Joan den uztailean, Lurralde Antolamenduak baimena ukatu zion Artaxoan eta Mendigorrian proiektatutako hamar haize-errotaz osaturiko poligono eoliko bati, Oteitzako azpiestazioan konektatu nahi zuena Zirauki eta Bilatortako udalerriak zeharkatuta. Proiektu horren aurka alegazioak aurkeztu zituzten hainbat udalek (horien artean, eragin handiena jasango zuten bi udalerriek, Artaxoa eta Mendigorriak, haiz zuzen ere), hainbat kolektibok eta elkartek, eta 800 pertsona baino gehiagok.

Hala ere, enpresa sustatzaileak gora jotzeko errekurtsoa aurkeztu du, zuzendarietako batek sinatua, “Forbes 2025 zerrendako enpresaririk nabarmenetako batek”. Eta ez da helegitean geratu: enpresak, gainera, espresuki eskatu du proiektua ukatzen zuen Foru Agindua kautelaz bertan behera uztea. Argudioak, bilgarri juridikoa kenduta, hau dio: Foru Agindua bertan behera geratzen ez den bitartean, 23/2020 Errege Lege Dekretuaren epeak aurrera jarraitzen du, eta epe hori etenik gabe betetzen bada, automatikoki iraungiko lirateke sare elektrikora sartzeko eta konektatzeko baimenak, eta enpresak dituen berme ekonomikoak exekutatuko lirateke. Beste era batera esanda: ez da besterik gabe “dirurik irabaziko ez dutenik”, baizik eta baimenak eta abala galtzeko arrisku oso zehatza dutela.

Eta hona hemen benetan harrigarria dena: Lurralde Kohesiotik argudioa onartu eta proiektua ukatu zuen Foru Agindua bertan behera geratu zen. Sailburuak berak justifikatu du, eskuzko arrazoibide batekin: bertan behera uzten ez bada eta geroago enpresaren helegiteak aurrera egiten badu, kaltea atzeraezina izango litzateke –baimenak galdu egingo lirateke–; aldiz, eteteak, ez dio berehala kalte egiten interes orokorrari, ez baitu obrarik baimentzen, “erlojua gelditu” besterik ez. Hori guztia denbora errekorrean.

Arreta bikaina enpresako erlojuarekin. Arreta bera, zuhurtzia berarekin aplikatzen al da lasterka doan erlojua ekosistema batena denean?

Hori erabat kontrajartzen da gertatutakoarekin, kilometro gutxi batzuk harago, hilabete pare bat lehenago. Nafarroako 42 udalerritan (batez ere Lizarraldean) kobre meatzaritza ikertzeko lau baimen eman zirela eta, joan den apirilean Ekologistak Martxanek gora jotzeko errekurtsoa aurkeztu zuen Industria Sailean, hainbat ez-ohikotasun aipatuta, besteak beste, proiektuen iruzurrezko zatiketa. Errekurtso horren mamia oraindik ez da ebatzi, nahiz eta legeak ezartzen duen Administrazioak hiru hilabeteko epean ebatzi behar duela; isiltasunak betebehar hori ez betetzea dakar. Gainera, edozein zuhurtziatik urrun, Sorladako udalerrian obrak eta zulaketak hasi dira, berriro ere, salatu diren legez kanpoko jarduerak burututa. Hala nola emandako baimenetan jasotako baldintzak ez dira betetzen ari, horiek “zundaketak laborantza-eremuetara mugatu behar” direla ezartzen baitute. Hala ere, lehen zundaketa baso-lurzoruan egiten ari dira, ez laborantza eremuan. Gainera, lehentasunezko habitat interesgarri batean dago, Europako Batasuneko Habitaten Direktibaren arabera, eta hori guztia Industria eta Ingurumen Sailak deus egiten ez duen bitartean.

Etsigarria da bi jokabide horien arteko ezberdintasuna. Enpresari “erlojua gelditu” egiten zaio, kautelazko etete batekin ahal bezain pronto, bere errekurtsoa ebatzi bitartean baimen bat eta euro bat ere gal ez dezan. Ekologistak Martxani ez zaio ezer gelditzen: bere helegitearen mamiak hilabeteak daramatza erantzunik gabe eta, bitartean, benetako erlojua –Sorladako hondeamakinena– ez da gelditu. Gobernu on batek herritarren zerbitzura egon beharko luke, eta ez korporazioen zerbitzura. Lurraldeko ingurumenaren aberastasuna babestu beharko luke, eta ez erosle onenari saldu. Edo, behintzat, gutxieneko ekitatez jokatu.

Sinatzaileak:
Ester Montero González, Ekologistak Martxan
Rafael García de Galdeano Zurbano, Lurgorri
Celia de San Vicente Cosculluela, Gure Haizea
Ramón Contreras López, Neeten
Rikar Azpillaga Alsasua, Oteitza Bizirik
Mikel Saralegi Otsakar, Sustrai Erakuntza