Baratzezaintza arte eszenikoetan mantsoena da.

Basoen zaindaria

Bele, erroi eta miken familiako lehengusu desberdina da. Gurean ditugun korbidoek orokorrean lumaia beltza izaten dute, beleak eta erroiak kasu, edota zati bat gutxienez beltza, mikak bezala. Baina hegazti hau argia da kolorez. Beltzak dituen lumak buztanekoak eta hegan egiteko lumak dira. Bular eta bizkarraldea arre urdinxka kolorez du estalia, paparra eta buztan azpia, aldiz, zuria, eta mokoaren ertzetik irteten zaion bibote beltz bat ere badu. Baina badu lumaian atentzioa bereziki ematen duen atal bat, sorbalda ingurukoa: lumak marra beltz eta urdin distiratsuz josiak ditu.

Nerea  Pagaldai Agiriano
Nerea Pagaldai Agiriano

Aranzadi Zientzia Elkarteko Natur Zientzietako kidea.


2026ko ekainaren 28a
Mundu bizigarriago bat eta bizitza gozagarriago bat egunero lantzen dugunon komunitateak eusten dugu Bizi Baratzea. Horregatik jartzen ditugu sarean eduki denak libre, Lurrari begiratzen eta entzuten diogunak gero eta gehiago izan gaitezen. Batu komunitatera. EGIN BIZI BARATZEAKOA.
Eskinoso eurasiarra (Garrulus glandarius)

TALDEA: Ornoduna / Hegaztia.
NEURRIA: Mokotik isatsera: 32-35 cm. Hego-luzera: 54-58 cm.
NON BIZI DA? Basoan. 
ZER JATEN DU? Intsektuak, fruituak, arrautzak eta beste hegaztien txitak.
BABES MAILA: Europa mailan babestuta dago.

Basamika deitzen diote batzuek, eskilaiso, eskilaraso, eskulaso edo eskilaso bezalako hainbat aldaera ditu Euskal Herrian. Izen ofiziala: eskinoso eurasiarra (Garrulus glandarius) da. Taldean mugitzen da batzuetan eta horrelakoetan ‘kraack’ latz bat egiten du, alarma egoeretan behin eta berriz errepikatzen duena. Bestalde, beste korbidoak bezalaxe, beste hegazti batzuen soinuak ere imitatzeko gai da.

Basoko hegaztia da eskinosoa, hostozabal zein konifera basoak ditu gustuko, baina eukaliptadiak saihesten ditu. Bere familiakide bele, erroi eta mikak bezala elikadura oportunista du, hau da, bere elikadura eskuragarri dauden aukeretara moldatzen du. Udaberri eta uda inguruan bere dieta intsektujalea izaten da gehienbat: harrak, zizareak, matxinsaltoak, kakalardoak eta abar. Baina arrautzak, beste hegazti batzuen txitak eta fruituak ere jaten ditu. Udazken eta negu partean, aldiz, intsektu gutxiago egoten dira eta fruituz elikatzen da gehienbat: gaztain, ezkur eta arkakaratsez, besteak beste.

Eskinosoak berezi egiten duen portaera bat badu. Katagorriak bezalaxe, eskinosoak ere ezkurrak eta bestelako fruituak biltzeko ohitura du, lur azpian sartuta, horiek gorde eta janari falta dagoenean eskuragarri izateko. Baina ezkutaleku guztietaz oroitzea ez omen da erraza, eta batzuetan ezkurrak non gorde dituen ahaztu egiten du. Eta lur azpian geratutako ezkur, gaztain eta abarrek, beraien bizi zikloa jarraitu eta ernetu egiten dira. Horrela, eskinosoak gure inguruneak basotzen laguntzen dituela esan dezakegu. Gure basoen zaindaria da.

Maitasunaren erakusle ezin hobea
Euskaldun askorentzat txoririk politena eta argiena omen da; kantua ere badu, horixe bera esaten duena. Batzuentzat sakratua ere bada txori hau: Jesukristo gurutzetik salbatzera joan... (+)
Ote artean bizi den txoria
Larreak eta otea tartekatuta dauden inguruetan badago oso ohikoa den doinu bat: “piiiiit-txar-txar, piiiiit-txar-txar”. Ingurura begiratuz gero, seguruenik han ikusiko dugu, otearen puntan, bular laranja... (+)
Basoko begiak
Baso ertzean ari dira kaskabeltzak, lurrean, hazi batzuk jaten, lasai. Ez dira ohartu basoaren sakonetik begi batzuk begira dituztela, finko. Begiak hori-laranjak dira, begi niniaren... (+)
Ur azpiko ibiltaria
Erreka bazterrean “tit-tit-tit” entzun da. Hara! Hegazti bat doa ur-gora hegan, eta ur azal gainean dagoen arroka batean geratu da. Ezin da geldirik egon, tarteka... (+)
Kantari ergela
"Euskal lurreko txorietan dan txikitxoena da bera" zioen Pedro Mari Otañok, eta txikia bada, bai horixe! Baina zentimetro erdigatik ez da txikiena, Mikelete-txoria edo erregetxo... (+)
gora