Nekazaritzako formazioa egin zuen Pavak proiektua abiatu baino lehen, eta ortugintzarako saltoa ematea erabaki zutenean, inork gutxik sinesten zuen haien proiektuan. “Ideia azaltzen genuenean ez zuela funtzionatuko esaten zigun mundu guztiak, Euskal Herrian barazkiak egiteko negutegi handiak behar genituela eta hori zela aukera bakarra”, azaldu du Pavak. Bestelako eredu baten aldeko apustua egin zuen bikoteak, ordea: negutegiak ere badituzte, baina zati handia aire librean lantzen dute, nekazaritza birsortzaileko ereduan, metodologia biointentsiboan.

“Lurra zaintzea da guretzat oinarria. Ez dugu lurra lantzen, ez dugu rotabatorrik erabiltzen… paradigma aldaketa eskatzen du, eta tomate hidroponikoen mentalitatea duenak, noski, ez du ulertzen”, dio Areitiok. Garaiko barazkiak ekoizten dituzte Mustai Ortuan, baina baita bestelako landareak eta loreak ere. “Loreek, ortua edertzeaz gain, izurriteen aurka funtzio garrantzitsua dute”, diote. Ortuaren inguruan ekosistema osoa sortzea da eredu birsortzailearen oinarria: lurreko mikroorganismoak, intsektuak, landareak, zuhaixkak… “Mikroekosistema horretan dena orekatuago dago eta izurriteak eta antzekoak egotea zailtzen du horrek”.

Azokak eta zuzeneko salmenta

Ostiralero Mungiako azokan egoten dira Mustai Ortuko kideak, eta larunbatetan Bilboko Arenalean. Udan, Bakioko azokara ere joaten dira ostegunetan. “Horrez gain, kontsumo taldea ere martxan dugu, otarren bidez funtzionatzen duena”, diote. Eta, inguruko herrietako denda txikiekin, eskola bateko jantokiarekin eta hainbat jatetxerekin ere egiten dute lan. “Kontsumitzaileekin zuzeneko harremana izatea garrantzitsua da guretzat, alde hezitzailea ere baduelako, naturaren zikloak ezagutarazten dizkiegulako”, diote.

Proiektuaren bultzatzaileek nabarmendu dute baratzegintzatik bizitzeko zailtasunen artean klima aldaketarena ere hor dagoela, baina kontsumo ohiturak eta jendearen mentalitatea direla, gehienetan, oztopo nagusia. “Kontsumitzerakoan, askotan izaten da ‘nik hau nahi dut eta orain nahi dut’, garrantziarik eman gabe garaikoa izateari, non eta nola egina den… tokiko azokak herritarrengana iristeko modu bat ere badira”, azaldu du Pavak.