Neguari zuztarra moztuko dion sagurik ez da sortu oraindik

Janari ultraprozesatuak mugatzeko politikak eskatu dituzte

43 nazioarteko adituk janari ultraprozesatuari buruzko artikulu-sorta bat argitaratu dute The Lancet aldizkarian. Hiru artikulu dira; lehena, ultraprozesatuek osasunean duten eraginari buruzkoa; bigarrena, produktu horiek arautzeko eta mugatzeko politiken gainekoa, eta, azkena, merkatuaren botereaz.


2025eko azaroaren 21a
Janari ultraprozesatua, supermerkatu bateko korridore batean.
Mundu bizigarriago bat eta bizitza gozagarriago bat egunero lantzen dugunon komunitateak eusten dugu Bizi Baratzea. Horregatik jartzen ditugu sarean eduki denak libre, Lurrari begiratzen eta entzuten diogunak gero eta gehiago izan gaitezen. Batu komunitatera. EGIN BIZI BARATZEAKOA.

Lehenengo artikuluan, janari ultraprozesatuak osasun publikoko arazo bilakatzen ari direla salatu dute. Ondorio horretara iristeko, mundu-mailako datuak aztertu dituzte. Egileen artean, Nafarroako Unibertsitateko, IdiSNA ikerketa-institutuko eta CIBEROBN taldeko ikertzaileak daude, eta, haien esanean, elikagai ultraprozesatuak janari freskoa eta gutxi prozesatua ordezkatzen ari da. Horren ondorioz, dietaren kalitatea jaisten ari da, eta, aldi berean, areagotzen ari da hainbat gaixotasun kroniko izateko arriskua.

Espainian, adibidez, azken hiru hamarkadetan, hirukoiztu egin da janari ultraprozesatuen kontsumoa. Adituek ohartarazi dute osagai merkeekin egiten direla, eta gehigarri ugari daramatzatela. Izan ere, ekoizleek ez dute bilatzen osasungarriak izatea, baizik eta irabazi ekonomikoak lortzea. Beraz, haien balio nutrizionala dieta tradizionalarena baino okerragoa da.

Janari ultraprozesatuaren eta osagai jakin batzuen eragina oraindik ikertzen ari diren arren, oro har, emaitzek iradokitzen dute haien kontsumoa zenbait gaitz kronikorekin erlazionatuta dagoela, hala nola obesitatea, diabetesa, gaixotasun kardiobaskularrak, depresioa eta heriotza goiztiarrarekin lotutako bestelako arrazoiak.

Politikak eta merkatua

Politikei buruzko artikuluan, hainbat proposamen aurkeztu dituzte, elikagai ultraprozesatuen ekoizpena, merkaturatzea eta kontsumoa arautzeko eta mugatzeko. Halaber, ekoizle handien ardura nabarmentzen dute.

Besteak beste, neurri hauek proposatu dituzte: berariazko etiketatua; publizitatea zorrotz arautzea, bereziki, ingurune digitaletan eta haurrei zuzendutakoa; eskolako jangeletan eta ospitaleetan ez eskaintzea; supermerkatuetan mugatzea; eta zerga bereziak ezartzea.

Azken lanean, elikadura-industrian jarri dute fokua. Salatu dute irabazi ekonomikoak lehenesten dituztela, osagai merkeak, eskala handiko ekoizpena eta marketin oldarkorra baliatuz. Are gehiago: janari ultraprozesatuaren industria tabakoarenarekin parekatu dute, eta tabakoaren kontsumoa murrizteko hartu diren neurrien antzekoak ezartzea eskatu dute.

Txernobyl eta nuklearrak, 40 urteren ondoren
2026ko apirilaren 26an, 40 urte bete ziren Txernobylgo zentralean inoizko istripu nuklear larriena gertatu zenetik. Erradioaktibitatetik babesteko, esklusio-eremu bat sortu zuten inguruan. Denborarekin, eremu hura... (+)
Kokainaren metabolitoak izokinen mugimenduan eragiten du
Kokainak izokinen mugimenduan nola eragiten duen ikertu dute Australian. Griffitheko Unibertsitateak gidatu du ikerketa, eta frogatu dute gizakion kontsumoaren ondorioz habitat naturalera iristen den kokainaren... (+)
Iaz eguzkiak eta haizeak elektrizitate gehiago sortu zuten fosilek baino EBn
Iaz, lehen aldiz, haizeak eta eguzkiak erregai fosilek baino elektrizitate gehiago sortu zuten Europako Batasunean, ENBERen analisiaren arabera. (+)
Tokiko mugimendu ekologistak, gako biodibertsitatearen kontserbazio globalerako
Tokiko mugimendu eta talde sozioekologistak funtsezkoak dira biodibertsitatearen kontserbazio globalerako, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) aldizkarian argitaratutako ikerketa baten arabera. Nazioarteko ikertzaile-talde... (+)
Erregai fosilen karbono-isurien errekorra izango da 2025ean
Global Carbon Budget (Karbonoaren Aurrekontu Globala) erakundeak kalkulatu duenez, aurten, erregai-fosilen erabileraren ondorioz, 38.100 milioi tona karbono dioxido isuriko dira. Horrek esan nahi du %... (+)
gora