2025eko Lurramako ekitaldi bat.

Ama ura zaindu da Lurramaren aurtengo lema. Gilles Boeuf ozeanografo eta ikerlaria izango da gazaita, eta honela mintzatu da ARGIAn, Jenofa Berhokoirigoinek egindako elkarrizketa mamitsuan: “Bizidunak jakin du 4.000 milioi urtez aldatzen, eta gu ezaxolakerian gabiltza eta ez gara gai aldatzeko”.

"Ur geza lurreko edozoin gizakirentzat beharrezkoa da, alta munduan den ur guziaren %1a baizik ez da", ohartarazi du Euskal Herriko Laborantza Ganbarak (EHLG), aurtengo Lurrama aurkezteko prentsara bidali duen oharrean. Azaldu du uraren bolumena ez dela biziki aldatzen, baina bere zikloa bai: "Adibidez, euriteak gero eta azkarragoak dira eta uholde handiak eragiten dituzte; edo urik gabeko garaiak gero eta luzeagoak dira. Fenomeno horiek, uraren eskuragarritasuna zailduko dute gero hurbilean".

Uraren eskuragarritasuna zailduko dela aurreikusita, ura zertarako baliatu behar den (eta zertarako ez) eta justizia soziala nola bermatu behar den planteatu du Lurramak. EHLG-ren hitzetan, "Mundu honetako boteretsuenak ura berenganatzen entseatzen dira, adibidez, etxeetan piszina indibidualen garatze handia dago edo laborantzan zereal ekoizleek ura ustiatzen dute maila freatikoetako ura bazina erraldoietan stokatuta". Hausnarketarako galdera hau planteatu du EHLG-k: "Errekak idortzen direlarik, ur edangarria kutsatua delarik edo herri batzuek urik ez dutelarik… auto edo traktorearen garbiketa lehentasuna ote da?". Zentzu horretan, premiak eta apetak bereiztea eskatu du: "Adibidez, Coca Cola edaria ekoizteko ur asko erabiltzen da, alta Coca Colak ez du ura ordezkatzen ahal gure organismoetan. Bizidun guzien errespetuz beharrezkoa zaigu lehentasunak emaitea uraren erabilerarentzat, justizia soziala bermatuta".

Klima larrialdiak uraren zikloetan dakartzan aldaketeri aurre egiteko, "bizimodu berriak asmatu" eta uraren kontsumoa "berriz pentsatu" behar dugula argudiatu du EHLGk. Laborantzan ere arazo larria da ur eskasia, baina mezu baikorra zabaldu du EHLGk: "Laborantza herrikoia, etxalde ttipiekin, bere ingurunean integratua dena, eta kalitatezko elikagaiak ekoizten dituena prest da desafio berriei aurre egiteko".

Ura ardatz duten hitzaldi eta mahai-inguruak

Hauxe Lurramaren egitau oparoa, euskarazko itzulpen zerbitzua eskainiko duena:

Ura eta osagarria: eritu aitzin lantzekoa mahai-inguruan arituko dira azaroaren 6an, 15:00etan, Jean François Lagraula (biologikoan ari den laboraria, Ur Agentziako Bazinen Batzordeko kidea), Patrick Bonilla, Eneko Aldana (Euskal Hirigunean edateko ura eta saneamendu kolektiboaren ardura duen lehendakariordea) eta Sophie Chapelle (kazetaria, Pesticides Kids liburuaren idazlea).

Ura, zer gatazka? hitzaldia emango du Julie Trottier-ek azaroaren 6an, 17:00etan. Trottier CNRS-eko ikerketa-zuzendaria da, eta urarekin lotuak diren gaietan espezialista.

Ura eta elikadura bizia da hitzaldia emango du Gilles Boeuf-ek azaroaren 7an, 11:00etan. Boeuf ozeanografoa da eta ingurumenean berezitutako ikerlaria.

Laborarien praktikak aztertuko dituzte mahai-inguruan azaroaren 7an, 15:00etn, kide hauek: Argitxu Iturria (Garroko zuzendaria), Régis Gonnet (Ardècheko laboraria), Xabi Harlouchet (Laboraria Ahatsan) eta Hervé Damestoy (Euskal Hirigunean Laborantza, Mendia eta Arrantzaren ardura duen lehendakariordea).

Elikagaietako uraz mintzatuko dira azaroaren 7an, 17:00etan, François Joncour (Adour-Garonne Ur Agentziako kidea), Pettan Prebende (Gabadin laborari, Nouste Ekilili kooperatibako kidea), Belen Lausejo (Nafarroako Ur Bizia kolektiboko kidea) eta Régis Gonnet (Ardècheko laboraria eta Confédération Paysanneko bozeramailea).

Bertako arrazetako 80 abere eta etxaldeko lanak ikusgai

Tokiko arrazetako 80 kabal egongo dira ikusgai Lurraman: manex buru beltza ardiak, manex buru gorriak, sasi ardiak; Pirenaika behiak, Biarnesak; Pirinioetako ahuntzak; pottokak eta abar...

Eta egun guztian egingo dituzte etxaldeko lanen erakustaldiak: behi jaiztea, ardi ile moztea, artzain txakurrak, gasna eta gurin egitea, ahuntz jaiztea…

Gasna eta ezti lehiaketak

Tokiko eta kalitatezko ekoizpenak ezagutarazteko helburuz, lehiaketak antolatzen dira Lurraman. Aurtengoan hiru lehiaketa egingo dituzte:

Batetik, Ossau Irati sormarkako gasnen lehiaketa egingo dute ostiralean, 9:00etan, eta hiru ataletan lehiatuko dira: etxeko gasna, bortuko gasna eta esnetegiko gasna.

Bestetik, herriko ogi lehiaketan parte hartuko dute 20 okinek, ostiralean 14:00etan. 

Hirugarrenik, akazia ezti lehiaketa egingo dute, larunbatean 9:00etan.

Landare guneko egitaraua

Ezpeletako Biperra sormarkaren aurkezpena, hautsaren ekoizpena eta dastaketa egingo dute ostiralean, 9:30ean.

Sagarnoen dastaketa, Iparraldeko Sagarnoen sindikatarekin, larunbatean 11:00etan.

Herriko Garagarnoaren dastaketa, larunbatean 16:00etan.

Sagar prentsatze erakusketa, igandean 10:00etan, Sagartzea elkartearekin.

Arto irina eta taloak egitea, igandean 14:00etan, Arto Gorria elkartearekin.

Olio prentsatze erakusketa eta dastaketa, igandean 16:00etan, Nouste Ekilili proiektuarekin.

Musika

Asteburu osoan arituko dira txarangak, fanfarre eta gaiteroak. 

Ostiral gauez Frikun eta Ezpalak taldeek emango dute kontzertua. Eta larunbata gauean Kalume, Kospeistar orkestra eta Kontrabanda arituko dira.