Gure herrian, isiltasuna ez zen hutsunea. Isiltasuna jakinduria zen. Baserrietan, lan asko hitzik gabe egiten zen; keinuak nahikoa ziren. Erleekin ere hala zen. Ez zitzaien oihuka hitz egiten, ezta kolpeka hurbiltzen ere. Erlauntzaren aurrean geldialdi bat egiten zen, arnasa hartu, eta orduan bakarrik irekitzen zen tapa. Isiltasuna zen lehenengo erreminta.

Gaur, ordea, zarataren garaian bizi gara. Dena azaldu behar da, dena neurtu, dena partekatu. Erlezainak ere ez gara salbu: grafikoak, datuak, sareak, alarmak. Eta horren erdian, galdera bat egiten diot neure buruari: noiz izan zen azken aldia erlauntza ireki aurretik isilik egon ginena, benetan isilik?

Erleek ez dute azalpenik ematen. Ez dute errendimenduen berri ematen. Ez dute barkamenik eskatzen urte txar batengatik. Egiten dutena egiten dute, eta horretan dago haien duintasuna. Lore gutxi badaude, gutxi ekarriko dute. Eguraldia okertzen bada, itxaron egingo dute. Ez dute naturaren kontra borrokatzen. Guk bai.

Herri jakiturian bazegoen ideia bat: erleek ez dutela zarata gustuko. Ez zen soilik sinesmen bat; esperientziatik zetorren. Erlauntza inguruan giro zakarra zegoenean, erleak ere aztoratu egiten ziren. Gaur esango genuke estresa transmititzen zaiela. Lehen, besterik esaten zen: erleek ez dute urduritasuna onartzen.

Eta horrek zerbait esaten digu guri buruz ere. Gure bizimodua gero eta zaratatsuagoa da, barrutik zein kanpotik. Presaka bizi gara, emaitzak eskatzen dizkiegu lurrei, abereei, geure buruari. Erleek, ordea, ez dute presa ulertzen. Haien denbora beste bat da. Eta hori onartzen ez dugunean, haustura dator.

Askotan entzuten da erleak desagertzen ari direla. Arrazoiak zerrendatzen ditugu: pestizidak, klima aldaketa, habitataren galera. Dena egia da. Baina gutxitan esaten dugu beste hau: gizakiok ez dakigula gehiago isilik egoten. Eta baliteke hori ere faktore bat izatea. Ez zuzenean, noski, harreman mailan baizik. Entzuteko gaitasuna galdu dugulako.

Erlezain zaharrek bazekiten erlauntza bakoitzak bere izaera duela. Ez zen dena berdina. Batzuk irekiagoak ziren, beste batzuk biziagoak. Eta horretara egokitu behar zen. Ez zen teknika kontua bakarrik; begirada kontua zen. Eta begirada hori isiltasunean lantzen zen.

Niretzat, erleek irakasten duten gauzarik handiena hori da: ez da konpondu behar, ez da kontrolatu behar, ez da azkartu behar. Batzuetan, egon egin behar da. Itxaron. Ikusi. Eta onartu ez garela beti erdigunea.

Isiltasun horretan, erleek lanean jarraitzen dute. Ez dute gure onespenik behar. Baina guk, agian, haien isiltasuna behar dugu berriz ikasteko zer den erritmo bat, zer den neurria, zer den bizitza ez bortxatzea.

Eta horregatik, hurrengoan erlauntza baten aurrean gelditzen naizenean, saiatu nahi dut lehen bezala egiten: hitzik gabe. Entzuten. Ez belarriekin bakarrik, barrutik baizik. Zeren eta baliteke erleek oraindik zerbait esateko izatea, baina isiltzen ez bagara, ez ditugu entzungo.