Mintegia martxan jartzeko lur bila ari ziren Hoc eta Rodriguez 2023an, eta Biriatuko Herriko Etxearekin harremanetan jarri ziren. Orduan sumatu zuten herrian elikadura burujabetzaren bidean eta bioaniztasunaren alde ekimenak bultzatzeko gogoz zirela, eta elkarlanean, lehenbiziko Arbolaren Besta antolatu zuten. “Biriatura bizitzera etorriko ginela adostu genuen, gaiaren bueltan ekimenak bultzatzen hasteko, udalaren babesarekin. Alokairuan bizi gara”, diote ekoizleek. Mintegia Orthez herrian dagoen arren, Etxalarren dute baso jangarria laborariek, eta handik ateratzen dituzte zuhaitz guztiak. “Gure basotik ugaltzen ditugu arbolak”, diote.

Aurten, azokarekin batera beste ekimen berezi bat ere eginen dute herrian. “Biriatu sarreran fruitu arbolekin egindako hesi jangarri bat landatzen ari gara, herritarrentzat izan dadin. Maiatzean hasi ginen landaketekin, barietate tropikalak, ahuakateak eta zitrikoak jarri genituen”, azaldu dute. Orain, berriz, bestaren biharamunean, bigarren zatia landatuko dute, herritarrekin auzolanean. Fruitu arbola klasikoagoak jarriko dituzte bigarren txanda honetan, sagarrondoak eta antzekoak. “Landaketa herrikoi horretarako izena emateko aukera izanen da Arbolaren Besta egunean. Iparraldeko herri batean egiten den lehen hesi frutala izanen da, ea herritarrak animatzen diren”, diote.

Azoka bat arbola ekoizleentzat

Omako kideek hutsunea sumatzen zuten, fruitu arbolen ekoizleen azokena: “Baziren azokak barazkiekin eta bestelakoekin, baina baginen zazpi edo zortzi ekoizle txiki arbolak ekoizten, eta ez genuen guretzako hitzordurik”. Hutsune hori betetzeko sortu zuten Arbolaren Besta, eta aurreko edizioetan Ipar nahiz Hego Euskal Herritik bertaratu dira ekoizleak, baita herritarrak ere. “Jendea azokara hurbiltzea nahi dugu, bertako arbolak aukeratzeko, tokiko ekoizleei erosteko, eta ez joateko multinazionalen dendetara haien arbolen bila”, diote.

Azaroaren 29an, goizeko 11:00etatik aurrera egun osoko egitaraua izanen da, haur nahiz helduei zuzendua. 13:30ean izanen da ARGIAren Bizi Baratzeako Ilargia eta Landareak agendaren aurkezpen berezia: koadroan daude ikusgai xehetasunak. Iaz eguraldi txarra egin zien antolatzaileei, baina aurten ongi prestatuta datoz: “Eguraldi txarra eginen balu, frontoi barruan izanen da azoka, beraz, ez dago aitzakiarik”.