Lehen sektorean lan egiten dugunok badakigu hori, edo uste dugu badakigula, nahiz eta askotan ahaztu. Lurra lantzen duenak, abereekin dabilenak edo erleekin bizi denak, badaki lanaren zati handiena ez dela egitea, baizik eta ikustea. Baina ikustea ez da begiratu eta kito. Ikustea da ulertzen saiatzea, eta horretarako begirada bat behar da, ez azkarra, ez interes hutsezkoa, baizik eta arretazkoa.

Gaur egun, erlezainok begirada asko ditugu. Erlauntza irekitzen dugunean, automatikoki hasten gara bila: arrautzak, erregina, eztia, gaixotasunak. Begirada teknikoa da, eta beharrezkoa. Baina begirada horrek badu arrisku bat: nahi duguna bakarrik ikustea. Eta horretan, askotan, benetan gertatzen ari dena galtzen dugu.

Erleek, ordea, ez dute gure begiradara egokitzen euren bizitza. Beraiek badakite zer egiten duten. Guk ulertu edo ez ulertu, beraien erritmoan jarraitzen dute. Eta horregatik, gero eta gehiago sentitzen dut gure lana ez dela hainbeste erleak gidatzea, baizik eta haiek egiten dutena ulertzen saiatzea.

Erlezain zaharrek esaten zuten egin beharreko lehenengo gauza ez zela erlauntza irekitzea. Lehenengo gauza zela kanpotik begiratzea. Sarreran zer gertatzen den ikustea: erleen joan-etorria, nola sartzen diren, zer daramaten, zein erritmotan dabiltzan. Hor zegoen informazio guztia. Baina horretarako denbora hartu behar zen. Eta batez ere, begirada bat landu.

Gaur, askotan, zuzenean sartzen gara barrura. Ireki, aztertu, eta erabakiak hartu. Minutu gutxitan jakin nahi dugu dena. Baina erleek ez dute presarik. Eta begirada ere ez da presaka lantzen. Begirada gelditzean sortzen da, isiltzean, entzutean.

Horregatik, uste dut entzutea eta begiratzea gauza bera direla, sakonean. Entzuten jakitea begiratzen jakitea da, eta begiratzen jakitea entzuten jakitea. Biak dira arreta modu bat, naturaren aurrean jartzeko modu bat.

Batzuetan, erlauntza bat gaizki doanean, barrura begiratzen dugu arazoaren bila. Baina askotan, arazoa ez dago barruan. Kanpoan dago: eguraldian, sasoian, paisaian. Erlea ez da erlauntzan bakarrik bizi. Erlea paisaia oso baten isla da. Eta begirada estutzen dugunean, hori galtzen dugu.

Erleekin lan egiteak badu ikasgai bat, askotan ahazten duguna: ez dela dena kontrolatu behar. Ez dela dena ulertu behar ere. Batzuetan nahikoa dela hobeto begiratzea. Eta horretan, apaltasuna behar da. Onartzea ez dakigula beti zer gertatzen ari den.

Erleak badaki zer egiten duen. Ez du zalantzarik. Ez du presarik. Bere bidea jarraitzen du. Gu, berriz, askotan zalantzan ibiltzen gara, azkarregi erabaki nahi izaten dugu, eta gehiegi sartzen gara.

Agian, erlezainaren lanaren zati handiena ez da egitea. Ez da erlauntza irekitzea, ezta erabakiak hartzea ere. Agian, lanik handiena da begirada bat ikastea. Gelditzea. Ikustea. Ulertzen saiatzea. Eta agian, horretan, pixkanaka, ohartuko gara erleek aspaldi erakutsi digutela nola egin. Baina guk, presaka, ez dugula denborarik hartu benetan begiratzeko.