Zangoza (Nafarroa) inguruko Muga meategian potasa ustiatzeko zundaketak.

Geoalcali enpresaren jabe den Highfield Resources multinazional australiarrak albiste txarrak jasotzen jarraitzen du: 2024ko urrian Nafarroako Justizia Auzitegiak bertan behera utzi bazuen Nafarroako Gobernuak Zangozako (Nafarroa) Muga meategiari potasa ustiatzeko emandako baimena, asteartean proiektua finantzaketarik gabe geratu da. Izan ere, talde australiarrak 2024ko irailean hitzarmena egin zuen Txinako Qinghai enpresarekin eta beste zenbaitekin, zenbait proiektu finantzatzeko –tartean Muga proiektua– 257 milioi euro jartzeko, baina enpresak atzera egin eta uko egin dio inbertsio horri.

Inbertsio horri uko egiteko arrazoietako bat proiektuak dituen baimenak dira. Izan ere, inbertitzaile txinatarrek finantzaketa emateko baldintza gisa jarri zuten meategiak potasa ustiatzeko baimen guztiak edukitzea, baina Nafarroako Justizia Auzitegiak baliogabetutako lizentziaz gain, Muga egitasmoak ez du Espainiako Gobernuko Trantsizio Ekologikoko Ministerioak proiektuak ingurumenean izango lukeen eraginari buruzko txostena. Finantzaketaren akordioa iragarri zuten unean Geoalcaliko kontseilari ordezkari zen Ignacio Salazarrek ere dimisioa eman zuen maiatzean.

Meategiaren aurkako plataformen salaketak

Egitasmoa aurkeztu zenetik, Muga meategiaren aurkako zenbait salaketa egin dituzte plataforma ekologistek: esaterako, Nafarroako Justizia Auzitegiak meategiari potasa ustiatzeko baimena baliogabetzeko ebazpena Sustrai Erakuntzak eta Ekologistak Martxanek jarritako helegitea aintzat hartuta eman zuen. Zehazki, helegite horretan zalantzan jarri zuten Nafarroako Industria Departamentuak Zangozako ustiaketa proiektuari baimena emateko erresoluzioaren legezkotasuna, eta auzitegiak hein batean arrazoi eman zien talde ekologistei: "Proiektua zatitu egin da eta hori Zuzenbidearen kontrakoa da", zioen epaiak.

Horrez gain, helegitearen bultzatzaileek salatu zuten inongo momentutan ez dutela izan "sarbide publikorik" meatzeak eragingo lituzkeen kalteak saihesteko Geoalcalik ustez hartuko dituen neurriei buruzko informaziora. Besteak beste, ingurumen kalteak eta arrisku geologikoak aipatu zituzten: lur hondoratzeak, sismikotasun induzitua, garraioari loturiko arazoak eta ibai eta akuiferoei eragindako kalteak.

Cerdan auziaren abiapuntuan?

Ingurumenean izango lituzkeen eraginez gain, baimenen tramitazioan irregulartasunak dauden susmoak adierazi dituzte zenbait plataformek. Muga Meatokiaren Aurkako Plataformak, Ekologistak Martxan taldeak eta Sustrai Erakuntzak eskaera bat erregistratu zuten abuztu hasieran, Nafarroako Parlamentuan, eta parlamentuko taldeei auzi hori gehiago ikertzeko eskatu zieten. Izan ere, azken hilabeteetan argitara atera den Cerdán auziaren abiapuntuan egon daiteke Muga meategiaren proiektua. Guardia Zibilaren txostenaren arabera, egitasmo horretan ezagutu ziren Cerdán auziko protagonistak, 2015ean: Santos Cerdán bera eta Koldo García.

Horregatik, plataforma ekologistek abuztuan salatu zuten irregulartasunak daudela meatokia ustiatzeko espedienteen tramitazioan, "bitartekarien interesak eta mugimenduak direla eta" kutsatuta egon daitekeelako.