Asteroko buletina
Baratzean, baratzezainak ereiten duena baino gehiago hazten da.

Klima aldaketaren arkakusoak

Bero saparekin lurreko arkakusoak harrotu egiten dira; aurtengo uda honekin ezin alaiago dabiltza, ugaldu eta ugaldu, salto eta salto batetik bestera. Txiki-txikiak izanagatik, 5 mm baino txikiagoak dira; bista ona baduzu, laster antzemango dituzu baratzean. Berak ikusten ez badituzu ere, nabarmena da nondik pasatu diren: landareen hostoak zulo txiki borobilez josita ageriko dira.

Jakoba Errekondo
Jakoba Errekondo

Bizi Baratzea liburuaren egilea


2022ko irailaren 13a
Azen arkakusoa: Phyllotreta nemorum. Arkakuso honetara ohitzen ahal gara; gero eta bero gehiago, orduan eta lurreko arkakuso gehiago. Klima aldaketaren izurriteak.

Lurreko arkakusoei “kakalardo arkakusoak” ere esaten zaie. Lurreko arkakusoak dira, bere ustez nahiko berorik ez denean edo euria egiten duenean lurrean ezkutatzen direlako. Kakalardo arkakusoak, Alticini tribukoak direlako; hau da, beste kakalardoen antza dute elitro gogorretan eta azpiko hegoetan, baina arkakusoek dituzten atzeko hanken parekoak dituzte. Beraz, hegan egin dezakete, eta baita jauzi izugarriak ere. Espeziearen arabera, 1,5 eta 5 mm artekoak dira. Tamaina eta kolore desberdinetakoak daude, baina denek dituzte jauzi egiteko atzeko hankak oso garatuak, antena luzeak gustuko jakiak topatzeko eta hegan egiteko elitro eta hegoak. Arkakuso espezie bakoitzak bere landare ostalaria du, eta huraxe da bere jaki gozoa. Badaude patatarena (Solanum tuberosum), betarrabarena edo erremolatxarena (bazka-erremolatxarena Beta vulgaris subsp. vulgaris var. conditiva eta erremolatxa gorriarena Beta vulgaris subsp. vulgaris var. crassa), koltzarena (Brassica napus var. oleifera) eta abar, baina geurean ezagunena aza jendearen (Brassica oleracea barietateak) arkakusoa da; “gurutzedunen arkakusoa” ere esaten zaio, azatarren familiarena, alegia. Izena hauxe du: Phyllotreta nemorum. Bizkar ilunaren gainean marra hori deigarriak ditu, eta 3-4 mm luze da.

Orain negu osorako landatzen direnean erasotzen dio, hotza etorri artean, azaren familiari, bai burua egiten dutenei eta bai lorea egiten dutenei (azalorea, brokolia, erromaneskua…). Hostoetan kosk egin eta zulotxo borobilak egiten ditu. Erasoaren ondorioz, hostoak ihartu egin daitezke, eta landarea ahuldu egingo da, ez da behar bezala haziko eta kaskarragoa izango da; uzta urrituko da eta landareak itxura txarra izango du.

Nola aurre egin arkakusoei? Bioaniztasuna sustatu: jarri hesiak (hegaztientzat eta trikuentzat), urmaelak (batrakioak erakartzeko), harri pilak (narrastiak) eta abar. Lurra eta ingurua heze eduki; gogoratu, berozale amorratuak dira. Azatarren inguruan, landatu uraza (Lactuca sativa), isats arrunta (Citysus scoparius), tagetesa (Tagetes patula), kosmosa (Cosmos spp.) eta erromeroa (Rosmarinus officinalis). Busti asentsio-belarraren urarekin (Artemisia absinthium). 2 mm baino begi txikiagoa duen sarea ere jar daiteke.

Dagoeneko baratzean badabil, uxatzeko aza hostoen minda edo purina prestatu: plastikozko ontzi batean jarri 10 litro uretan 3 kilo aza hosto; estali aire asko hartzeko moduan; nahasi egunero indarrez, aparrik sortzen ez den arte; iragazi, erantsi litroko 5 litro ur eta busti landareak, baita azpiko lurra ere, 3 egunero.

Arkakuso honetara ohitzen ahal gara; gero eta bero gehiago, orduan eta lurreko arkakuso gehiago. Klima aldaketaren izurriteak.

 

Zuhaitzak eta arbolak zuri
2024-02-26 | Jakoba Errekondo
Soildu egiten du paisaia. Udazkenak erantzi eta soildu egiten du landare asko, eta horien ikusbide nagusia den paisaia. Udaberri eta uda jantzietan antzeman ezinekoak diren... (+)
Akazia, inurria eta sabanako musika
2024-02-19 | Jakoba Errekondo
Science aldizkariak ekarri du urtarrilean. Ikerlari talde batek honelako izenarekin argitaratu du bere lanaren emaitza: Inurri eta landareen mutualismoaren hausturak lehoien eta haien harrapakin nagusien... (+)
Indi gaztainondoaren gerrateak
2024-02-12 | Jakoba Errekondo
Zuloan sartuta egotea ez duk txarrena –esan zion Manuk–, txarrena duk ez jakitea noiz aterako haizen, edo inoiz aterako haizen ere. Lander Garroren Gerra Txikia... (+)
Zurak 18.000 milioi arkatzetarako
2024-02-05 | Jakoba Errekondo
Umetatik izan ditut arkatzak gustuko. Marrazteko, eta marrazketa teknikoan aritzeko zer esanik ez, arkatza eta marra luma besterik ez genuen. Marra luma tintaz kargatu behar... (+)
Emanarazteko tratu txarrak
2024-01-29 | Jakoba Errekondo
Neguko inausketa sasoia gainean dugu, hemen dator epaitzeko, epaiak egiteko garaia: epaila. Aspaldi dugu epaila martxotua eta inausketa lanak noiznahi eta nolanahi egiten dira, tartean... (+)
Asteroko buletina

EMAN HARTURAKO:

Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545

OlatuKoop

Ekonomia sozial eraldatzailearen sareko kide da ARGIA (Bizi Baratzea). Informazio burujabetza helburu, egunerokoan gauzak egiteko beste modu batean sinesten dugu.

BIZI BARATZEAko edukiak kopiatu, moldatu, zabaldu eta argitaratzeko libre zara, beti ere, gure egiletza direla aitortzen baduzu eta baldintza beretan egiten baduzu.

gora