Maria Chivite eta Jeff Wu Hithiumeko jabea akordioa sinatzen, Pedro Sánchez Espainiako presidentearen aurrean.

Asteazken goizaldean sinatu du María Chivitek akordioa Hithium Energy Storage txinatar bateria ekoizlearekin. “Inbertsio emozionantea” dela esan du Txinatik Nafarroako presidenteak: 450 milioi euro jarriko ditu Xiamen hirian egoitza duen multinazionalak. Urte askotako joan-etorri eta harremanen ondoren egin dute akordioa eta pozik agertu dira gobernuko delegazioko kideak.

Hithiumek berriztagarrien energia gordetzeko litiozko bateriak ekoitziko ditu BSH enpresak Ezkirotzen zuen lantokian eta “700 lanpostu inguru” sortuko dituela ziurtatu du. 2027. urterako martxan egongo dela aurreikusi dute. Horretarako, Sodena sozietatearen bidez kolaborazio “publiko-pribatuaren” eredua erabiliko dute.

Sinaduraren aurkezpenean Hithiumen estrategia zuzendari Qui Tangek hitz egin du. Azaldu duenez, Ezkirotzeko planta “Europako erreferentzia” izango da konpainiarentzat, eta soilik AEBetako Dallasen du halako beste bat. Tangek adierazi du euren helburua “energia berdea pertsona guztiengana” eramatea dela.

Nafarroako arduradun politikoek ere hasieratik nabarmendu dute bateriak ekoizteko lantoki berriaren funtzio “berdea”. Bateria horiek planta fotovoltaikoetatik edo eolikoetatik sorturiko energia biltegiratzeko balioko dutela esan dute, eta sorkuntza horretan izaten diren “gorabeherak” saihesteko balioko dutela, “sasoiko energia biltegiratzeko” BESS sistema erabiltzen duelako.

Bateria “aurreratuak”, baina litiodunak

Nafarroan ekoitziko diren bateriek litioa erabiltzen jarraituko dute, eta oraingoz ez dute argitu nondik ateratzen duten materiala.

Txinako bateria ekoizleen rankingean goiko postuetan dago Hithium. 2019an sortu zuen Jeff Wu negozio gizonak, eta mundu osoan zabaltzen ari da. Enpresak ez du bere hornitzaileen inguruko informazio zehatzik ematen, baina gainerako bateria-ekoizleen moduan, txinatar meatzaritza erauzketa-kate erraldoiaren menpe dago.

Australiatik eta “Andeetako triangelua” –Txile, Bolivia eta Argentina artean dagoen eremu zabala– deiturikotik erauzten dute litioa txinatar meatzaritza konpainiek nagusiki, Txinan bertan ez baitago nahikoa materialik.

Ameriketan, Andeetako komunitateekin gatazkak sortu ditu jardun horrek, “kolonialismo estraktibistatik” oso gertu dagoelako. Ur baliabideen lapurreta eta kutsadura dira meatzaritzak sorturiko arazo larrienetakoak.

Argentinan, adibidez, Jujuy probintzian konstituzioko legeak malgutu dituzte litioa errazago erauzi ahal izateko. 2023an Ekologistak Martxan eta OMAL erakundeekin egindako elkarrizketa batean, Adriana González Burgos kolla aktibistak labur bezain argi azaldu zuen ondorioa: “Gure lurraldea sakeatzen ari dira”.