• Etenaldia automatikoa da, Nafarroako Gobernuko Industria Departamentuak ez duelako ebatzi Ekologistak Martxan taldearen eskaera

2026ko apirilaren 13an, Ecologistas en Acción –  Ekologistak Martxan taldeak gorako errekurtso bat erregistratu zuen Nafarroako Gobernuko Industria eta Trantsizio Ekologikoko Sailean, Lizarraldeko Eslava 3603, Etayo 3604 eta Solana 3605 meatze-ikerketarako baimenak ematearen aurka eta Zangozan, Aragoirekin mugakide den Kaseda 3606 ikerketa-baimenaren aurka. Baimen horiek guztiak 2026ko martxoaren 13ko BOEn iragarri ziren.

Baimenak IBERIAN COOPER enpresari eman zitzaizkion. Enpresa Salamancan sortu zen, 3.000 euroko kapital sozial barregarriarekin, 2024ko ekainean eskaerak erregistratu baino egun bat lehenago. GEOALCALIko bazkide ohiek osatutako pantaila-enpresa horren helburu nagusia espekulazio-helburuetarako baimenak lortzea da, eta, horretarako, zortzi ikerketa-baimen ere izapidetzen ari da Aragoin, Proiektu Orokorra izenekoaren barruan. Proiektu horrek 12 baimenetan zatitu du, Espainiako Gobernuko Trantsizio Ekologikoko Ministerioari legokiokeen izapide bateratua saihesteko. GEOALCALIk Mina MUGArako erabili zuen iruzurrezko zatikatzearen legez kanpoko teknika bera da. Nafarroan meatze-baimena baliogabetuta dago gaur egun, Ecologitas en Acción – Ekologistak Martxan taldeak eskatuta, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren 2024ko iraileko epaiaren bidez.

Meatze-ikerketarako baimenen proiektu orokor honek, batez ere, kobre-hobiak bilatu nahi ditu. Etorkizunean ustiatuko diren hobien ondorioz, lur azpiko eta azaleko urak betiko kutsatuko dira, ehunka hektarea hartuko dituzte zabortegi kutsatuetako mendiek eta lohi toxikoz betetako putzuek, eta herentzia pozoitua geratuko da.  Proiektu horiek makroproiektu suntsitzaileetan oinarritutako eredu baten logikari jarraitzen diote, landa-mundua gaizki deitutako garapen baten sakrifizio-eremu izatera bultzatzen dutenak.

Hori dela eta, meatze-ikerketako 4 baimenak erabat deusezak izateko kausa dagoenez, Ecologistas en Acción – Ekologistak Martxan elkarteak horiek eteteko eskatu du, baina orain arte Industria Sailak ez du eskaera hori ebatzi, eta, beraz, etetea automatikoa da, Administrazio Prozeduraren Legea zuzenean aplikatuz.

Baimenek Lizarraldeko eskualdeko 31 udalerriri eta Zangoza inguruko 7ri eragiten diete, baita hainbat fazeriari ere. Guztira 22.000 hektarea inguru dira Lizarraldean eta 3.200 hektarea Zangozan.

Ecologistas en Acción – Ekologistak Martxan taldeak udal lizentziarik ez tramitatzeko eskatu die ukitutako udalei eta toki entitateei, etendako ikerketa baimenen zundaketak egiteko, eta Nafarroako Gobernuari exijitu dio emandako baimenak berrikus ditzala.

Azken batean, Ecologistas en Acción – Ekologistak Martxan taldeak uste du lortutako etena ezinbesteko urratsa dela Industria Sailak emandako baimenak berriz azter ditzan; izan ere, hainbat irregulartasun antzeman dira, hala nola lehen aipatutakoak eta jardunbide txarrak, besteak beste: informazio nahikoa ez izatea edo eraginpeko biztanleek parte hartzeko mekanismorik ez izatea. Horren adibide da jabeei ez zaiela zuzenean eragiten dieten zundaketa-puntuen berri eman (poligonoa, lursaila, udalerria, etab.), ezta horiek publiko egin ere.

Bestela, egungo Nafarroako Gobernuak IBERIAN COOPER enpresaren iruzurrezko jardunbideekin behar duen konplizitatea eta lankidetza izango luke. Mina Mugako gobernantza txarraren eta itxurazko ustelkeriaren akats bera ez errepikatzea espero dute ekologistek.

Erakunde ekologistak nahiko luke etenaldi hori baliagarria izatea enpresak lur pribatuetan eta komunaletan zundaketak egiteko baimenak sinatzeko presioa jasaten ari diren udalei eta jabeei laguntzeko.

“Ezin dugu onartu gaur egun bizi dugun krisi-testuinguruan espekulatzaileek lurraldea eta baliabide publikoak espoliatzea, eta proiektu horien aurkako oposizio informatua, kritikoa eta aktiboa egitera animatzen ditugu, guztion, landa-munduaren eta lurraren ongia defendatzeko“, nabarmendu du talde ekologistak.

Etendako ikerketa-baimenek eragindako udalerrien xehetasuna:

1. Cáseda 3606 proiektua: Cáseda, Eslava, Gallipienzo, Javier, Lerga, Sangüesa wta Uxueko udalerrietan hedatzen da.
2. Solana 3605 proiektua: Aberin, Arellano, Arróniz, Ayegui, Dicastillo, Estella, Igúzquiza, Luquin, Morentin, Oteiza eta Villamayor Monjardineko azalerak hartzen ditu.
3. Etayo 3604 proiektua: Arróniz, Barbarin, Etayo, Igúzquiza, Los Arcos, Luquin, Mues, Olejua, Piedramillera, Sorlada, Villamayor de Monjardín.
4. Eslava 3603 proiektua: Afecta a Aguilar de Codés, Aras, Armañanzas, Azuelo, Bargota, Desojo, Espronceda, Los Arcos, Mendaza, Miraflores, Mues, Sansol, Sorlada, Torralba del Río eta Torres del Río udalerriei eragiten die.