• Hogeita hamar erakunde sozial eta ekologista inguruk aliantza estatala bultzatzen dute naturaren lehengoratzea krisi ekologiko eta klimatikoari egiturazko erantzun gisa indartzeko eta Lehenegoratze Plan Nazional handinahi bat sustatzeko.
• Natura Lehengoratzeari buruzko Europako Erregelamenduak hondatutako ekosistemen % 20 gutxienez 2030a baino lehen berreskuratzera behartzen du; Espainiako Estatuak 2026ko abuztua baino lehen onartu beharko du bere Leheneratze Plan Nazionala.
• Aliantza berriak dekalogo bat abiarazi du, berrezarpena estatu-politika estruktural bihurtzeko lehentasunak finkatzen dituena.

Basa Bizitzaren Munduko Eguna dela eta, 30 bat gizarte- eta ingurumen-erakundek Natura Lehengoratzeko Aliantza aurkeztu dute, krisi klimatikoari, kutsadurari eta biodibertsitatearen galerari aurre egiteko une erabakigarrian. Koalizio hau asmo handiko helburu batekin sortu da: leheneratze ekologikoa Espainiako politika publikoen erdigunean kokatzea, eta gaur dekalogo bat plazaratuko du hori lortzeko eta Lehengoratze Plan Nazionalean inplementatzeko proposamen nagusiak jasotzen dituena. Natura Berrezartzeko Aliantza berri honen aurkezpena funtsezko testuinguru nazional eta europar batean gertatzen da. Natura Lehengoratzeari buruzko Europako Erregelamendua 2024an onartu zen, eta, horren arabera, estatu kideek gutxienez lehorreko eta itsasoko eremuen % 20 berrezarri behar dituzte 2030a baino lehen, bai eta degradatutako ekosistema guztiak 2050a baino lehen berreskuratzeko bidean aurrera egin ere. Espainian, MITECOk bidalitako datuen arabera, habitaten % 9 soilik dago egoera onean. Arau hori aplikatuz, Espainiak 2026ko abuztuaren amaiera baino lehen onartu beharko du bere Zaharberritze Plan Nazionala. Aliantza berrirako, egutegi horrek epe estrategiko bihurtzen ditu datozen hilabeteak. Erakunde sustatzaileek defendatzen dute lehengoratzea ezin dela proiektu isolatuetara edo konpentsazio-neurrietara mugatu; aitzitik, egiturazko eta zeharkako politika gisa jorratu behar da. Izan ere, kontua ez da degradazioa makillatzea edo inpaktu berriak justifikatzea, baizik eta kaltetutako ekosistemen funtzio eta prozesu ekologikoak berreskuratzea eta hondatzen dituzten presioak ezabatzea.

Koalizioak azpimarratu du lehengoratzeak krisi ekologikoaren arrazoi sakonen gainean jardutea dakarrela. Horrek esan nahi du zorrotz aplikatu behar dela ez hondatzeko printzipioa, oraindik egoera onean dauden espazioak babestu behar direla eta “lehengoratze” etiketa kontserbazio-helburuekin bateraezinak diren jarduerak legitimatzeko erabiltzea saihestu behar dela.

Muturreko fenomeno klimatologikoek, elikadura-segurtasunik ezak, ur gezaren eskasiak eta gaixotasunen hedapenak markatutako testuinguru batean, aliantzak gogorarazten du ekosistema osasuntsuak funtsezkoak direla osasunerako, segurtasunerako, ekonomiarako eta ongizaterako. Horregatik, erronka ez da teknikoa bakarrik, politikoa eta kulturala ere bada.

Halaber, aliantzak nabarmentzen du zaharberritzeak kalitatezko enplegu berdearen eta landa-ingurunea biziberritzeko motor gisa duen ahalmena. Ildo horretan, ingurumenaren degradazioaren ondoriozko gizarte- eta lan-inpaktuak aztertzea eta bidezko trantsizio-prozesuak bermatzea eskatzen du, ekosistemetan eragin negatiboak dituzten jarduerekin lotutako langileei benetako alternatibak eskaintzeko.

Aliantzak honako lehentasun hauek ditu:

• • Asmo handiko Lehengoratze Plan Nazionala bultzatzea, 2024/1991 (EB) Araudiarekin koherentea, ebidentzia zientifiko onenean eta inpaktuen ezabaketa eraginkorrean oinarritua.
  • Berrezarpena integratzea sektore-politiketan eta lurralde- eta itsas-plangintzan, estatu-esparruak tokiko errealitateekin lotuz.
  • Lehengoratze ekologikoaren kultura sustatzea, sentsibilizazioaren, ingurumen-hezkuntzaren eta ezagutza partekatua sortzearen bidez.
  • Ingurumenaren degradazioa sustatzen duten subsidioak ezabatzea eta baliabide publikoak berreskuratze ekologikoaren helburuekin bateragarriak diren jardueretara bideratzea.
  • Narriadurarik ezaren printzipioa bermatzea, ekosistemetan hobekuntza iraunkorrak ziurtatzeko ezinbesteko baldintza gisa.

Datozen hilabeteetan, aliantzak ahaleginak egingo ditu Lehengoratze Plan Nazionalaren prestaketan eragiteko eta proposamen zehatzak garatzeko, tokian bertan benetako jarduerak egin ahal izateko.

Abian jarrita, erakunde bultzatzaileek Espainian leheneratze ekologikoaren kultura sendotu nahi dute, belaunaldien arteko erantzukizunean eta natura berreskuratzea egungo eta etorkizuneko ongizaterako ezinbesteko baldintza dela uste izatean oinarrituta.

BirdLife Europe and Central Asia, European Environmental Bureau (EEB) – sare horretako kide da Ecologistas en Acciónn – eta WWF erakundeek Europako Restore Nature aliantza oasatzen dute. Aliantza horrek bost urte daramatza beste erakunde batzuekin batera lanean, hala nola Oceana eta Friends of the Earth, Natura Lehengoratzeko Erregelamenduak biodibertsitatearen kontserbazioa berma dezan. Estatu kide bakoitzak bere plan nazionala aurkezteko beharrak eta derrigortasunak bultzatu du Espainiako erakunde gehiago biltzen dituen aliantza hori, aurkezten den zirriborroak ahalik eta ahots eta ekarpen gehien izan ditzan eta behar den anbizioaren mailan egon dadin.