Gizarte- eta ingurumen-onurak sustatzeko, Ecologistas en Acción – Ekologistak Martxan taldeak ibaien hiri-tarteak birnaturalizatzeko 20 proposamen baino gehiago bultzatu ditu 15 autonomia-erkidegotan, eta proposamen horiek gizarte-ehunari eta administrazio publikoei aurkeztu zaizkie, abian jar ditzaten.

Hirietako ibai-tarteak asko hondatu ziren, batez ere XX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera. Neurri handi batean, ekosistema horiek leku marjinal, degradatu eta kutsatu bihurtu dituen hiri-hedapen bizkorraren ondorio da. Hiriak zeharkatzen zituzten ibaiak arriskutsutzat jotzen ziren, uholdeei lotuta egon zitezkeen uholdeengatik, eta gehienetan aurkitu zen irtenbidea ibaia hormigoizko horma handien artean bideratzea eta estutzea izan zen. Hainbat alditan, hareatzetako ohantzeak eta ibaiertzeko harritzarrak ere zimendatu ziren. Neurri horiek guztiak okerrak dira uholdeek eragindako kalteak saihesteko; izan ere, uholdeen ondorioz, gure geografiako ibaietako hiri-tarte asko bizirik gabeko espazio, ur kutsatu eta usain txarreko gune bihurtu dira.

Azken hamarkadetan, ibaien hiri-tarteei buruzko gizarte-pertzepzioa aldatzen hasi da. Alde batera utzitako tokiak izatetik zaindu beharreko hiriko espaziotzat hartu dira. Hiriko biztanleek gero eta gehiago balioesten dituzte ibaiertzeko inguruneak, hormigoiaren eta hirietako asfaltoaren erdian dauden naturgune handiez gozatzeko gizarte- eta ingurumen-aukera gisa. Hirietako ibai-espazioen naturalizazioa eta berreskurapena tokiko agintariek eta agintari hidrografikoek kontuan hartu beharreko adibide gisa aurkezten da, non ingurumenekoa, soziala, paisajistikoa eta ekonomikoa bateratzea lortzen den. Espazio degradatuak eta artifizializatuak natura- eta aisialdi-lekuetan iraultzea onura da, eta, zalantzarik gabe, epe labur, ertain eta luzean, alderdi positiboak baino ez ditu sortuko hiri baten funtzionamenduan.

Ikuspegi ekologistatik, hiri-ibaien ingurumen-balioak berreskuratzeak ibai-inguruneek dituzten funtzio ekosistemikoak itzultzea esan nahi du. Ibaiak mantenugaien, edukiontzi handien eta biodibertsitate-garraiatzaileen iturri dira, eta bizi-korridoreak arro baten goiko eta beheko aldeen artean. Aldi berean, ondo zainduta, zerbitzu sorta bat eskaintzen diote gizarteari, kosturik gabe, hala nola: ur garbiaren hornidura, izurriteen kontrola, uholdeen ijezketa, higaduraren kontrola, erregulazio klimatikoa, aire garbiko birikak, hezkuntzarako, zientziarako, jolas-jardueretarako, hirietako kultura-ondarea berreskuratzeko edo, besterik gabe, estetikaren gozamenerako guneak, hala nola, udazkenean ibaiertzeko baso bat ikustea, besterik gabe.

Hirietako ibai-tarteen narriadura-maila handiak mugatu egiten du haien funtzio ekologikoak berreskuratzeko ahalmena. Kasu gehienetan, ibaiaren baldintza pristino naturaletara itzultzeko ezintasunaren premisatik abiatzen da, eta ibaiak berezko ingurumen-ezaugarri jakin batzuk berreskuratzeko prozesutzat hartzen da. Hau da, erriberako landaredi-bandak ezartzea, korridore ekologikoa izatea, fauna anitza izatea, espezie exotikorik ez egotea edo, gutxienez, gutxiago egotea, emari egokiak izatea, ibilguaren forma, elementu eta trazadura anitzak izatea, besteak beste. Horrek guztiak, gainera, paisaia hobetzea ahalbidetzen du, zaborrik ez dagoelako, uren kalitatea hobetzen delako eta elementu artifizialak kentzen direlako. Gizarteari dagokionez, herritarrek erabilera publikoa izan dezaten lagun daiteke, oinezkoentzako eta txirrindularientzako bidexken, ibai-paisaia ikusteko lekuen, aisialdiko jardueren eta hezkuntza- edo zientzia-jardueren bidez.

Aipatutako gizarte- eta ingurumen-onurak sustatzeko, Ecologistas en Acción – Ekologistak Martxan taldeak ibaien hiri-tarteak birnaturalizatzeko 20 proposamen baino gehiago bultzatu ditu 15 autonomia-erkidegotan, eta proposamen horiek gizarte-ehunari eta administrazio publikoei aurkeztu zaizkie, abian jar ditzaten.

Ikusi eskuorria hemen : Birnaturalizaio gakoak