Otsaileangizona makautsik ikusi baino, otsoa arditartean ikusi hobe.

Atzera begiratuta

Transhumantziako egunek badute zerbait berezia. Goizetik hasi eta kilometroak pilatzen dira, erlauntzak atzean ditugula paisaia aldatzen da, lurralde batetik bestera erleekin batera mugitzen gara. Bidean, burua lan kontuetara doa, baina baita beste nonbaitera ere: sasoietara, loreetara, zer aurkituko dugun helmugan... Eta, halako batean, erlategira iristear, kotxea gelditu aurretik, begirada oharkabean joaten zait atzera, atzerako ispiluaren bazterrera. Han ez da ezer ikusten lehen begiratuan. Ez da mugimendurik, ez bizitzarik. Baina badakit zerbait badagoela han, ia ikusezina den sare mehe batean.

Mattin Jauregi
Mattin Jauregi

Balerdipeko erleak proiektuko kidea


2026ko maiatzaren 25a
Mundu bizigarriago bat eta bizitza gozagarriago bat egunero lantzen dugunon komunitateak eusten dugu Bizi Baratzea. Horregatik jartzen ditugu sarean eduki denak libre, Lurrari begiratzen eta entzuten diogunak gero eta gehiago izan gaitezen. Batu komunitatera. EGIN BIZI BARATZEAKOA.

Lehen aldietan garbitu egiten nuen. Desegin. Ez nuen nahi. Baina azkenaldian uzten hasi naiz. Eta orain, iristen garen bakoitzean, badakit zerbait gertatu daitekeela une horretan.

Egun batean ikusi nuen. Erle bat gerturatu zen, agian oharkabean, agian atseden hartzera, edo agian ez zekielako non sartzen ari zen. Une batez gelditu zen, eta berehala hasi zen mugitzen. Hegoak astindu zituen, askatu nahian. Baina sareak ez zuen askatu. Alderantziz, gero eta gehiago itsatsi zen. Eta orduan agertu zen. Ez zen lehenago ikusten. Ez zen han zegoela sumatzen ere. Baina momentu horretan, saretik bertatik aterako balitz bezala, armiarma azaldu zen. Azkar, ziur. Ez zuen zalantzarik egin. Erlearen inguruan ibili zen, hari meheekin estutzen, pixkanaka, mugimendua geldiarazi arte. Ez zuen denbora asko behar izan. Une labur batean, erlea, ihes egin nahian zebilen hura, isilik geratu zen sarearen barruan. Eta armiarma, lanarekin bukatutakoan, berriro desagertu zen. Retrobisorearen atzean, ikusezin, hurrengo unera arte.

Une horietan etortzen zait burura Julio Villarrek kontatzen zuena: ozeano erdian, Mistral ontzian, kilker bat entzuten zuela gauetan. Ez zen posible, pentsatuko luke edozeinek. Ez zegoen lurrik inguruan, ez belarrik, ez ezer. Eta, hala ere, han zegoen soinua. Isilean, baina presente. Eta pentsatzen dut niri ere antzeko zerbait gertatzen zaidala. Ez dut armiarma ikusten. Baina badakit hor dagoela. Eta noizbehinka, agertzen da.

Gu erleak mugitzen ari gara, kilometroak eginez, lore bila, bizitza bila. Baina gurekin batera badoa beste mundu txiki bat ere, guk apenas ikusten duguna. Eta mundu horretan, ez dago gure logikarik. Ez dago zaindu edo ez zaindu. Ez dago “gure erleak” esaterik. Bakoitzak bere bidea darama. Harrezkero, iristen garen bakoitzean, begiratzen dut. Batzuetan ez da ezer gertatzen. Beste batzuetan, berriro agertzen da une hori: mugimendu bat, borroka txiki bat, eta ondoren isiltasuna. Eta armiarma, berriro, desagertzen da.

Gu berriro martxan hasten gara, beste erlategi batera, beste paisaia batera. Eta ezin dut pentsamendua burutik kendu: agian bera ere gurekin dator. Agian gu bezala, bera ere zain egoten da. Eta atzera begiratzen dudanean, badakit ez dudala soilik bidea ikusten. Beste zerbait ere badoa gurekin. Ikusten ez dena.

Esaera zaharren haria
2026-03-30 | Mattin Jauregi
Aurreko hilabeteetan erleei entzuteaz eta begiratzen ikasteaz idatzi dut. Erlauntzaren aurrean geldituta, presarik gabe, naturak zer esaten duen ulertzen saiatzeaz. Baina azkenaldian beste gauza batean... (+)
Erleak badaki zer egiten duen, guk ez beti
2026-02-23 | Mattin Jauregi
Aurreko hilabeteko iritzian erleei eta naturari entzuten ikastearen garrantziaz idatzi nuen. Ez belarriekin bakarrik, baizik eta barrutik: presarik gabe, erlauntzaren aurrean gelditu eta zerbait esaten... (+)
Isiltasuna
2026-01-26 | Mattin Jauregi
Erleak zarata handirik gabe bizi dira. Hurbiltzen zarenean entzuten zaien burrunba ez da oihu bat, ezta abisu bat ere: lanaren soinua da. Isiltasun antolatu bat.... (+)
Erlea sakratua: galzorian dagoen errespetu zaharra
2025-12-29 | Mattin Jauregi
Gure herriaren istorio zaharrak bilatzen hasi orduko, beti agertzen dira erleak, antzina isilean baina irmo bizi ziren maisu txiki horiek. Egunero ez dut beste konturik.... (+)
Argizaiolak
Euskal baseliza eta elizetan bada objektu xume baina hunkigarri bat, askotan oharkabean pasatzen zaiguna: argizaiola. Egurrezko pieza luzexka bat da, zinta edo metxa bat inguruan bilduta... (+)
gora