Inaurkin ezagunena garo arrunta da (Pteridium aquilinum), izen ugari duena: ira, iratze, iraztor, inixtor eta abar. Garoa edo ira garoilean edo irailean moztu, jaso eta etxeratzen da, karrera, mandio, ganbara-zabal edo metan jasotzeko. Buruila ere bada iraila eta udara burutu da; garoak ere bere sasoia osatutzat jo eta gorri-gorri jartzen da. Agorra ere bada iraila eta garoari agortzen zaio urte honetako kemena. Ez alferrik “autono” ere esaten zaio irailari, “automne” ere esaten zaion udazkena bete-betean ekartzen duelako.

Ihintza lodiak, gau freskoak, eta egun motzak garoa etxeratu behar dela diote. Garoa azpigai urte guztian beharko da, abereak ukuiluan edo kortan ditugun artean behintzat bai. Ez garoaren tamainan, baina inaurkin edo azpigai ugari erabiltzen da: arta-zuztarra (Zea mays), belar zakarra, belar ondu zaharra edo bustia, lastoa, orbela, zerrautsa, txirbila eta abar.

Beste inaurkin bat ere bada: fruitu arboladietan aleak arbolatik erori eta lurrean pilatzen direnean inaurkina esaten zaio. Orain, adibidez, sagar inaurkina (Malus domestica) ikusten ari gara bazterretan, aurten bai-urtea baita, sagardo sagarren eta berandu-sagarren biurteko zikloan alea erruz ematea dagokion urtea, alegia. Bada sagarretik, eta sagarrondopean sagar inaurkina.

Sagar inaurkinak izango du sagar angel, sagar zeken, sagar harjo, sagar eri, sagar txoro eta sagar usteletik. Nahasketa xelebre hori ez da, inola ere, egokia pitar edo sagardo ona egiteko. Asko jota, zizar kaxkarren bat egingo du bateren batek baina ez niri ekarri sudamintzen ingurura.

Ez dut uste asmo egokia denik sagar inaurkina abereen azpietan jartzea. Abere guztiak gu bezalaxe, fruituzale amorratuak dira, urte sasoi jakin batzuetan soilik izaten da fruituak jateko aukera, bakoitza bere garaian, baina beti ona gustagarria da fruitua, berdexeago edo zekenxeago edo gorbezituxeago egonagatik ere. Mokoka edo koskaka azkar asko jango dute. Horregatik azpietan sagar lurrin hori ez dut uste ona denik. Oso, oso ona da, baina, sagar inaurkina luar pila edo simaurra ondo luartzeko, ondo ontzeko, ondo hartzitu eta luar on baino hobea egiteko. Nahastu simaurrari edo luarrari tamainan, ito gabe; sagar aleak jota edo zatituta, sagar usain ezagun hori, etileno gasa, askatuko dute eta hartzidura suspertuko; egokiena inaurkin lehor pixka bat gehitzea litzateke: lastoa, zerrautsa, txirbila, orbela; etxeko luarra bada simaur pixka bat erantsi bizkorgarri; eta asun ura (Urtica dioica) edo eta zolda-belar (Symphytum spp.) urarekin busti.  

Sagarrondoa ongarritzeko gaia izango duzu. Gero ere jateko, gordetzeko, muztioa, pitarra edo sagardoa egiteko nahiko sagar izan dezazun eta tartean baita sagar inaurkina ere.