Laura Martinena Espinal eta Garazi Mercero Martinena ama-alabak, gaztainadian.

Etxeko soroa ez zen gaztainondoentzako tokirik aproposena, eta horregatik erabaki zuten duela bost bat urte bertan hurritzak landatzea. “Bestalde, Igoan alertzeekin lursail bat zuen Xabik, eta bagenekien bertan lehen gaztainondo asko zegoela. Alertzea kentzen eta gaztainondoei berriz tokia ematen hasi ginen, eta orain sustraitik datozen gaztainondoetan txertaketak egiten ari gara”, azaldu du nekazariak. Bertako barietateak ari dira txertatzen lursail horretan batez ere; Nafarroan azken urteetako lanketan bildu dituzten Hostabeltza, Xertagorria, Sanmigela eta izena identifikatu ez dioten beste barietate bat. “Horiekin batera, Galiziako eta Portugalgo beste barietate batzuk ere jarri ditugu, hemengo barietateetan inoiz ez baita merkaturatzeari begirako hautaketarik egin; orain ari gara horretan”, dio.

Nahiko utzita zegoen gaztainadi zahar bat alokairuan hartu dute proiektuko kideek: garbitu, argitasuna eman, eta aurten jaso dute lehen uzta. “Gaur egun erabat itxita daude Euskal Herrian gaztainadi gehienak, eta asko irabazten dute garbitzearekin eta zaintzearekin, gaztaina ekoizteko ez ezik, biodibertsitatea berreskuratzeko ere bai, ekosistema oso interesgarriak sortzen baitira”. Eredu ekologikoan ari dira lanean, hurritzetan eta gaztainondoetan.

Gaztainarekin eta hurrarekin eraldaketak

Iaz hurrak inguruko denda ekologiko txikietan saldu zituzten Basabihotzako kideek, eta hasieran gaztainak ere merkaturatzea zuten burutan. Garazi alabak proiektuan parte hartzeko gogoa adierazi zienean, ordea, buelta bat eman zioten egitasmoari. “Etxean bertan eraldaketak egiteko obratzaile txiki bat egiten ari gara, martxorako egonen da prest, eta aurtengo uztarekin kremak, gozoak eta pate modukoak eginen ditugu, bai gaztainarekin eta baita hurrarekin ere”, azaldu du. Aurrerago, obratzaile handiagoa eraikitzea dute asmo, turroiak eta bestelakoak ere egiteko. Alabak eginen du lehenbiziko eraldaketa, azala kentzea eta xigortzea, eta Martinenak egingo ditu kremak eta turroiak.

Paper kontuak asko luzatu zaizkiela azaldu dute, baina honezkero lortu dute dena formalizatzea, eta espero dute martxotik aurrera krema eta pateekin eta hurrengo Eguberrietarako turroiekin hastea. “Gurean tradizioz mantendu da gaztaina orain arte, baina merkaturatzeko eta honetatik bizitzeko egitasmorik ez dago ia”. Ongi etorriak, bada, gaztainari lotutako ekoizpen proiektu berriak.