• Txirrindulari- eta ekologista-taldeek deitoratu egiten dute Estatuko zein autonomia-erkidegoetako neurriek erregaiei eta elektrifikazioari lehentasuna ematea, mugikortasun aktiboaren aldeko apustu irmoa egin gabe, aukera efizienteena, erresilienteena eta irisgarriena baita.
• Lanerako mugikortasun-planek lehendakariaren agendatik kanpo jarraitzen dute, nahiz eta legez araututa egon eta 2022tik eska daitezkeen.
• Bizikleta berriz ere ahaztuta dago bi exekutiboek proposatutako neurrietan. 

Euskadiko bizikletaren erabiltzaileen elkarteak, Gasteizko Bizikletariak, Kalapie Hiriko Txirrindularien Elkarteak eta Biziz Bizik, Sagarrak Talde Ekologistarekin eta Ekologistak Martxan taldearekin batera, salatzen dute bizikleta eta mugikortasun aktiboa baztertu egin direla berriz ere, bai martxoaren 20ko 7/2026 Errege Lege Dekretuan (Ekialde Erdiko Krisiari eta Ormuzko Itsasartearen blokeoak eragindako energia-trafikoaren hausturari erantzuteko plan integrala onartzen duena), bai Euskadin sustatutako «industria-ezkutuaren» neurrietan.

Beste behin ere, mugikortasun aktiboa oso ahaztuta dago deskarbonizazio eta trantsizio energetikoko neurrien barruan, eta ia erabat automobilaren elektrifikazioan eta korporazio handiei dirua injektatzean zentratzen den ereduaren aurrean.

Era berean, badirudi ahaztu egiten dugula bizikletaz edo oinez ibiltzea osasun-aktiboak direla, eta gaixotasunak prebenitzen eta osasun publikoa hobetzen laguntzen dutela gure udalerrietan, eta, gainera, automobilei lotutako kutsadura murrizten dutela, eta elektrizitatekoak ere ez daaudela kutsaduratik salbuetsita.

Erregaiak diruz laguntzea ez aldatzeko, dirua injektatzea gauza berarekin jarraitzeko

Bi gobernuek onartutako neurriek aurrekontu-ahalegin handia eskatzen dute erregai fosilen edo ibilgailu pribatu elektrifikatuen mendeko egungo mugikortasun-ereduari eusteko, baina ez dute jasotzen bizikleta edo mugikortasun aktiboa bultzatzeko programa espezifikorik.

Trantsizio energetikoa ezin da parke mugikorra elektrifikatzera mugatu; aitzitik, joan-etorrietan energia-premia bera murriztu behar du. Alde horretatik, bizikleta, garraio kolektiboa eta mugikortasun aktiboko beste modu batzuk dira aukerarik eraginkorrenak energiaren, ingurumenaren eta ekonomiaren ikuspegitik.

Estatu mailako dekretuak hamabi hilabete aurreratzen ditu enpresek eta erakunde publikoek lanerako mugikortasun jasangarriko planak egiteko epea, mugikortasun aktiboa, garraio kolektiboa edo telelana sustatzeko neurriak jaso beharko dituztenak; Euskadin, berriz, 2022tik aurrera, plan horiek txanda bakoitzean 100 pertsona baino gehiago lan egiten duten lantokietara eskatu behar dira, eta zentro horiek «lantokira joateko garraio-plan bat izan behar dute, non neurriak jasoko baitira, garraio publikoak edo titulartasun pribatuko ibilgailu alternatiboak erabili ahal izateko» (Euskal Autonomia Erkidegoko Jasangarritasun Energetikoari buruzko otsailaren 21eko 4/2019 Legearen 32. artikulua eta 254/2020 Dekretua). Orain arte, kolektiboek ez dute lortu baldintza horiek betetzen dituen lantokirik aurkitzea.

Egungo energia-krisiak erakusten du herrialde baten erresilientzia ez dagoela soilik energia sortzeko gaitasunaren mende, baizik eta mugikortasunean duen energia-kontsumoa murrizteko gaitasunaren mende ere bai. Egun hauetan EBko Energiako komisario Dan Jørgensen-ek azpimarratu duenez, beharrezkoa da “arreta berezia jartzea garraioaren sektorean” eta “erregaia aurrezteko” eskatu du.

Mugikortasun aktiboa ez da soilik ingurumenarekin edo osasun publikoarekin lotutako kontua, baizik eta krisi energetiko, klimatiko eta ekonomikoei aurre egiteko tresna estrategikoa ere bada. Bizikleta da, hain zuzen ere, eten energetikoen aurrean garraiobide erresilienteenetako bat, ez baitago erregai fosilen edo azpiegitura energetiko konplexuen mende.

Lantokietarako garraio-planen premia

Kolektiboek azpimarratu dute premiazkoa dela Euskadin indarrean dagoen legeria betetzea. Eusko Jaurlaritzari behin baino gehiagotan eskatu ondoren, harrituta geratu dira 2022az geroztik lantokietara garraio-planak nahitaez egin behar direla, eta, gainera, Jaurlaritzak ez du hori sustatzeko edo kontrolatzeko asmorik. Joan den martxoaren 13an, Eusko Jaurlaritzako Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasunaren Saileko Deskarbonizazio Zuzendaritzari eskatu diote «ikuskapen-plan bat ezar dezala, administrazio publikoaren zein enpresa pribatuen Lanerako Mugikortasun Planei buruzko araudia betetzen dela monitorizatzeko», azken batean, legea betearazteko. Oraindik ez dute erantzunik jaso.

Kolektiboek Eusko Jaurlaritzari eskatzen diote enpresei eska diezaietela benetako lanerako mugikortasun-planak aurkezteko eta aplikatzeko, eta ezinbesteko baldintza izan daitezela proposatutako laguntzak eskuratu ahal izateko.

Halaber, sindikatuei laneko mugikortasun-planak eskatzera animatzen diete, enpresekin egiten dituzten negoziazioetan; izan ere, neurri horiek eragin zuzena izango dute familia langileen ekonomietan.