Urtarrila euritsu, urtea dirutsu.

10. Artoaren iraultza


2024ko martxoaren 27a

Hainbat herritan antolatzen diren sagardo egunetatik hasi eta neguko solstizioa zedarritzen duen San Tomas feriaraino, artoa ezinbesteko osagaia da folklore-kutsua duen ospakizun orotan. Nonahi ikus daitezke talogileen postuak, olanazko estalkietatik zintzilik jarritako artaburu idorrez apainduta, baserri-giroko produktu tipikotzat jotzen den arto-irinezko opil zapalak salgai dituztela. Haur zein helduentzako herri-kirol lehiaketetan ere, lokotx-bilketa da inoiz falta ez den probetako bat. Dagoeneko ia lantzen ez bada ere, baserri askoren atalburuetan artaburu-zerrendak ikus daitezke oraindik udazkenean, antzina oparotasunaren sinbolo izan zen labore horren oroigarri. Garrantzi gutxi ematen diogun arren, artoa historia handiko landarea da: Euskal Herritarren bizimoduan ez ezik, bertako ekonomian, kulturan eta paisaian ere eragina izan duena.

Josu Narbarte arkeologoak osatu du hilabete honetako Larrun aldizkaria artoaren iraultzaren inguruan eta Gorka Peñagarikanok aletu ditu berarekin erreportajearen gako nagusiak.

multimedia
:: ::
Egonarria 4x11: Basoetako suteak: mitoak eta benetako arriskuak
2026-05-06 | Bizi Baratzea, ARGIA
Markel Arriolabengoa Tantai baso jabe kooperatibako kidea da. Baso suteei buruzko mitoak deseraiki ditu elkarrizketa honetan, eta suteak zergatik gertatu ohi diren azaldu du, baita... (+)
“Zuhaitzak eta arbolak euskal kulturaren oinarrizko zutabe dira”
2026-04-29 | ARGIA, Bizi Baratzea
Zuhaitzak eta arbolak Euskal Herrian liburuko egileekin elkarrizketa. Elkarrizketa: Estitxu Eizagirre Kerejeta Kamerak eta soinua: Eneko Arzuaga Iridoi eta Manex Moreno Uharte Edizioa: Manex Moreno... (+)
'Ategorrietan Fisterra' liburuan ekoedizioaren irizpideak bermatu ditugu
2026-04-16 | ARGIA
Ategorrietan Fisterra liburuan, ARGIAren beste argitalpenetan bezala, ekoedizioaren irizpideak bermatu ditugu. Ekoedizioa argitalpenen ingurumen inpaktua aztertzea, gutxitzea eta sustatzea da, balio-katearen etapa bakoitzean: proiektuaren diseinu, ekoizpen,... (+)
4x09: Saguzarren misterioak | Naiara Corcuera (Naturtzaindia)
2026-04-08 | ARGIA, Bizi Baratzea
Ba al duzu saguzarrik inguruan? Atera berri dira lozorrotik eta kumeak jaiotzear dira... Izurriteak saihesteko lagun handiak dira, saguzar bakoitzak milaka eltxo jaten baititu gau... (+)
Lurra eta kultura ardatz dituen festa egingo dute Amillubin maiatzaren 16an
2026-03-31 | ARGIA
Hirugarren Udaberri Festa egingo dute Amillubi proiektuan, Zestoako (Gipuzkoa) Amilibia baserrian, "Lurra oinarri, utopien bidean" lemapean. Goizetik iluntzera iraungo duen egitaraua aurkeztu dute, hausnarketa, elikadura... (+)
gora