean ez gara gauza egunoi beste eduki bat emateko, argi dago. Erdipurdiko abertzaletasunak eta sasi-folklorismoak hartzen ditu kaleak horrelakoetan.

Horiek nahaspilatzen dituzten politikariek eta arduradun publikoek bozgorailuak hartzen dituzte. Gehiegizko dosia nire gibelerako. Denei betetzen zaie ahoa hustutako menuaz: elikadura burujabetza, gure paisaia, gure baserritarrak, kalitatea, tradizioa, elikadura jasangarria...

Nola demonio joan pozik azokara dakizunean ele-mele horiek paperetan idatzita daudenak ezkutatzera datozela? Baserritarrak estrategikoak garela esaten dutenean, falta zaie esatea zertarako. Turistentzako paisaia zaintzeko? Behar ote gaituzte paisaia berdearen osagarri bukolikoarena egiteko? Uste dut gehiago dela zer estrategia jarraitu baserritarrak desagertzeko eta “ustiategi errentagarriak” mantendu eta handitzeko.

Horrelako zer edo zer izango da; izan ere, Eusko Jaurlaritzaren ildo estrategikoei begiratuz gero, hauxe: Errioxako upategi handiak erreskatatzea; Donostian BioTech Foods enpresak duen laborategiko haragi-fabrika; multinazionalen eskutik, EAE osora zabaltzea balio teknologiko handiko negutegiak eta zutikakoak –indoor vertical farming delakoa–; nekazaritza ekologikoa –berri ona izango ote?– eta bosgarren tokian dago Getarian jartzekoak diren atun gorria hazteko kaiolen proiektua –Balfegó SL enpresak eta AZTIK elkarlanean sortutakoa–.

Ildo horiekin nora goaz EAEko baserritarrok? Pikutara. Zuzen-zuzenean. Nire moztasunak ez dit uzten beste aukerarik: baserritarrok desagerrarazi nahi gaituzte. Gobernuen apustua argi ikusten da noren aldekoa den: industriaz elikatu nahi gaituzte. Eta gure oinarrizko eskubideez industria elikatu, jakina. Bada sarerik han behean? Hemendik ez da ezer ikusten.

Bai, bada sarea. Baserritarrok eta herritarrok elkarrekin sortutako proiektuak han-hemen, izan elkarte ala kooperatiba. Dena den, hemendik ere, zartakoak datoz, ez pentsa, Gipuzkoa aldean, behintzat. Sare horren higatze prozesuan Aldundiak utzi zituen aurreko deialdietan babesgabe elkarte eta kooperatiba horiek aurkeztutako proiektuak, baita agroekologiaren zabaltze eta sakontze lanetan dabiltzan proiektuak ere. Normala. Zertarako nahi ditugu horiek guztiak administrazioek leku guztietako supermerkatuei lokal berri gehiago irekitzeko baimenak ematen badizkiete han-hemenka –txapel-ikurriñadunak ahaztu gabe, noski–?

Gaur etsita nago. Helduko dio sareak abailduraren pisuari?