07:16
20:54
08:48
00:02
Ilgora Api. 8 Api. 21
Ilberri Api. 17 Mai. 1
0:00 - 24:00 Sustraia
Zainzuriak landatzeko astea, ostirala egun aparta izango da
Apirilaren 21 12:59 arte ILGORA, ondoren ILBEHERA
Aste osoa ILBERRI
Zainzuriak landatzeko astea, ostirala egun aparta izango da. Ilbeheran sartuko gara eta ostirala sustrai eguna izango da, zainzuri zarpak edo sustraiak landatzeko egun aproposa.
Baratzerako ereintza: porrua, berdetarako baratxuria, aza, aza gorria, Bruselako aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, txikoria, kukulua, zerba, borraja, azenarioa, mihilua, arbi-apioa, kuiatxoa, luzokerra, kuia, txitxirioa, patata, tomatea, alberjinia eta piperra. Berotegirako ereintza: tipula gorria, kukulua, borraja, azenarioa, apioa, ziazerba, apioa, potxa, leka luzea, leka motza, kuiatxoa, luzokerra, patata, tomatea eta piperra.
Baratzean landatzea: tipula zuria eta gorria, zainzuria, uraza, orburua, zerba, ziazerba, erremolatxa, borraja, mihilua eta marrubia. Berotegian landatzea: tipula gorria, azalorea, brokolia, uraza, erremolatxa, ziazerba, borraja, luzokerra, piperra, alberjinia eta tomatea.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Freskotarako baratxuria landatzea. Patata berria ereitea. Lehen lekak erein. Hostoa galtzen ez duten landareak landatzea.
Ongarriketa sasoi nagusia badoa. Simaurtze edo luartze garaia badoa. Belardiak, sagastiak, mahastiak, soro eta baratzeetako sail libreak ongarritu, gero gutxienez hilabete bat geroago behar izanez gero karea eman. Lehen ongarritutakoei orain karea eman.
Ongarri berdea moztu eta lurrari eman, edo aziendari, edo luar pilari erantsi edota lurrustela sortzeko bazter batean utzi.
Loreontzietan ditugun loreak eta landare babestuak ateratzea. Luberritu eta inausita jartzeko garaia da.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Garrazkiak edo zitrikoak, ahuakateondoa etahostoa galtzen ez dutenak landatu.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Soropil berriak sortu edo lehengoak osatzeko belar hazia erein.
Udan loratzeko erreboilak landatu: dalia, gladioloa, kana, begonia eta abar
Udan loratzeko lore landareak landatu.
Udaberriaren hasieran loratu diren zuhaixkak loraldiaren ondoren inausi.
Babarruna apiriletik uztaila erdira arte ereiten da, elorri zuria loratzean hasita.
Lur harroa, ongarritu gabea (pittin bat asko jota) eta karea maite ditu.
Zuloka erein 70 x 50 cm tartearekin, 4-7 ale zulo bakoitzean.
Babarrun motzak ez baina arruntak makila edo sarea behar du.
Erlazionatutako landarea: Leka
Etxe barruan ere bizi daitekeen arren, batez ere kanpoan lantzen da, itzalean beti. Argitasuna behar du baina eguzkiaren errainu zuzenik ez.
Lur azidoa nahitaezkoa du. Beraz, ongarriak ere azidoak erabili. Ez du ongarri asko behar baina kelatoa edo burdina duen ongarria behar du (ureztaketa urari nahastuta eman). Luberritzean lur azidoa jarri.
Berozalea da, egunez 20 °C baino gehiagotan egongo da gustura eta gauez 10 °C baino gutxiagotan ez eduki. Aire-korronteetatik urrutiratu.
Uda partean astean hirutan ureztatzen da eta neguan astean behin. Hostajea lainoztatzea atsegin du, batik bat uda partean. Ureztaketarako euri-ur epela erabili.
Informazio osoa: Etxeko landareak liburuan
Erlazionatutako landarea: Gardenia
Argazkia: Dani Blanco / ARGIA-CC-BY-SA
Landare laguntzaile ugari dugu. Usainaren bidez edo polinizatzaileak erakarriz, gaitzak eta izurriteak uxatzen dituzte edota intsektu onuragarriak ekartzen dituzte. Horiek beste intsektuak edo izurriteak neurrian mantenduko dituzte.
Badira sustraiekin lan egiten dutenak ere, tartikua adibidez, esnea du eta lurpekoren batek kosk egiten badio erre egingo da. Tagetearen eta albakaren sustraiek inguruan egon daitezkeen nematodo kaltegarriak uxatzen dituzte.
Isipu-belarrak, menda batzuek, mota-belarrak, salbiak eta izpilikuak txindurriak uxatzen dituzte, hauek zaintzen dituzten zorriei bizimodua zailduz.
Asentsio-belarrak eta erromeroak azaren tximeleta uxatzen dute. Azken honek euliak ere uxatzen ditu.
Orokorrean landare hauek baratzearen inguruan jarri, eta landatzeko garai aproposa da hauxe.
Txoriek marrubiak maite dituzte. Gu esnatzerako ederki miatuko dute marrubidia gorrienen, gozoenen bila eta mokoka-mokoka jango dute.
Marrubiak hasi baino lehenago gorriz margotutako harriak jarri: gogorra ezin mokokatu eta hurrengo marrubiak ere ez.
Iazko geranioak berritzeko garaia da. Negua ondo iraun badute luberritu, ongarritu eta inausi ondoren birlandatu. Berriak jarri nahi izanez gero berdin. Ez ahaztu ongarria. Eta loreontzi handiegian ez jarri; estuasunean gehiago loratzen da.
Geranio ikusgarriak izatea ez da zaila. Lurra aukeratu: baratzeko lurra eta luarra edo simaurra nahastu. Ongarria maite dute eta buztina ez. Landatzerakoan erabat irekiak dauden loreak eta horitutako hostoak kendu. Landarea dakarren loreontzia uretan sartu eta landarea atera. Sustraiak ez moztu.
Leiho geranioa bada ikusiko den aldearen atzeko partean jarri. Huntz geranioa edo zintzilikarioa bada, aldiz, aurreko aldean.
Landare asko ugaldu daiteke aldaxkekin. Adarretako aldaxkak erabiltzen dira, batez ere urteko zatia, hau da aldaxka ebakitzerakoan urte horretan hazi den zatia mozten da, bigunena dagoena.
Zenbaitek diote eztitan bustita errazago errotzen edo itsasten direla. Ikerketa batzuk egin dira eta emaitza onak eskuratu ere bai, baina denetan hormona kimikoen eraginkortasuna baino makalagoarekin.
Saiatu eta esaiguzu ea zer emaitza lortzen duzun.
Baba beltz txikia, aza, porrua, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, arbi zuria, errefaua, apioa, apio-arbia, errukula, ardi-mihia, uraza, kukulua, zerba, borraja, azenarioa, apioa, kuia, kuiatxoa, luzokerra, patata, tomatea, alberjinia, piper berde eta gorria, martorria, oreganoa, mendaroa, erremolatxa, perrexila, albahaka, mihilua, eskarola, leka, orburua, txikoria, ziazerba, Zeelanda Berriko ziazerba, perraitza edo apoperrexila, kertxuna edo berroa, getozka, terebuza, sendapokia eta pastinaka.
Berotegirako azenarioa, apioa, babarrun motza, leka motza eta altua, luzokerra, tomatea, alberjinia, piper gorri eta berdea, meloia eta angurria.
Orburua, marrubia, apioa, arabarba, tipulina, tipulatxa, tipula zuria eta gorria, borraja, mihilua, zainzuria, zerba, ziazerba, uraza, kukulua, erremolatxa, topinanbua edo frantses patata, udaberriko aza eta porrua. Berotegian: porrua, tipula gorria, uraza, erremolatxa, borraja, kuiatxoa, luzokerra, tomatea, alberjinia eta piperrak.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatzeko sasoia da: izpilikua, erromeroa, ezkaia, menda... Baita baratzean laguntzaile izango ditugun bestelako landareak ere: ilena edo baltsamu-belarra, kaputxina, asentsio-belarra, bortusaina...
Loraldi ikusgarriak izango dira. Sagastietan apirileko lorea jotzen da onena, “Apirileko lorea, urrea”.
Hostajea galtzen ez duten arbolak landatu: zitrikoak, mizpira japoniarra, olibondoa, gurbitza, feijoa, ahuakateondoa...
Beharrezkoa bada, lore begiak ireki aurreko tratamenduak egin: mahatsondoa, sagarrondoa, udareondoa...
Berandu mugituko diren fruitu arbolak txertatzeko azken aukera, txotxeko txertoa egiten da sasoi honetan.
Fruitu zuhaixken aldaxkak landatzeko azken aukera: mugurdia, ahabia, arakatza...
Hostorik galtzen ez dutenak landatu: konifero, gurbitz, arte, artelatz...
Hostajeari eusten dioten landareak landatu: konifero, gorosti, erramu, izpiliku, erromero, txilar...
Udaberriarekin loratzen direnak loratu ondoren inausi: forsithia, kerria, judasen arbola, amañililia, irasagarrondo japoniarra, sasi azaharra... Bateren bat ugaritu nahi bada, moztutako adarrak aldaxka gisa landatu.
Udan loratzeko erraboilak landatu: dalia, gladiolo, lilium, kana, begonia... Udako sasoiko loreak emango dituztenak erein, zehar aldatu eta landatu.
Belardia eta soropila sortzeko hazia ereiteko urte sasoia. Soropila areatzeko garaia; lur gainean belar artean pilatutako belar kondarrak harrotu eta lur azala ebakiko da, honela belarrari sustrai berriak eman eta indarrean errotzeko aukera ematen zaio. Belardia jantzi egingo da, belarra trinkoagoa, beteagoa etorriko da udaberrian. Ereindakoetan bezala areatutakoetan, beharrezkoa denean ura eman.
Soropila mozteko garaia. Erein berria den belardia ebakitzeko makinaren xafla ondo zorroztu, bestela moztu adina atera egingo du.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
