Berriro ere, eta hamaika badira jada, lekuan bertan elkartuko gara “Azazetako Zentral Eolikoa” izeneko erabateko zentzugabekeria behingoz geldiarazteko itxaropenarekin. Udaberri honetan Azazeta eraitsiko dugulako.

Ibilaldia egin ondoren, gutxieneko sena eta ingurua begiratzeko gaitasuna duen edonork ondorioztatuko luke inguru hau ez dela elektrizitatea sortzeko industrientzako gune egokia. Zentzuzkoa eta argia da.

Hala ere, jarraitzen dugu, jarraitu beharra dugu. Izan ere, elkarbizitzari eta gizarteen jardun zuzen, orekatu eta iraunkorrari kalte gehien egiten dioten bi giza jokabideren aurka borrokatzen ari garelako: gutizia eta bidelagun ditugun gainerako pertsona eta izaki bizidunekiko enpatia falta. Guztiok pairatzen ditugu, eta agerian geratzen da planeta menderatzen saiatzen ari den kapitalismo inperialista, genozida eta ekozidaren idiosinkrasiaren funtsezko parte direla. Gogorra da benetan.

Olatu horrek ez du inolako eragozpenik gure erresilientzia eta ongizaterako oinarrizko bi osagaiak zapuzteko: biodibertsitatea eta justizia ekosoziala.

Istorio maltzurra

Azazetako zentral eolikoak bere gordintasun osoan sinbolizatzen du balio horien aurkakotasuna. Funtsezko trofeoa bihurtu da gobernu neoliberalen eta gaitasun faktikoa eta eskrupulurik gabea duten enpresen arteko aliantza gaizto horretarako. Izate ekonomizista eta epe laburrekoa duten botereak dira, eta ia ezinezkoa egiten zaigu osagai horiek, biodibertsitatea eta justizia ekosoziala, gure biziraupenaren bermatzaile direnaz konbentzitzea.

Beren helburuak lortzeko ez dute esfortzurik eta, batez ere, lotsarik galdu. Enklabe horrek aspalditik izan behar zuen babesa azpiegitura horien aurrean. Ez da horrela, ordea. Lehenik eta behin, Gasteizko Mendietako Natura Baliabideen Antolamendurako Plana ez zelako onartu, eta hori zen eremu hau babesteko figura baliotsuena. Plan horrek gune honen osotasun ekologikoa babestu nahi zuen, azpiegitura industrialen aurrean, zentral eolikoa barne. Argi asko agerian uzten zituen eragin zitezkeen kalteak, besteak beste, habitat eta korridore ekologikoetan, hegazti-faunan eta kiropteroetan, baso autoktonoetan, akuiferoetan edo paisaia eta kultura ondarean.

Ondoren, KBE (Kontserbazio Bereziko Eremua) aipatu zen: Parke Natural gisa onartu ez zenez, Natur Baliabideak Antolatzeko Planaren barne, egungo babesa Natura 2000 Sareko "Gasteizko Mendi Garaiak" KBEaren figurak ematen diona da. Babes bereziko eremu horren muga diseinatu zen aerosorgailuen kokalekua KBEaren mugetatik kanpo edo ertzean utzita, legezko izapidetzea errazteko.

Izan ere, zorroztasun zientifikoz egindako Baliabide Naturalak Antolatzeko Planek, Ingurumen Inpaktuaren Ebaluazio eskasek eta Arabako Foru Aldundiaren txosten teknikoek edo Kontserbazio Bereziko Eremuek ez bezala, argi eta garbi erakusten dute gizakiaren aldetik izen asko jasotzen dituen errealitate ekosistemiko bakar baten aurrean gaudela, eta behin eta berriz interes espurioen bidez bereizi nahi dela. Arabako Mendiak Aske elkarteak, zientziarekin bat etorriz, urte asko daramatza kordal osoaren ikuskera bateratua defendatzen, eta horretarako babes globala eskatzen.

Historiko honetan, gogoratu beharra dago Ramiro Gonzálezek, Arabako Diputatu Nagusiak, zentrala bertan beharra utziko luketen Aldundiaren txostenak ezkutatu zituela. Sustatzaileek ingurumenaren gaineko eraginaren ebaluazio eskasa aurkeztu zuten, eta hala eta guztiz ere, ez zuten ezertarako balio izan aurkeztutako alegazioek, ondo arrazoituak zeuden arren; ez gurea bezalako kolektiboek egindakoek, ezta Aldundiak berak aurkeztu zituenek ere.

Zentzugabekeria handiena, agian, Eusko Jaurlaritzak emandako Ingurumen Inpaktuaren Adierazpen positiboarekin (DIA) iritsi zen. Adierazpen horrek, oraingoz, proiektuaren jarraipena bermatzen du. Dokumentu hori zentzugabekerien historiara pasatuko da, ez baitio jaramonik egiten gai horietan kontuan hartu beharko litzatekeen oinarrizko "Zuhurtasun Printzipioari".

Erabaki kontrajarriak

Paradoxikoki, aberrazio hori agerian geratu da Eusko Jaurlaritzak berak, erdi-mailako agintariak aldatu ondoren, azkenaldian egin dituen proiektu askoren aurkako adierazpenen ugarirekin. Adibidez, Laminoria, El Haya, Kastillo, Itsaraz, Argalario, Elburgo-Barrundia Klusterra, Alegria Dulantzi-Gasteiz, Piaspe, etab.

Guztiz desberdinak diren erabakiak detektatzen dira antzeko inpaktuen aurrean. Adibide bezala, sai zuria eta hegazti nekrofagoekin gertatzen dena har dezakegu; sai zuria arriskuan dagoen espeziea da, eta, kasuaren arabera, oso modu desberdinean hartu da kontuan haren gainbehera.

Azazetan: proiektuarekiko positiboa den Ingurumen Inpaktuaren Adierazpenean, sai zuriak eta sai arreak habiak egiten dituzten lurraldeak daudela inguruan (Entzia eta Iturrieta mendilerroak) onartzen da. Hala ere, "konpentsazio-neurriak" ezarriz, proiektua baimendu zen: hegaztia detektatuz gero aerosorgailua geldiarazteko detekzio automatikoko sistemak (AA duten kamerak) instalatzea; arriskua, teknologia ezarriz, "onargarria" zela onartu zen.

Proiektu negatiboetan (adibidez, El Haya edo Kastillo): administrazioak ebatzi zuen geldialdi automatikoko teknologia ez dela hutsezina %100ean, eta hegaztiak erradio jakin batean agertze hutsak (askotan 5 km) "ingurumenaren aldetik bideraezina" egiten duela proiektua.

Beste adibide bat "Zatiketa" vs. "Interes orokorra"

Azazetan: Ingurumen Inpaktuaren Adierazpenak aipatzen du zentrala eskualdeko korridore ekologiko garrantzitsu batean kokatuko litzatekeela, nahiz eta lotura kontinentaltzat onartuta dagoen. Arabako Foru Aldundiaren txostenak konektibitatean duen eraginaz ohartarazi zuen arren, Eusko Jaurlaritzaren ingurumen ebazpenak energia sortzearen onura lehenetsi zuen, eta afekzioa "onargarritzat" jo zuen, erroten artean korridoreak utzita konpondu zitekeena.

“Kluster Vitoria”-n (2024/2025eko Ingurumen Inpaktu Adierazpen negatiboa): parke horietako asko baztertu egin ziren, hain zuzen ere, lurraldea zatikatzeagatik. Hona hemen argudio teknikoa: azpiegituren baturak (errotak + goi-tentsioko lineak) "hesi-efektu" gaindiezina sortzen zuela.

Azken batean, kontraesan nagusia zuhurtziaren printzipioa aplikatzerakoan dagoen diskrezionalitatea da.

Azazetaren kasuan, administrazioak "inpaktua kudeatzeko" ikuspegia aplikatu zuen (baimentzea kaltea zuzentzeko ahalegina egiten bada).

Ingurumen Inpaktu Adierazpen negatiboetan, "inpaktua saihesteko" ikuspegia aplikatu da (jarduera debekatzea arriskua txikia izanda ere).

Inkongruentziek gure aldarrikapenak indartzen dituzte

Honek guztiak bultzatu behar gaitu Azazetako proiektuaren ondorio guztietarako behin betiko baliogabetzearen aldarrikapena indartzera, adierazpen positibo hori indargabetzetik hasita. Dakizuenez, zuen laguntzari esker, Arabako Mendiak Askek prozesua epaitegietara eraman du.

Gaurko leloarekin lerrokatuz egiten dugu. Lurra zaindu, etorkizuna ereiteko. Izan ere, naturarekin kontaktuan hazi eta sozializatu garen pertsonok sakon grabatuta daramagu printzipio hori, unibertsala dena harreman horri zuzenean eusten dioten eta horren mende dauden herri guztietan.

Azazeta salba dezagun.

Apirilaren 19an Arabako Egileta herritik 10:30ean egingo dugun mendi martxan parte hartzera gonbidatzen zaituztegu. Zatoz naturgune zoragarri hau ezagutzera.

Udaberri honetan, Azazetako zentral eolikoa eraitsi dezagun!!

Gora mendiak aske!!

Isabel Ureña Carmona eta Haritz Perez de Nanclares Ortiz de Zarate, Arabako Mendiak Aske taldeko kideak