Perrexila daietzen badizute, txolintzat hartzen zaituzte.

Trikuaren salbabidea

Askatasunak neurria du. Bizitzeko askatasunak neurria du, neurri zehatza, trikuaren kasuan 13x13 cm2.

Jakoba Errekondo
Jakoba Errekondo

Bizi Baratzea liburuaren egilea


2026ko urtarrilaren 19a
Mundu bizigarriago bat eta bizitza gozagarriago bat egunero lantzen dugunon komunitateak eusten dugu Bizi Baratzea. Horregatik jartzen ditugu sarean eduki denak libre, Lurrari begiratzen eta entzuten diogunak gero eta gehiago izan gaitezen. Batu komunitatera. EGIN BIZI BARATZEAKOA.

Trikua lurretik hurbil gabiltzanon aliatu handia da. Ez dut urrutikoa trikua bere baratzean bizi dela uste duen laguna; uste oker galanta. Bertan habia egin eta ume saldoa haziagatik, trikua ez da toki batekoa. Trikua beti bidez dago, iragaitzaz da. Triku batek gauero bizpahiru kilometro egiten ditu, bikote eta jaki bila. Garbitasun handia egiten du: kakalardo eta bestelako intsektu, bare, barraskilo, zizare, igel, har, sagar, masusta, ziza, sustrai eta abar luze batek osatzen du bere dieta. Bere arerio nagusia azkonarra da, baina zaleak ditu, baita ere, azeria, hudoa eta hontz zuria eta hontz handia.

Bidaiari bizimodu hori moldatzeko lurralde zabalak behar ditu. 30 eta 100 golde lur artean behar dituela esan ohi da, 10-30 hektarea. Lur sail horietan barrena gauero bi edo hiru kilometro egiteko itxiturak ditu trikuak arazo nagusi. Itxitura, itxi, trinkoak trikuaren kartzela dira, eta arerioek harrapatzeko aukera handitzen dute. Maiz, itxitura horietatik askatu nahian errepidera jotzen du; akabo, okerrago. Okerretan okerrena, hala ere, bertan geratzearen ondoriozko endogamia da. Arreba, anai, lehengusina eta abarren artean ugaltzea, kastaren amaieraren hasiera.

Konponbidea erraza da. Itxitura zurrun itxiak diren tokietan beretzako pasabide egokiak ireki; gerratan kaltetuentzako ihesbide izan ohi direnen eran, trikuentzako korridoreak. Korridoreak, baina, beretzako egokia izan behar du eta bere harraparientzako oztopo edo muga. Disko konpaktuaren neurria da gakoa, 13x13 cm2. Trikua malgua da, arantzak jaitsi eta bildu egin ditzake, eta heldu bat ere erraz igaroko da zulo horretatik. Ez, ordea, azeri kaskagogorra, txakurra edo azkonarra. 13 zentimetro ziztrinetan ditu salbazioa, askatasuna eta bizia.

Sophie Lund Rasmusen doktorea, ikergai duen trikua eskutan duela. Bere ikerketak erakutsi du gutxienez 13cm x 13 cm-ko zuloak dituzten hesiek laguntzen dutela trikuen populazioa egonkortzen, are, handitzen. wikipedia

Britainiarren urte luzetako lanaren ondorio da neurri hori, haientzat 5 hazbete. Britainiarrak lidergoan dira trikuen kontserbazioan. British Hedgehog Preservation Society (BHPS) eta People’s Trust for Endangered Species (PTES) elkarteek sustatutako Hedgehog Street ikerketa programa masiboko urteetako jarraipen datuetan oinarrituta, 13 cm x 13 cm-ko (5 hazbeteko) neurria estandarizatu zuten. Batez ere Sophie Lund Rasmussen doktoreak egindako "Habitat zatikatzeari" buruzko ikerketek erakusten dute hesien dentsitatea dela trikuen hiri-populazioen beherakadaren eragile nagusia. Itxituretako zulotxo horiek konektatutako auzoek populazioa egonkortzen edo, are gehiago, handitzen laguntzen dute, baita nahasketa eta aberaste genetikoa berreskuratzen ere.

Badakigu, beraz, zer egin behar dugun. Oraintxe trikuak hibernatzen ari dira, eta itxiegiak diren hesi horietan ateak irekitzeko sasoi aproposa da. Harrituta eta alde ederreko bizipozarekin ekingo diote udaberriko odolberritzeak ekarriko dien susperraldiari. Eta ibilbideen mapa berriak sortu beharko dituzte. Zalantzarik gabe, urteko hizpide nagusia izango da inguruko trikuen artean. Hitz-aspertuetan bizi lurraldearen konektibitate ekologiko berria eta bere soinaren eta arerioenaren arteko biometrian dauden aldeak izango dira gai nagusiak.

Azken jantokia
2026-01-12 | Jakoba Errekondo
Gosetea etorritakoan, eskolako jantokiak itxi egiten dituzte. Hori da egoera okertzeko erarik errazena: haurren gosea areagotu. Aspaldi esana dugu: etorkizuneko gerrak gosearenak izango dira. Euskaldunok... (+)
Sukalde-ohol eta trangadel zurezkoak
2025-12-29 | Jakoba Errekondo
Sukalde txoko guztietan bizi da ohola. Sukalde-ohola gehienetan, baina baita trangadela ere. Trankadera, pikadera, tranbil, trangel, idulki eta trokote ere esaten zaio, eta sukalderako edozein... (+)
Ahuakate berri bat sortzeko
2025-12-22 | Jakoba Errekondo
2002an, gaixorik zela, epaia eman zioten, eta lepoa moztu. Bai zuhaitzei eta arbolei ere lepoa mozten zaie, eta akabatu. Eskerrak ordurako milioika ondorengo eman eta... (+)
Betor hotza, arren!
2025-12-15 | Jakoba Errekondo
Epel eta berotik joan da. Bada Durangon abendu hasieraero azoka berezi bat, “euskal kulturaren azoka” esaten zaiona. Bertan Bizi Baratzearen inguruko lurzaleon egunetako kongresua izaten... (+)
Malkoen bideko babarrunak
2025-12-08 | Jakoba Errekondo
Babarrun aleak titi artean jaso eta aurrera. Ipar Amerikako jatorrizko herrialdeetako txerokiak XIX. mendean beren kulturaren lurraldeak utzi eta lur arrotzetara joatera behartu zituzten. (+)
gora