San Bizente hotza, neguaren bihotza.

Zer erein eta landatu, udazkena osasunarekin urratzeko

Iraila udazkeneko maiatza dela esan ohi da. Hori horrela, abuztua apirila izango da, ezta? Jokoak joko, irail-abuztuak ereiteko sasoi aproposa dira. Aurreak erakusten du atzea nola dantzatu, eta ikasi baldin badugu, apiril-maiatzetan ereindakoak biltzen ari gara dagoeneko. Orain udako bigarren ereintza sasoia da eta ereintza horren mozkinak udazkena eta negua aseko dizkigu.

Jakoba Errekondo
Jakoba Errekondo

Bizi Baratzea liburuaren egilea


2026ko irailaren 07a
Mundu bizigarriago bat eta bizitza gozagarriago bat egunero lantzen dugunon komunitateak eusten dugu Bizi Baratzea. Horregatik jartzen ditugu sarean eduki denak libre, Lurrari begiratzen eta entzuten diogunak gero eta gehiago izan gaitezen. Batu komunitatera. EGIN BIZI BARATZEAKOA.

Ereintza bezala landaketa sasoi betea da udaren isatsaren azken kizkur hau. Neguko poxpolin finenak orain landatzen dira, azkar ibili, orburua (Cynara cardunculus var. scolymus) eta kardua (Cynara cardunculus), eskuratu eta jarri txokoren batean; toki zabala hartzen dute eta orburua urte batzuetarako izango duzu lagun. Negurako azken porru (Allium ampeloprasum var. porrum) landaketa egiteko ere ez da beranduegi, landare egokia topatzen lan gehiago izango duzu behin garai honetaratuta. Azatarrek (Brassica spp.) ere egun argia gaua baino luzeagoa den azken egun hauetan jartzea nahiago dute, gainontzean udaberria izango da behar bezala burutzerako. Arrazoi bera emango dizu zerbak (Beta vulgaris), taxuzko uzta ematea nahi baduzu. Eta, aditu, zerbak merezi du ez duen sona. Txarra, mikatza, zakarra, lur gustoduna... denetatik entzuten da sekula ondo prestatutako zerbarik jan ez eta, bere dastaren aurkari betiberdin ezin kordokatuzkoaren pulpitutik predikatzen dutenen ahotik. Sermoilari horiena ezin eraman du zerba mundu honetako barazkirik onena dela aukera duenero berritzen digun etxeko amonak. Ezta neuk ere.   

Gatozen bueltan ereintzara. Baliatu udaberri kutsuko egun hauek ereiteko, gogoan izan udazkena eta neguko barazki saskia beteko dizkigutenak.

Azenarioak (Daucus carota subsp sativus) hozitu edo ernatu, jaio eta hazteari ekiteko lur epela behar du; gero lurpeko erreserba lodia osatzeko lur harroa komeni da. Harroarena zure kontu; epelarena lurrarena orain. Gero, lurra hoztu ahala, azenario sustrai potxoloan dauden azukre zakarrak eraldatu, eta azukre gozoz blaituko da.

Entsaladatarrak. Gehienbat urazak (Lactuca sativa) jaten dira olio-ozpin gazietan, baina beste edozein ere erein orain. Gaua luzatu ahala datorren hotz punttu horrek hosto samurragoak, hezeagoak, gordinagoak ekarriko ditu, letaginen artean krask egingo dutenak.

Entsalada gutxitan ikusiko duzu, baina ahoa berdatzen eta dasta betetzen duten hosto malgu bixi gustagarriak emango ditu oraintsu ereindako ziazerbak (Spinacea oleracea).

Lur-dasta ahora ekarriko dizuna erremolatxa izango da (Beta vulgaris). Gure artean zale baino arerio gehiago ditu, zerbarekin erabiltzen diren tankerako arrazoi xelebreetan blaitutakoak. Ez kasurik egin eta ekarri baratzera. Mahaira dasta berezia, kolorea eta lurrun ederrak ekarriko dizkizu. Xerra mehe-meheak egin eta frijitu edo plantxan erre, ez duzu horrelako patata frijiturik ezagutzen; Ahinitze lagunak dio oreganoarekin lagunduta direla onenak. Lehen aldiz jango duzunaren oroimenak urtero urtean bitan erein behar duzula gogoraraziko dizu.  

Osasunarekin urratu udazkena. 

Udazkenari ekiten: urrigiro ereingiro
2026-09-28 | Jakoba Errekondo
Gaurkoan, lanera! Uda azkenak eta udazkenaren hasierak badute garai bitxia izateko nahiko zantzu, aizkomenteko urte arrunt xamarretan, behintzat. Eguzki-mugaren indarrik ez du, baina ekinozioa izateak... (+)
Lurzoruaren osasuna neurtzen
2026-09-21 | Jakoba Errekondo
Tomas Gerrikagoitia Urionaguena Alegria baserriko ziortza-bolibartarrak (1909-1997) ederki asko idatzi zuen herri bereko Zeinke auzoko Goikoetxe baserrira morroi joateko esperientzia eta Arantza eta larrosa. Nire... (+)
Kirofanoko zuhaitza, hil eta bizi bat direnekoa
2026-09-14 | Jakoba Errekondo
Adin nagusiko egin naiz duela gutxi: lehen infartu hartatik bizirik atera, iraun eta bizi; bizitza berrian adindun. Eskerrik asko Miren Telleria Arrieta kardiologoari eta bere... (+)
Inude landareak eta animaliok
2026-08-31 | Jakoba Errekondo
Elkarlana, elkarjana eta era guztietako trukeak dituzte gure paisaiako landareek eta animaliek. Elkarlanari “auzolana” ere esaten zaio, eta naturan ederki asko azaltzen da gure artekoak... (+)
AA ez, AB bai, Adimen Biologikoa
2026-07-27 | Jakoba Errekondo
Txakurrak? Noski! Behorrak? Bai! Zezenak? Nola ez ba! Arbolak eta barazkiak? Nola ba, txoratu egin al zara, ala! Gogoan al duzu 2020. urte txar hartan,... (+)
gora