• Espainiak oraindik ez du aitortu gaixotasunaren lan-jatorri hori, nahiz eta pestiziden kontsumo handia eta ebidentzia izan.
• OMEk baieztatu du ingurumen-faktoreek, hala nola plagizidek, arriskua handitzen dutela; prebalentzia bikoiztu egin da azken 25 urteetan.
• Erakundeek azterlan epidemiologikoak eta helburu lotesleak eskatzen dituzte, horien erabilera eta eragina murrizteko.

Ecologistas en Acción, SEAE (Nekazaritza Ekologikoko eta Agroekologiako Espainiako Elkartea) eta WWF erakundeek Lan Ministerioari eskatu diote pestiziden eraginpean dauden pertsonen gaixotasun profesional gisa aitor dezala parkinsona. Halaber, Osasun Ministerioari eskatu diote gaixotasun horrek nekazaritza-jardueran duen eragina aztertuko duten azterlan epidemiologikoak bultzatzeko. Era berean, Nekazaritza Ministerioari eskatu diote plagiziden erabilerari buruzko Lehentasunezko Ekintza-esparrua berrikusteko eta haren erabilera eta inpaktua murrizteko asmo handiko helburu lotesleak sartzeko.

Eskari horiek Iruñean SEAEren Biltzarra egin zenean gertatu ziren. Biltzar horretan, Santi Donaire fotokazetariaren Parkinson tóxico dokumentala aurkeztu zen. Ikus-entzunezko ekoizpen honek gaixotasuna garatu duten pestiziden eraginpean egon diren langile zientifikoen eta landa-langileen testigantzak biltzen ditu. Haren helburu nagusia da problematika hori ikusaraztea eta Espainian aitorpen ofiziala lortzeko bidean aurrera egitea.

Munduan, parkinsonaren prebalentzia bikoiztu egin da azken 25 urteetan. Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) arabera, haren garapenean faktore genetikoek ez ezik, ingurumenekoek ere eragiten dute, hala nola pestizidekiko esposizioak, gaixotasuna izateko arriskua areagotzen baitute, 2023ko txostenean jasotzen den bezala.

Plagizidak parkinsonarekin lotzen dituen ebidentzia zientifikoa jada aitortuta dago Frantzian, Italian eta Alemanian. Herrialde horietan, gaixotasun hori gaixotasun profesionaltzat hartzen da nekazaritza-sektorean, produktu horiekiko esposizioa dagoenean.

Espainian, 150.000 pertsonak baino gehiagok pairatzen dute gaixotasun hori, eta 10.000 kasu berri inguru diagnostikatzen dira urtero. Aurreikuspenen arabera, kopuru hori hirukoiztu egin daiteke hurrengo hiru hamarkadetan, biztanleria zahartzen ari delako. Hala ere, fitosanitarioekiko esposizioari lotutako parkinsona oraindik ez dago laneko gaixotasun gisa aitortuta, eta ez da azterlan epidemiologiko espezifikorik egiten ari. Hori guztia, nahiz eta Espainia Europar Batasunean pestizida gehien erabiltzen dituen herrialdeetako bat izan.

Erakundeek adierazi dutenez, saihestu ezin diren parkinson-kasuak badaude ere, pestizidekiko esposizioarekin lotutakoak bai prebenitu daitezke. Horregatik, ezinbestekotzat jotzen dute Administrazioak neurriak hartzea arrisku horiek murrizteko eta, gaixotasuna jada garatu den kasuetan, gaixotasuna aitortzea eta dagozkion laguntzak jasotzea bermatzeko, Europako beste herrialde batzuetan gertatzen den bezala.

Esparru horretan, Ecologistas en Acción taldeak, SEAEk eta WWFek atxikimenduak biltzeko kanpaina bat abiarazi dute, nekazaritza-sektoreko langileen osasunaren babesa indartzeko eta gizartean parrosona prebenitzen laguntzeko interesa duten erakundeei zuzenduta.

Azkenik, plagiziden eraginpean dauden pertsonentzako laneko gaixotasun gisa Parkinsona deklaratzeko eskaerarekin bat egitera animatu dituzte beste erakunde batzuk.