Urriaren azkenean, gaztaina etxean.

Amazoniako kultura eta ezagutza murriztuko du klima-aldaketak

Amazoniako oihana ondare biologiko eta kulturalaren gune garrantzitsua da. Munduko biodibertsitatearen % 10 baino gehiago biltzen du eta harengan klima-larrialdiak izan duen eragina ikertu dute.


2026ko uztailaren 24a
Mundu bizigarriago bat eta bizitza gozagarriago bat egunero lantzen dugunon komunitateak eusten dugu Bizi Baratzea. Horregatik jartzen ditugu sarean eduki denak libre, Lurrari begiratzen eta entzuten diogunak gero eta gehiago izan gaitezen. Batu komunitatera. EGIN BIZI BARATZEAKOA.

Klima-aldaketak eragin nabarmena izan dezake Amazoniako biztanleek erabiltzen dituzten landare askotan, eta, ondorioz, biztanle horien kulturan eta ezagutzan. Izan ere, kulturalki garrantzitsuak diren landareen eskuragarritasuna murrizteak, hizkuntza indigenen desagertzeko joerarekin batera, Amazoniako landare-espezieen erabilerei lotutako ezagutza dokumentatuaren laurdena galtzea ekar lezake mende amaierarako. Horixe da Nature-n argitaratu duten lan baten ondorio nagusia. Lanak agerian uzten du klima-aldaketak Amazoniako ondare biokulturalari dakarkion mehatxua.

Amazoniako oihana ondare biologiko eta kulturalaren gune garrantzitsua da. Munduko biodibertsitatearen % 10 baino gehiago biltzen du, eta 400 talde indigena baino gehiago bizi dira han.

Amazoniako landareen erabilerari buruzko 90.000 dokumentu baino gehiago bildu zituzten ikertzaileek, 1504tik 2023ra bitartekoak. Eta ikusi zuten Amazoniako biztanleek ia 5.796 landare-espezie erabiltzen dituztela, Amazonian ezagutzen diren landareen herena. Aurretik zeuden kalkuluen bikoitza da hori.

"Eszenatoki baikorrenean ere amazoniarrek erabiltzen dituzten landareen % 28 desagertuko dira"

Ondoren, 8.429 landare-espezieren banaketan 2060 eta 2080 artean klima-aldaketak nola eragingo duen simulatu zuten, eta ikusi zuten klima-aldaketak gehiago eragingo diela amazoniarrek erabiltzen dituzten espezieei, erabiltzen ez dituztenei baino. Gainera, ereduek aurreikusi zuten klima-aldaketaren eszenatoki baikorrenean ere amazoniarrek erabiltzen dituzten landareen % 28 desagertuko direla. Horiekin batera desagertuko dira landaren horien erabilerak, eta, beraz, Amazoniako kultura eta ezagutzaren zati bat.

Ikertzaileek iradoki dute galera horiek ondorio kritikoak izango dituztela Amazoniako gizarteentzat, eta datu hauek abiapuntu gisa balio behar luketela Amazoniako ondare biokulturala zaintzeko eta leheneratzeko.

Almidoitik eratorritako mikroplastikoak kaltegarriak izan litezke osasunerako
Almidoiarekin egindako plastiko biodegradagarrietatik sortutako mikroplastikoek saguen osasuna kaltetzen dutela ikusi dute esperimentu batean. Ikertzaileek ohartarazi dute ezinbestekoa dela bioplastikoen segurtasuna hobeto ikertzea, haien erabilera... (+)
Hodeiak murrizten ari dira, klima-aldaketaren kalterako
Hodeiak murrizten ari dira eta horrek eragin nabarmena du klima-aldaketan, NASAko ikertzaile-talde batek ondorioztatu duenez. Terra satelitearen datuak aztertuta, ikusi dute azken 20 urteetan, pixkanaka,... (+)
Mikroplastikoen arazoa konpontzeko premia sobera argi uzten dute milaka ikerketak
“Mikroplastiko” hitza lehenengoz erabili zenetik 20 urte bete diren honetan, ikertzaile-talde batek urte hauetan ikasitakoa errepasatu dute, Science aldizkarian argitaratu duten lan batean. Eta ondorio... (+)
Intsektiziden eraginpean dauden gizonek espermatozoide gutxiago dituzte
Zenbat eta gehiago egon intsektiziden eraginpean, orduan eta txikiagoa da espermatozoideen kontzentrazioa. Ondorio hori atera dute azken 50 urteetan mundu osoan egindako 25 ikerketa berrikusita.... (+)
Fukushimako urak isurtzeak ez duela arrisku esanguratsurik adierazi dute aditu batzuek
Erradiazio eta segurtasun nuklearreko adituek adierazi dutenez, Fukushima Daiichiko instalazio nuklearretik isurtzen ari diren ur erradioaktiboa ez da mehatxu esanguratsua, ez itsasoko bizidunentzat, ezta pertsonentzat... (+)
gora