Vacacela, Ekuadorreko plurinazionalitate eta kulturartekotasunaren barruan, Amazoniako Kichwa nazionalitatearen parte da eta kolektiboki eraikitako Sumak Kawsay kosmobisioaren sakontasunean murgildu gaitu.

Gure zutabeetan sarritan jartzen ditugu zalantzan pertsonen arteko nahiz pertsonen eta animalien arteko bereizketak eta menderatze-harremanak. Hala ere, Sumak Kawsayk begirada zabalagoa proposatzen du: egungo belaunaldien bizitza betea lurralde batean bizi diren subjektu guztiekin batera ulertzea. Horien artean daude zuhaitzak, basoak, ibaiak, aintzirak, ur-jauziak, mendiak, jainkotasun babesleak eta arbasoak. Horrela, nahiz eta guk antropozentrismoa auzitan jarri eta intersekzionalitatearen jatorrizko esanahiari, intererlazionaltasunari, ekomenpekotasunari eta elkarrekiko menpekotasunari arreta eskaintzea proposatu, bereiztera jotzen duen logika kategoriko batean erortzen jarraitzen dugu. Azken finean, gauzak ulertu ahal izateko “kutxatxoetan” sailkatzera gonbidatzen gaituen Mendebaldeko pentsamendu modernoaren parte gara.

Batetik, intersekzionalitateaz hitz egiten dugunean, gure diskriminazioak eta pribilegioak bereizita ikusteko beharra izaten jarraitzen dugu; are gehiago, zaila egiten zaigu ikustea askotan bi egoeretan aldi berean parte hartzen dugula. Hau da, erraz identifikatzen dugu geure burua esplotatuak, erasotutakoak edo indarkeria jasaten dutenak garenean, baina gehiago kostatzen zaigu aitortzea gu geu ere beste izaki batzuk esplotatzen, erasotzen edo bortxatzen ari gaitezkeela.

Bestetik, antiespezismoaz hitz egiten dugunean, gizakiak zein gizakiak ez diren animaliak izaki sentikorrak direla azpimarratzen dugu; aldi berean, ordea, sentikorrak ez diren izakietatik bereizten ditugu (landareak, esaterako). Hortaz, ez al gara berriro bereizteko modu berean erortzen, gizakien antz handiena duten izakiak gehiago baloratzera eramaten gaituen logika antropozentriko batean? Zergatik ez ditugu gure analisi eta praktiketan bizitza posible egiten duten izaki guztiak kontuan hartzen? Ez al litzateke hori gainerako izakiekin –animaliekin zein animaliak ez direnekin– ikuspegi ez-antropozentriko batetik harremantzeko modua izango?

Rosa Vacacelari entzuteak berriro ere berresten digu zein garrantzitsua den gure erreferenteak Mendebaldeko pertsonetatik harago zabaltzea, haiek ere gure muga berberak partekatzen baitituzte. Gure begirada zabaltzeko, lehen erronka Mendebaldeko oinarriak zuzenean zalantzan jartzen dituzten kosmobisioek zeharkatzen uztea da. Kasu honetan, Sumak Kawsayk komunitatean bizitza erreproduzitzea proposatzen du, lurralde batean bizi diren izaki guztien arteko elkarrekikotasuna, osagarritasuna, birbanaketa, abegikortasuna, erantzunkidetasuna, errespetua eta harmonia oinarri hartuta.

Bigarren erronka geure burua etengabe berrikusteko prest egotea da, akademizismoa, erauzketa-logikak, apropiazioa eta esplotazioa bezalako Mendebaldeko praktikak erreproduzitzen jarrai ez dezagun. Seguru asko, horrela, eraiki nahi dugun horizonte ekofeministarekin gero eta koherenteagoak eta kontsekuenteagoak izango diren praktiketara hurbildu ahal izango gara.